Donderdag 21/01/2021

Kantelpunt in asieldebat

De Duitse welkomstcultuur kent na Keulen zijn grenzen. Politiek links en rechts pleiten voor harde maatregelen. De progressieve, politiek correcte Duitser krabt zich op het achterhoofd, maar beweegt mee.

De Duitse regering buigt zich over de vraag of de wetgeving om criminele vluchtelingen het land uit te zetten moet worden versoepeld. Het toont aan dat de gebeurtenissen in Keulen een kantelpunt zijn in het Duitse asieldebat en misschien wel in het Duitse denken over vluchtelingen in bredere zin.

Vicekanselier Sigmar Gabriel (SPD) wil overigens nog een stap verder gaan: vluchtelingen die een (zeden)delict hebben begaan moeten in het land van herkomst hun gevangenisstraf uitzitten, om te voorkomen dat "de Duitse belastingbetaler" voor de kosten opdraait.

In september reduceerde Gabriel de mensen die tegen asielzoekerscentra demonstreerden nog collectief tot schorriemorrie. Deze Gabriel bedient zich opeens van ronkende taal, voor een Duitse sociaaldemocraat ongekend nationalistisch.

Ook binnen de CDU lijken de geesten rijp voor harde maatregelen. Minister van Binnenlandse Zaken De Maizière was de eerste die van aanscherpen van het uitzettingsbeleid repte. Angela Merkel gaat niet zo ver, maar ook haar toon is ongekend scherp. "Dit zijn volledig onacceptabele, weerzinwekkende, criminele daden", zegt ze. "Daar kan de staat niet mee instemmen."

Vriendelijk gezicht

Vier maanden geleden is het nog maar dat ze zich weigerde te verontschuldigen voor het "vriendelijke gezicht" dat Duitsland in de vluchtelingencrisis liet zien.

Het gezicht dat Merkel donderdag in haar persconferentie over Keulen trok is allesbehalve vriendelijk. Het is ook voor het eerst dat ze in een rede over het thema vluchtelingen niet haar eigen optimistische mantra herhaalde, Wir schaffen das.

Ondertussen zegt Frauke Petry, voorzitter van de populistische Alternative für Deutschland (AfD), precies dat wat iedereen van haar verwacht: "De aanranding van vrouwen in Keulen is het gevolg van de ongecontroleerde toestroom van asielzoekers."

Keulen is een omslagpunt. Opeens gedragen Duitse politici van de grote coalitiepartijen zich zoals ze zich in Nederland en de rest van Noordwest-Europa al ruim een decennium gedragen: in geval van grote ophef en verontwaardiging onder de bevolking schurken ze dichter aan tegen rechts-populistische partijen, tegen de mensen die beweren dat ze het onheil al hadden zien aankomen.

"Dit is een wake-upcall voor Duitsland, we moeten onze oogkleppen nu echt afzetten", zei CDU-politica Julia Klöckner gistermiddag. Klöckner is CDU-voorzitter van de deelstaat Rijnland-Palts en wordt gezien als mogelijke opvolgster van Merkel.

Het Duitse politieke en maatschappelijke midden kreeg de afgelopen maanden uit binnen- en buitenland vaak het verwijt te politiek correct te zijn, weg te kijken van de soms onwelgevallige realiteit.

Het vluchtelingendebat is inderdaad Duitsland sterker geïdeologiseerd dan in enig ander Europees land, zowel in de politiek als in de media - de maandenlang durende Wir Helfen-actie van boulevardkrant Bild is daarvan een duidelijk bewijs, Merkels volharden in Wir schaffen das is dat ook.

De leugens van de Keulse politiechef Wolfgang Albers confronteren Duitsland als nooit tevoren met deze politieke correctheid uit goede bedoelingen. Waarom verzweeg hij dat er onder de aangehouden verdachten veel vluchtelingen waren? Niemand weet het nog precies.

Maar het in de media breed gedeelde vermoeden is dat hij loog omdat hij 'tegenstanders' als Pegida en de AfD niet van munitie wilde voorzien. Waarmee hij zich precies zo gedroeg als Pegida-voormannen al een jaar schreeuwen dat de gevestigde politieke orde zich gedraagt: leugenachtig.

Waarom zegt hij niet gewoon de waarheid? Alle media zijn verbolgen, de sociale media zijn verbolgen, net als een paar dagen eerder toen de publieke opinie viel over de Keulse burgemeester Henriette Reker, toen ze zei dat vrouwen in het uitgaansleven "een armlengte afstand" moesten houden.

Progressief Duitsland staat voor een dilemma. Dat werd goed verwoord door een jonge redactrice van de krant Die Welt: "Mijn links-liberale vrienden, alle mensen die ik ken, we realiseren ons nu dat er iets niet goed gaat", zei ze in het politieke praatprogramma Die Phoenix-runde.

Ze zei ook dat het tijd was om te accepteren dat er onder vluchtelingen ook mensen met kwaadaardige of criminele bedoelingen zijn, wat nog niet betekent dat alle vluchtelingen per definitie slecht zijn. Dit 'en-en-denken' geldt in andere Europese landen al jaren als linksliberaal gemeengoed.

Maar het zal moeilijk zijn om een dergelijk genuanceerd geluid krachtig te laten klinken, want de AfD, Pegida stralen sinds de gebeurtenissen in Keulen een triomfantelijk 'zie-je-wel-gevoel' uit.

Nachtmerries

In oktober al zei de Thüringse AfD-voorzitter Björn Höcke al dat "blonde vrouwen in Duitsland de komende maanden meer nachtmerries zouden krijgen over moslimmannen".

De partij staat op 9 procent in de peilingen, ver boven de kiesdrempel van 5 procent die ze in 2013 niet haalden. In de Oost-Duitse deelstaten, waar de angst en de woede over vluchtelingen het grootst zijn, staan ze op gemiddeld 16 procent.

In december stond in Der Spiegel een lang artikel over de gevreesde opkomst van een brede populistische volksbeweging onder leiding van de AfD. "Tot voor kort hadden politiek en burgers in Duitsland voldoende afweerkracht tegen deze rechtse verzoeking..." staat daarin.

In die formulering klinkt door dat de desbetreffende redacteuren dat buiten de deur houden van het populisme als een prestatie zien.

Duitsland is, vanwege het naziverleden en het dominante linkse intellectuele discours dat als reactie daarop ontstond, gewend geraakt om alles wat naar 'rechts' riekt de mond te snoeren en te marginaliseren. Een van de grootste verwijten die Pegida-demonstranten aan de regering-Merkel maken is dat ze nooit naar hen luistert.

De politiek moet antwoorden vinden, zei Angela Merkel donderdag in haar persconferentie over Keulen. De zoektocht daarnaar zal niet eenvoudig zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234