Zondag 08/12/2019

Erfgoed

Kapitalist en ex-communist redden erfgoed uit de voormalige DDR

De ruïne van het oude restaurant ‘Minsk’ in Potsdam. Beeld Marlena Waldthausen

Een opmerkelijk een-tweetje tussen een multimiljardair en een ex-communist zorgt ervoor dat een architectonisch pronkstuk uit de Deutsche Demokratische Republik (DDR) verandert van een ruïne in een museum voor kunst uit de voormalige socialistische staat. 

Het vervallen restaurant ‘Minsk’ zal blijven herinneren aan het recente verleden van Potsdam. De stad bij Berlijn is op cultureel gebied vooral beroemd om het slot Sanssouci uit de 18de eeuw.

Als jongetje ging Hans-Jürgen Scharfenberg graag een ijsje eten in het restaurant, dat omringd werd door fonteinen en trappen, en uitzicht bood op het oude stadscentrum. Nu is hij raadslid voor Die Linke, een partij die is voortgekomen uit de communistische partij in de DDR. ‘Ja, ik was lid van die partij’. Het weerhield hem er niet van vorig jaar contact te zoeken met een van de rijkste Duitsers, Hasso Plattner, die met zijn familie volgens het Amerikaanse zakenblad Forbes 13,5 miljard dollar (zo’n 12 miljard euro) bezit. Plattner hapte toe: hij besloot het terrein waarop ‘Minsk’ staat te kopen voor 20 miljoen euro.

Het restaurant in betere tijden.

‘Voor mij is hij geen kapitalist, maar een mecenas’, zegt Scharfenberg. ‘We slaan twee vliegen in één klap’. Niet alleen zal Plattner ‘Minsk’ renoveren, maar er ook een deel van zijn DDR-kunstverzameling exposeren. Denk aan stoere fabrieksarbeiders, vrolijke vrouwen op akkers en heroïsche boeren die in opstand komen tegen feodale landheren. Scharfenberg: ‘Het behoort net zozeer tot het verleden van Potsdam als het rococo-paleis dat koning Frederik de Grote liet bouwen’.

‘Minsk’ stond jarenlang op de nominatie om gesloopt te worden. Een investeerder wilde tientallen miljoenen steken in luxueuze woningen op de plek. Mede dankzij Die Linke in het stadsbestuur werd dat ‘onzalige plan’ getorpedeerd. Het alternatief: restauratie van het pand en nieuwe, betaalbare huizen op een aanpalend terrein. De gemeenteraad ging deze maand (april) unaniem akkoord.

Bekaaid

Na de hereniging van de beide Duitslanden, bijna dertig jaar geleden, kwam de DDR-architectuur er bekaaid van af, zei Plattner (75) onlangs in een lokale krant. Al dan niet vanwege asbest werd het ene na het andere gebouw neergehaald, ook in Potsdam. Het ging Plattner, die zijn vermogen opbouwde met een softwarebedrijf, aan het hart. Veel voormalige DDR-burgers hebben net als raadslid Scharfenberg ‘goede herinneringen’ aan het restaurant, waar je even kon ontsnappen aan de vaak vreugdeloze alledaagsheid. ‘Het is niet netjes op die sentimenten te trappen, zoals nu vaak gebeurt’, aldus Plattner in de Potsdamer Neueste Nachrichten. 

In de stad verbouwde hij al een pand tot museum waar, naast een deel van zijn DDR-kunstcollectie, momenteel een Picasso-tentoonstelling te zien is die veel bezoekers trekt – zij het niet zoveel als het Park Sanssouci, waar het toerisme Amsterdam-trekjes toont.

Peperduur

De verbouwing van ‘Minsk’ wordt peperduur, erkent Plattner: ‘Duurder dan nieuwbouw’. Het gebouw is beklad met graffiti, de omgeving bezaaid met brokstukken. Een dubbele afrastering moet voorkomen dat daklozen er een slaapplaats vinden.

Volgens de lokale pers zijn de Potsdammers bijkans euforisch over Plattners plannen. Buurtbewoner Thomas Hartfuss haalt de schouders op. ‘Er is al te veel verloren gegaan. Het was een ensemble: het restaurant, de trappen, een zwembad’. Er kwam een nieuw zwembad in de buurt, dat qua lelijkheid menig gesloopt DDR-gebouw overtreft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234