Zondag 15/12/2019

Kathleen Van Brempt: 'Who the fuck' zijn Joseph Daul en Hannes Swoboda?

Europa kampt met een torenhoog democratisch deficit. Zolang Europa ervoor zorgde dat de welvaart van de Europese burgers toenam, lag die burger er niet echt wakker van hoe dat precies in zijn werk ging. Maar nu de Europese Unie in het centrum van de crisis staat, zijn alle blikken gericht op Brussel en Straatsburg. Het vertrouwen van de burgers in Europa bevindt zich inmiddels op een dieptepunt: waar in de herfst van 2009 nog bijna 50 procent van de publieke opinie positief stond tegenover de Unie, is dat nu amper nog 30 procent. Europa wordt gepercipieerd als een instelling die er is voor de banken en de bedrijven, maar vooral niet voor de mensen.

Voor ons, Europese parlementsleden, is het inmiddels onbegonnen werk om aan te tonen dat die perceptie niet juist is, of althans, niet juist hoeft te zijn. De drie grote Europese politieke groepen in het parlement pleiten allemaal voor méér Europa, omdat we ervan overtuigd zijn dat dit de enige weg uit de crisis is. Maar meer Europa betekent ook meer Europees draagvlak, meer Europese democratie; een Europa dat dichter bij zijn burgers staat, en omgekeerd, Europese burgers die dichter bij het Europese bestuur aansluiten.

Verdrag wijzigen

Om dat te bereiken, zal nog een lange weg moeten worden afgelegd, daar zijn we ons allemaal van bewust. De uitbouw van een sociaal Europa zal daartoe absoluut noodzakelijk zijn. Een andere maatregel die het parlement voorstelde, is het zichtbaarder maken van de Europese democratie. Vandaag stemmen burgers in de lidstaten op kandidaten uit hun lidstaat. Mensen hebben er geen idee van wie straks de fracties van de grote politieke groepen in het Europees Parlement zal leiden. In België kennen we de fractieleider van de Europese liberalen, louter en alleen omdat het een Belg is, namelijk Guy Verhofstadt. Maar christendemocratische of sociaaldemocratische kiezers hebben er wellicht geen idee van dat Joseph Daul en Hannes Swoboda de toplui van 'hun' Europese partij zijn.

Daarom stellen de drie grote Europese partijen voor om elk een Europese topkandidaat te selecteren, waarmee ze in heel Europa de boer op gaan. De topkandidaat van de grootste partij zou dan automatisch de nieuwe Commissievoorzitter worden. Tot vandaag wordt die aangewezen door de lidstaten.

Het oorspronkelijke idee werd gelanceerd door de Europese sociaaldemocraten. Wij zullen onze topkandidaat voor de komende Europese verkiezingen in de verschillende lidstaten zelfs laten verkiezen door de partijleden, zodat ze precies weten wie hun 'Europese partij' zal leiden. Niet enkel de Europese socialisten, liberalen en christendemocraten zijn voor het idee gewonnen, ook Commissievoorzitter Barroso riep in september op om dit systeem te gebruiken tijdens de volgende Europese verkiezingen.

Er is nu één belangrijke tegenstem, namelijk die van Herman van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad. Die verklaarde woensdag op een bijeenkomst in Brussel dat zo'n verkiezing van de Commissievoorzitter absurd is. Want "dan geef je de Commissievoorzitter een grote legitimiteit" en "organiseer je de ontgoocheling op voorhand". Van dergelijke uitspraken zakt je broek toch af? Want je kunt vandaag over elke verkiezing in een Europese lidstaat zeggen dat ze de ontgoocheling op voorhand organiseert. Geen enkele regering in het door crisis getroffen Europa is populair. Laten we dan maar meteen de verkiezingen afschaffen, lijkt de boodschap die Van Rompuy geeft. Dat niet-verkozen leiders - Van Rompuy is niet verkozen - liever geen verkiezingen organiseren, is niet verwonderlijk, maar dat een Europees leider dergelijke uitspraken durft te doen, is er ver over. Natuurlijk nuanceert Van Rompuy. Hij zegt dat de Commissievoorzitter te weinig macht heeft en dat de verkiezing van een commissievoorzitter daar niets aan verandert. Dat klopt, maar het is geen reden om tegen de democratie te pleiten. Dat is een reden om het verdrag te wijzigen en de Commissie te hervormen.

Mystiek vaag

In zijn rapport over de betere werking van de Unie schrijft Van Rompuy zelf dat de democratische legitimiteit van de Unie moet versterkt worden. Maar verder blijft zijn rapport daarover bijna mystiek vaag. Nu weten we waarom. Van Rompuy heeft er geen idee van hoe je de democratie in Europa kunt versterken. Dat is een gigantisch probleem, want het Europese project staat of valt met de steun die het zal krijgen van haar bevolking.

Europeanen hebben geen vertrouwen in de Commissie, in de Europese Raad en zelfs niet meer in het Parlement. Het gebrek aan herkenbare Europese partijen, met Europese politieke leiders, speelt daarbij uiteraard een rol. Dat de Europese president dat niet begrijpt, toont hoe groot de kloof is tussen de Europese leiders en de Europese bevolking. Europa kan het zich niet meer permitteren dat die kloof nog groter wordt. We hebben daarom Europese leiders nodig die de democratie omarmen en haar niet herleiden tot een absurd schouwspel dat enkel ontgoocheling creëert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234