Donderdag 16/07/2020

Karakterkop is uitgespeeld

Postlethwaite speelde opgemerkte bijrollen als fanfareleider Danny in Brassed Off, advocaat Kobayashi in The Usual Suspects en, vorig jaar nog, de terminaal zieke zakenman Maurice Fischer in Inception.

Over zijn karakterkop is nogal wat inkt gevloeid. “Als een klein diertje dat zelden het daglicht ziet”, schreef een journalist ooit. “Alsof een kubistische beeldhouwer hem beitelde”, typeerde een andere hem, terwijl nog een andere vond dat hij eruitzag alsof hij een “bekkenbeen had ingeslikt”. Het gezicht met de uitgesproken jukbeenderen inspireerde zelfs al mensen toen Postlethwaite nog studeerde. Zo noemt zijn oud-directeur aan de Bristol Old Vic Theatre School hem “de man met het gezicht als een bogengalerij”. Postlethwaite heeft er dan al een carrière als toneelleraar op een middelbare school op zitten, maar het echte werk lonkt.

De karakterkop wordt al gauw een karakteracteur. Dat begint op de planken, bij het Liverpool Everyman Theatre, waar hij met grote namen als Julie Walters (Educating Rita, Calendar Girls) en Bill Nighy (Love Actually, Pirates of the Caribbean: Dead Man’s Chest) samenwerkt, en later bij The Royal Shakespeare Company. In de jaren tachtig maakt hij de overstap naar het kleine en grote scherm. De film die hem als acteur op de kaart zet, is Distant Voices, Still Lives, het langspeeldebuut van Terence Davies uit 1988. Daarin speelt Postlethwaite een tirannieke vader. Adembenemend authentiek, vinden de critici, maar zelf is hij aanvankelijk minder onder de indruk. “Ik kon die film niet uitkijken”, zegt hij in een interview met de Britse krant The Daily Telegraph. “Ik vond het de masturbatie van een regisseur: de scènes waren zo geconstrueerd. Pas toen ik de film een jaar later terugzag, realiseerde ik me wat een verbazingwekkend werkstuk het was. Wellicht zat ik er de eerste keer nog te dicht op.”

De rol vormt meteen ook een blauwdruk voor de personages die de acteur nadien vertolkt. De problematiek van de kleine man, van de koppigaard, van het leven dat na een verkeerde wending dreigt nooit meer rechtgetrokken te worden: Pete Postlethwaite wordt er zowat de belichaming van. Al is dat beeld misschien vertekend door de impact van Postlethwaites glansrol in In the Name of the Father, Jim Sherridans film over ‘The Guilford Four’, de vier Ieren die ten onrechte veroordeeld werden tot jarenlange opsluiting voor een IRA-aanslag in 1974 in Guilford in Engeland. Daniel Day-Lewis speelt de opstandige zoon, Postlethwaite de van hem vervreemde, zieke vader, die samen met hem in de gevangenis belandt. Hun vertolking is zo indrukwekkend dat je het onrecht dat hun personages wordt aangedaan, haast niet kunt aanzien. Het levert Postlethwaite meer dan terecht een Oscarnominatie op. Nog zo’n koppigaard met blanke pit, is fanfareleider Danny uit Brassed Off (1996). Ook hij weigert te buigen voor het sociale onrecht waarmee hij geconfronteerd wordt: de sluiting van de Britse steenkoolmijnen.

Politiek activist

Niet dat Postlethwaite zich alleen maar in de niche van de sociaal bewuste film ophoudt. De acteur draait zijn hand niet om voor de rol van een oude, kreupele manipulator in het verguisde Suite 16 van Dominique Deruddere, noch voor een vertolking in het Hollywoodgeweld van The Lost World: Jurassic Park van Steven Spielberg. In een interview noemt de regisseur hem “wellicht de beste acteur ter wereld”. Telkens wanneer hem dat compliment voor de voeten geworpen wordt, pareert Postlethwaite grappend: “Ik ben er zeker van dat Spielberg eigenlijk zei: ‘Pete denkt dat hij de beste acteur ter wereld is.’”

Terwijl de acteur de tv- en filmrollen aan elkaar blijft rijgen, out hij zich ook als politiek activist. Zo stapt hij mee in betogingen tegen de oorlog in Irak en steunt hij de campagne Make Poverty History. Op de slotvraag “Vertel ons een grap” van een interview in de Britse krant The Guardian, antwoordt hij: “George W. Bush”. Hij trekt ook ten strijde tegen de klimaatopwarming. Zo speelt hij in 2009 nog mee in de klimaatfilm The Age of Stupid en dreigt hij op de première zijn lintje van “officier van de Orde van het Britse Rijk” - dat hij in 2004 kreeg - weer in te leveren als de Britse regering haar plannen voor een kolencentrale in Kingsnorth niet opgeeft.

“Als we er niet in slagen herkenbare mensen neer te zetten, falen we als acteurs.” Het is een stelregel die Postlethwaite in verschillende interviews poneert. Tot zijn laatste snik leefde en acteerde hij ernaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234