Donderdag 29/10/2020

Kelen open en eens goed fout doen

In twintig steden en gemeenten is Vlaanderen Zingt deze zomer al gepasseerd, nog dertien te gaan. Zakt een dwarsdoorsnede van het land hier naar af of zijn het toch vooral de hoger opgeleiden die eens volks willen doen?

Het decor is de Grote Markt van Brugge, maar het had net zo goed Tienen, Gent of Antwerpen kunnen zijn. Vandaag - we schrijven zaterdag 21 juli, nationale feestdag - heeft hier Vlaanderen Zingt zijn tenten opgeslagen: de grootste, geheel gratis openluchtkaraoke van het land, die je deze zomer in 33 Vlaamse steden, gemeenten en dorpen aantreft. Vaak met 30.000 bezoekers op één plein. In totaal zullen een kwart miljoen Vlamingen aan het evenement deelgenomen hebben.

De formule van Vlaanderen Zingt is simpel: aangemoedigd door een presentator zingt een gelegenheidskoor 37 populaire nummers, die worden meegebruld door een bonte menigte, die de teksten mee kan volgen dankzij het krantje dat mediapartner Het Laatste Nieuws uitdeelt.

In Brugge bestaat het gelegenheidskoor uit 107 amateurzangers. Die konden zich aanmelden bij het Comité voor Initiatief, dat in de West-Vlaamse hoofdstad de organisatie van Vlaanderen Zingt op zich neemt. Een uur voor het meezingfeest van start gaat, vraagt Bramme Vanaelst nog aan presentator van de avond Nico Blontrock of hij samen met zijn vriendin en kameraad nog mee mag doen. "Geen enkel probleem", zegt Blontrock en Vanaelst mag zich opmaken voor zijn vuurdoop op het grote podium. "We komen al jaren naar Vlaanderen Zingt. Dan staan we zoals die duizenden anderen tussen het publiek", zegt hij "Dit jaar willen we ervaren hoe het voelt om deel uit te maken van het koor."

Vanaelst draagt een sweater van de Amerikaanse punkband Dropkick Murphys. Geen muziekgroep die vanavond door de geluidsinstallatie zal galmen. "Op de playlist komen nauwelijks of geen rocknummers voor", valt Vanaelst op. "De organisatoren trekken voluit de kaart van de ambiancenummers. Foo Fighters hebben ook songs die je zo mee kunt zingen, maar ik vermoed dat een bepaald deel van het publiek zou afhaken. Ik maal er niet om. Mensen zijn vaak veel te serieus bezig. Af en toe een keer fout doen, dat mag toch?

De formule van Vlaanderen Zingt is uiterst eenvoudig, en toch groeide het format uit tot een zelden geziene hit. Het idee ontstond op café, begin jaren negentig, in Den Engel op de Grote Markt in Antwerpen. Marc Dhollander, vandaag de impresario achter Vlaanderen Zingt, herinnert zich nog levendig de geboorte. "Om in te spelen op de vraag van zijn klanten pakte de uitbater enkele keren per jaar uit met Den Engel Zingt. Hij zette cd's op met meezingers en verspreidde de teksten van die nummers in zijn café. Dat sloeg aan, en het café werd al snel te klein. Daarop stelde iemand voor om die karaoke in de zomer buiten, voor het café, te organiseren. Op zondagavond was er een podium beschikbaar van de Mosselfeesten. De zaakvoerder van Den Engel bouwde dat om tot een soort café. Hij deelde krantjes uit met de liedjesteksten. Vlaanderen Zingt was geboren.

Het was een kleine baby met grote groeistuipen, want het jaar erop kwam er al 1.500 man op af. Nog een jaar later liep dat op tot 2.500, in 2000 telden we 4.000 toeschouwers en het jaar erop verdubbelde dat aantal nog een keer."

De Grote Markt van Antwerpen was nu te klein geworden. Een nieuwe site drong zich op. De keuze viel op de Gedempte Zuiderdokken, de locatie waar de organisatoren overmorgen, als het weer wat meevalt, opnieuw om en bij de 35.000 toeschouwers hopen te verwelkomen. "In de beginjaren van het millennium verspreidde de mond-tot-mondreclame zich over heel Vlaanderen en zowel Leuven als Brugge namen de formule snel over. En zo werd Antwerpen Zingt spontaan uitgebreid tot Vlaanderen Zingt", vertelt Dhollander.

"Het blijft ons verrassen hoe nieuwe locaties reageren op de intrede van Vlaanderen Zingt. Vaak gaan mensen helemaal door het lint, ze beleven het evenement heel intens. Meestal intenser dan reguliere optredens, want ze mogen ook effectief participeren. Ondertussen is men ook in Nederland de formule aan het overnemen. Voorlopig nog schoorvoetend, want beperkt tot een vijftal plaatsen. We hebben daar dus een flinke groeimarge."

Na enkele optredens die samen het voorprogramma vormen en het publiek in Brugge moeten opwarmen, gaat presentator Nico Blontrock er meteen voluit tegenaan. "Is everybody happy?", galmt door de luidsprekers. Het koor neemt het voortouw en het publiek valt luidkeels in, telkens wanneer de geluidsman het refrein van de klankband wegtrekt. Meer dan met hun stem zingen al die duizenden met hun hart.

We zijn vertrokken. Voor drie uur. 'Ik voel me goed'. Johan Verminnen. 'New York New York'. Frank Sinatra. Een kluitje vrouwen krijst uit volle borst 'Venus' mee. Shocking Blue. Met zijn allen waren we bijna echt vergeten hoe schoon de zomer wel kan zijn. Noordkaap.

Net voor de pauze komt Patrick Creyf in de schijnwerpers te staan. Hij treedt op als stand-in voor Freddie Mercury. Met zin voor dramatiek stort hij zich op de Queenklassieker 'Bohemian Rhapsody'. Ook de kenschetsende gebaren ontbreken niet. Nadat de laatste 'Anyway the wind blows' is uitgestorven, begint het publiek aan een applaus dat niet meer stopt.

Creyf weet geen weg met zijn trots. In het dagelijks leven is de 47-jarige Bruggeling lasser in de beschutte werkplaats Arcotec en dit was zijn jaarlijkse moment de gloire. In een vruchteloos hunkeren naar het sterrendom lijkt Vlaanderen Zingt de Idool voor Jan met de pet, wars van de competitiegeest: het publiek is zelf de ster van de avond.

"Mijn liefde voor muziek is ontzettend groot", geniet Creyf nog na. "Het geeft me de kracht om steeds voort te blijven doen, ook als het even niet meezit. Muziek verzacht de zeden, zeggen ze en ik ben het daar volmondig mee eens. Dankzij Vlaanderen Zingt heb ik nieuwe mensen leren kennen. Het komt soms voor dat wildvreemden me in de krantenwinkel aanklampen en vragen 'of ik diegene ben die jaarlijks aan Vlaanderen Zingt meedoet'. Ik heb zelfs al handtekeningen moeten uitdelen. Dat geeft me een geweldige kick."

Eddie Van Eylen, voorzitter van het Comité voor Initiatief, overschouwt de troepen en glundert als een ritwinnaar tijdens de Ronde van Frankrijk, die wacht op de kussen die de dames met de bloemen hem zo dadelijk op de wangen zullen drukken. Andermaal bijna vijftienduizend man. "Ik heb bij het College van Burgemeester en Schepenen net een vergunning ingediend om de Markt uit te breiden", grapt Van Eylen.

Polonaise

We zitten aan nummer twintig. 'The Sound of Silence' van Simon & Garfunkel. Au suivant: 'Kom van dat dak af'. Peter Koelewijn. De drank raakt in de man en een vriendengroep danst de polonaise.

Alles kan hier. Er staat een paard in de gang, waarschuwt André Van Duin. En er staat ook een paard links vooraan van het podium, zo blijkt. Een jongeman verbergt nu zijn gezicht achter een houten paardenkop. Vlaanderen Zingt is artistiek bellen blazen, een schitterend tableau vivant dat constant blijft bewegen én een haardvuur waar de Vlaming zijn handen aan kan warmen.

"Zingen doen we gewoonlijk enkel onder de douche of in de wagen", zegt Marc Dhollander. "En dan het liefst alleen. Omdat de meesten onder ons van mening zijn geen toonhoogte te kunnen houden. Op Vlaanderen Zingt doet dat er allemaal niet toe. Links van je hoor je een valse noot, maar rechts ook. Dan bladdert de schroom er af. En durven mensen wel hun keel open te zetten.

"En toch is Vlaanderen Zingt geen carnavalesk gebeuren. Mensen mogen gerust een polonaise inzetten en enthousiast meezingen met Laura Lynn en Willy Sommers, maar vorig jaar maakte op alle plaatsen ook 'Blowin' in the Wind' van Bob Dylan deel uit van het repertoire. En dit jaar hebben we 'Set Fire to the Rain' van Adele toegevoegd. Vlaanderen Zingt moet een volksfeest zijn, maar geen bonte avond."

Dhollander ziet in Vlaanderen Zingt een geactualiseerde versie van het Vlaamse dorpsfeest van weleer. "Het hele dorp, onafgezien van rangen en standen, zakt naar de markt of een groot plein af om samen te feesten. Vroeger speelde daar een balorkest ten dans, vandaag neemt een koor je op sleeptouw om mee te zingen met nummers die nagenoeg iedereen kent. En iedereen komt af. Ik zie heel wat veertigers en vijftigers, die zowel hun ouders als hun kinderen meegebracht hebben. Elk jaar vallen mij de jeugdbewegingen op, maar net zo goed seniorenverenigingen. Dan krijg je een publiek van 7 tot 77 jaar."

Henk Roose, socioloog aan de Universiteit Gent, twijfelt aan de these dat Vlaanderen Zingt een dwarsdoorsnede van de Vlaamse bevolking aantrekt. "Er zal zeker wel een heel divers publiek op afkomen, en hoogstwaarschijnlijk om zeer uiteenlopende redenen", zegt hij. "Om het in mijn jargon uit te drukken: met ex- en intrinsieke motivaties. Van een gezellig uitje onder een zonovergoten lucht bij een glaasje met vrienden en kennissen over geïnteresseerde toeristen naar fervente 'hardcore'-fans van samenzang. Het is geen toeval dat die happenings in de zomermaanden plaatsvinden, net als andere muziekfestivals trouwens, die een groot en divers publiek willen aantrekken.

"Onderzoek doorprikt echter keer op keer de mythe dat publieke evenementen - met uitzondering van sommige sportmanifestaties - een staalkaart van de bevolking op de been brengt. Vaak is het afficheren van een evenement als zou het appelleren aan iedereen - van arbeider tot advocaat dus - niet meer dan een promotiestunt, een onderdeel van een strategie om een product te positioneren, veeleer dan de werkelijkheid. Bij opera- en theaterbezoek is het genoegzaam bekend, maar ook het bezoeken van de bioscoop of het bijwonen van festivals als Rock Werchter of Pukkelpop is vooral een zaak van hoogopgeleiden."

Zot worden

In al zijn laagdrempeligheid is Vlaanderen Zingt zo voorspelbaar dat het hoogtepunt elk jaar op dezelfde climax afstevent. Het op een na laatste nummer. 'Les lacs du Connemara' van Michel Sardou. Bij de pompeuze, orkestrale coda steken de duizenden deelnemers gezwind hun krantje in de lucht en beginnen er massaal mee te zwaaien. "Zot worden. Zot worden. Zot worden", brult presentator Nico Blontrock de Markt toe.

Het obligate slotnummer is dan weer zo klef als een dialoog uit een televisiesoap: Abba's 'Thank you for the Music'.

Daarna is het afgelopen. En trekt het circus verder. Naar Nieuwpoort, Ieper, Geraardsbergen, Lokeren... Dwars door Vlaanderen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234