Woensdag 24/07/2019

Boek

Keep on smelling: deze kunstenaar werkt met geuren, en is niet bang om te choqueren

Hij laat me tien soorten dood ruiken. En bloed. Ook vijf soorten lavendel. En pepermunt. Peter De Cupere wordt vaak simpelweg een geurkunstenaar genoemd, ‘daar heb ik me bij neergelegd’, al verkiest hij de term Olfactory artist. Het boek Scent in context bewijst hoe divers en bijzonder zijn werk is.

Smoke Cloud, oftewel: luchtvervuiling in een museum. Beeld rv

Ik had me zijn geurlabo als het hol van professor Paracelsus voorgesteld, en het is een klein beetje zo. Veel buisjes en potten, met labels die zeggen: zweet, kaas of gras. Ik wil het allemaal ruiken. “Dat heb je als geurkunstenaar”, zegt Peter De Cupere. “Mensen hebben de neiging mijn werk te zien als een soort gezelschapsspelletje: wie raadt het eerst welke geur dit is? Terwijl ik ook betekenis en context wil geven. Er is altijd een boodschap.”

Smoke Room is opgebouwd uit 750.000 peuken. Smile Room is volledig bekleed met tandpasta. Een Madonna-beeldje van ijs smelt en laat een geur na van vagina. Een tekening van een jogger is gemaakt met zweet veroorzaakt door het joggen. “Ik heb hetzelfde principe toegepast met seks, maar daar was het moeilijker om me op de tekening te concentreren.” Bij Smoke Cloud steek je je hoofd in een wolk van luchtverontreiniging. “Pas in een museum sta je stil bij hoe erg het eigenlijk is.”

De onthutsende Dead Body Bullets bevatten de geur van dode lichamen. Scentedo is een benzinestation waar je geuren tankt: lavendel, bubblegum of uitlaatgas. Van de geurpiano of Olfactiano tot de Blind Smell Stick waarmee blinden zich een weg banen; er is weinig wat de Cupere niet heeft uitgeprobeerd en gerealiseerd. Het boek Scent in context, een overzicht van twintig jaar carrière, weegt dan ook zo’n 3 kilo, en ja, je kunt eraan ruiken.

De Cupere mag ongetwijfeld een pionier genoemd worden. “Jan Hoet kwam in mijn beginjaren op bezoek, en zei: ‘Peter, het zal moeilijk worden. De wereld is nog niet klaar voor je kunst, maar als je dit tien, vijftien jaar volhoudt, garandeer ik je succes.’ En hij had gelijk. Ik zit in mooie verzamelingen en hang in goede musea. Internationaal zijn andere olfactory artists opgestaan. Dat er nog steeds zo weinig zijn, heeft te maken met de techniciteit van het vak. Een geur blijft moeilijk te vatten en te bewaren.”

Bizar genoeg heeft De Cupere zich op geuren geconcentreerd omdat hij bang was het zicht te verliezen. “Ik was een obsessieve tekenaar, altijd aan het schetsen en schilderen en de gedachte dat ik blind zou worden en niet meer naar mijn eigen werk zou kunnen kijken, beangstigde me. Dus begon ik bomen te tekenen met het sap van bladeren, een geur als herinnering aan de inhoud.”

Het boek van Peter De Cupere zit vol geuren. Beeld rv

De Cuperes werk heeft vaak een maatschappelijke, bijna therapeutische dimensie. Zijn solotentoonstelling Is This Mankind (Warande, Turnhout) is genomineerd voor de Golden Pear van de Art and Olfaction Awards in Los Angeles en is een project over het verlies van identiteit. Hij vroeg aan concentratiekampslachtoffers om hun afgrijselijke ervaringen in geuren te beschrijven. Hoe verschrikkelijk ook, het antwoord ‘verbrande huid’ verwacht je. Het antwoord ‘groene kool’ is verbazender. In een centrum voor demente bejaarden installeerde hij Smell Flowers die de bejaarden de weg naar hun kamer wijzen, en hij werkte samen met een farmaceutisch bedrijf om via de reukzin vroegtijdig kanker op te sporen. “We realiseren ons nog maar net hoe krachtig onze neus is, en wat we met geur allemaal kunnen. Geuren beïnvloeden onze emoties en roepen lichamelijke reacties op. Geur opent de ogen en opent het hart. Keep on smelling.” 

Peter De Cupere, Scent in context - olfactory art, Stockmans, 60 euro

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden