Zondag 19/05/2019

Overleden

Kardinaal Godfried Danneels is op 85-jarige leeftijd overleden

Godfried Danneels. Beeld Photo News

Kardinaal Godfried Danneels is deze ochtend op 85-jarige leeftijd overleden. Dat meldt kardinaal Jozef De Kesel. Danneels was aartsbisschop van Mechelen-Brussel en werd even getipt als nieuwe Paus. 

Danneels overleed deze morgen bij hem thuis in Mechelen, meldt kardinaal Jozef De Kesel. “We zijn kardinaal Danneels zeer dankbaar. Gedurende vele jaren heeft hij het herderschap in de Kerk uitgeoefend en dat in een periode van fundamentele veranderingen in Kerk en samenleving. Gaandeweg is zijn uitstraling groot geworden, zowel in ons land als in de wereldkerk. Moge hij rusten in Gods vrede.”

Kardinaal

Godfried Danneels (1933°) – geboren in het West-Vlaamse Kanegem, Tielt en de oudste van zes kinderen – maakte een blitzcarrière als priester na een opleiding wijsbegeerte en theologie aan de KU Leuven. Daarna werd hij vrij snel bisschop van Antwerpen en in 1979 aartsbisschop van het aartsbisdom Mechelen-Brussel. Paus Johannes Paulus II benoemde Danneels in 1983 tot kardinaal, het hoogste katholieke ambt na paus zelf. De kardinalen hebben bijvoorbeeld het recht de paus te kiezen. Danneels werd zelf even genoemd als mogelijke nieuwe Paus.

Hugo Claus

Danneels werd door veel mensen gezien als een progressief man die de kerk wilde moderniseren. Hij dankte zijn progressieve imago door op een moderne manier om te gaan met de media en te communiceren.

Maar ook veel van zijn uitspraken droegen bij aan zijn progressieve imago. In juni 2004 verklaarde hij bijvoorbeeld dat bij seksueel contact met een seropositieve persoon het gebruik van het condoom nog te rechtvaardigen is. “Preventie tegen een ziekte of tegen de dood is moreel niet op hetzelfde niveau te beoordelen als het gebruik van een condoom als geboortebeperking”, zo klonk het toen.

Ook toonde hij zich vrij open over de positie van vrouwen. “Ik zie niet in waarom een vrouw geen congregatie van de Romeinse Curie (een Vaticaans ministerie, red.) kan leiden”, schreef hij bijvoorbeeld. Al sprak hij zich daarbij niet uit over het openstellen van het priesterschap voor vrouwen.

Maar het is duidelijk dat Danneels die vernieuwende visie niet overal bracht. Zo aarzelde hij in 1999 bijvoorbeeld niet om de openlijk homoseksuele priester Rudy Borremans te schorsen.

De periode van Danneels als aartsbisschop (1979-2010) viel overigens samen met een tijd waarin op ethisch vlak heel wat veranderde in België. Zo werden onder meer abortus (1990), euthanasie (2002) en het homohuwelijk (2003) in die periode toegelaten. Danneels heeft daarbij – niet zelden tot ontgoocheling van Rome – telkens de scheiding tussen Kerk en staat aanvaard.

Toch viel later op dat zijn opinie dichter aanleunde bij die van de Heilige Stoel dan bij de Belgische politieke wereld. Zo liet Danneels zich in een paaswake in 2008 erg kritisch uit over de pas overleden schrijver Hugo Claus, die euthanasie had gepleegd omdat hij aan de ziekte van Alzheimer leed. “Door zomaar uit het leven te stappen, antwoordt men niet op het probleem van lijden en dood. Men loopt er in een boog omheen en omzeilt het. Omzeilen is geen heldendaad”, zo klonk het.

Emeritaat

Op 4 juni 2008, de dag waarop hij 75 werd, diende kardinaal Danneels zoals het kerkelijke recht het voorschrijft, bij paus Benedictus XVI zijn ontslag in als aartsbisschop van Mechelen-Brussel. Het werd aanvaard in 2010, waarna hij opgevolgd werd door André Léonard.

Met zijn emeritaat trok Godfried Danneels zich terug uit het publieke leven. Hij kon nu voluit aandacht schenken aan wat hem het meest dierbaar was: gebed, literatuur en andere vormen van kunst en tijd voor vrienden en kennissen, aldus kardinaal De Kesel in de mededeling van zijn dood. De laatste jaren verscheen Danneels niet vaak meer in het openbaar wegens gezondheidsproblemen. Op uitdrukkelijk verzoek van paus Franciscus nam hij nog deel aan de gezinssynodes in 2014 en 2015.

Zijn uitvaart vindt plaats in de metropolitane Sint-Romboutskathedraal van Mechelen. De dienst zal worden geleid door kardinaal Jozef De Kesel, samen met onder meer de pauselijke nuntiï, de Belgische bisschoppen en de priesters en diakens van het aartsbisdom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.