Zaterdag 16/01/2021

KAPITEIN ZEPPOS RIJDT OPNIEUW

Als het waar is dat de kijker meestal gelijk heeft, dan moeten Johan en de Alverman en Kapitein Zeppos erg goede jeugdreeksen geweest zijn. Zo goed dat de kinderen van de jaren zestig, de volwassenen van vandaag, er bij de VRT op aandrongen deze series prioritair op dvd uit te brengen.

'Jeugdfeuilletons'. Ooit behoorde de term tot het jongerentaaltje, vandaag is hij zo goed als verdwenen. Het woord zelf, vermoeden we, is wellicht ten grave gedragen samen met de oude BRT. Voor het wie het woord niet meer kent: jeugdfeuilletons werden op woensdagvoormiddag vertoond, ná Nonkel Bob (Tiptop), en voor de tv weer eigendom werd van volwassenen allerhande. Jeugdfeuilletons waren eigen Vlaamse producties, maar dan van een niveau dat in de topjaren moeiteloos concurreerde met wat er destijds te zien was op buitenlandse zenders, soms zelf de BBC. De jeugdfeuilletons gingen van start in 1955, met het sindsdien al lang verdwenen Bolletje en Bonestaak. Wat volgde, is een lange reeks jeugdfeuilletons die, een enkele uitzondering niet te na gesproken, bij zo goed als niemand nog een belletje doen rinkelen, en die ook nauwelijks voorkwamen in de favorietenreeksjes bij '50 jaar televisie'. Het zijn namen die bedekt zijn met het spinrag van de vergetelheid, op het nog enigszins bekende Manko Kapak (1959) na.

En toen kwam Kapitein Zeppos, in 1964. Regie én hoofdrol waren voor Senne Rouffaer, en die deed dat voortreffelijk. Zeppos was in alle opzichten het eerste moderne jeugdfeuilleton, en het allereerste feuilleton tout court met een ijzersterk scenario. Het was het eerste jeugdfeuilleton met volwassen vertolkingen, niet alleen voor die tijd, maar ook voor het genre zelf. Het was het eerste feuilleton ook dat een naadloze verbinding maakte tussen het diepe Vlaanderen (dat zo gretig werd uitgebeeld in jarenvijftig-feuilletons als Jan zonder Vrees en Tijl Uilenspiegel), en dat in Kapitein Zeppos ook nog wel aanwezig was. De kapitein woont in het schilderachtige dorpje Belder - de beelden werden geschoten in het Brabantse Sint-Maria-Lombeek. Hij woont er op een hoeve met molen, hij krijgt er onder meer hulp van een bakkersdochter, genaamd Rita. Het kan allemaal niet Vlaamser. Maar tegelijkertijd toont Kapitein Zeppos ook een ander Vlaanderen. De begingeneriek toont adembenemende hoogtebeelden, geschoten van de toen nog in opbouw zijnde Financietoren naast de Brusselse ring. Er word in het Pajottenland naar een ondergrondse olievoorraad gespeurd, en Zeppos bediend zich niet alleen van een paard, maar ook van technische hoogstandjes als een amfibie-auto. En dan was er het legendarische deuntje als begingeneriek, weliswaar van de Duitser Bert Kämpfert, maar door half Vlaanderen meteen herkend als 'van ons'.

Wellicht is het die mix die zelfs voor de dvd-kijker van vandaag de reeks Kapitein Zeppos niet helemaal oubollig maakt. Zeppos leeft in het romantische en zo onveranderlijke Vlaanderen, maar hij rijdt even gemakkelijk door naar Brussel, waar de nieuwe tijden (het zijn de gouden jaren van bouwpromotor Charlie De Pauw en zijn politieke compagnon Paul Vanden Boeynants) aangebroken zijn. Kapitein Zeppos heeft daarvoor, halfweg de jaren zestig al, iets van het beter Engelse middenklasse-feuilleton - u ziet ze nog dagelijks op het tv-scherm - en iets van James Bond, The Man From U.N.C.L.E of, recenter, The X-files. Goed, het tempo van Zeppos is wat te traag voor 2004, en vaak wordt er wat aan overacting gedaan. Maar wie Witse ziet, kijkt ook voortdurend naar staaltjes van hatelijke overacting. En Witse is geen jeugdfeuilleton, waar overacting nu eenmaal kinderen aanspreekt, maar een onderhoudende reeks voor volwassenen. Wel, Zeppos is beter gespeeld. En spannender gemaakt. En zelfs intelligenter opgebouwd. En dat precies veertig jaar geleden. Kapitein Zeppos was internationale klasse, en heeft voldoende intrinsieke kwaliteiten om ook nu nog overeind te blijven. Behalve voor wie automatisch begint te giechelen bij het zien van een zwart-wit-film. Maar zelfs dan is Zeppos nog oneindig veel minder hilarisch en stukken geloofwaardiger dan de oude Tarzan-films van Johnny Weismüller. Dat is pas gieren en brullen.

Op tv werd Zeppos in 1965 opgevolgd door Johan en de Alverman, en ook het eerste seizoen van die reeks bracht de VRT op dvd uit. Het gaat om een historisch feuilleton, klassieker dan Zeppos, al maakt de figuur van de Alverman, een van de meest memorabele rollen van Jef Cassiers, veel goed. Maar ook hier doet de moderne tv-kijker best niet minnetjes. Zwart-wit werd met de regelmaat van de klok verheven tot stemmig - en voor de jonge kijkers bijzonder spannend - clair-obscur.

Na Zeppos en De Alverman brak voor de jeugdfeuilletons van de VRT de 'gouden tijd' aan. Het zijn namen vol weemoed en jeugdsentiment, zoals Axel Nort (1966), Keromar (1970), het onvolprezen Zwaard van Ardoewaen (1971) of het legendarische maar nu gedateerde De Kat (1973). Hopelijk is de VRT gul en zet ze alles op dvd. Niet zozeer uit jeugdsentiment, maar omdat deze reeksen, net als De Witte van Ernest Claes of de jeugdboeken van Marc De Bel, tot de klassieke Vlaamse (jeugd)-cultuur behoren.

Walter Pauli

Hopelijk is de VRT gul en zet ze al die jeugdfeuilletons van toen op dvd

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234