Dinsdag 11/05/2021

Opinie

Kanselier Merkel staat wellicht voor haar vier moeilijkste jaren

Margriet Brandsma.  Beeld rv
Margriet Brandsma.Beeld rv

Margriet Brandsma was correspondent voor de NOS in Duitsland. Ze is auteur van Het mirakel Merkel en schreef deze bijdrage op uitnodiging van De Morgen.

Angela Dorothea Kasner heeft haar plaats in de geschiedenisboeken dichterbij zien komen. De kans dat ze de kanselier met de meeste dienstjaren evenaart of, in aantal dagen in het ambt, zelfs voorbijstreeft, is na vandaag groter geworden. Helmut Kohl was van 1982 tot 1998 kanselier, Merkel kan straks wellicht bogen op een regeerperiode van 2005 tot 2021.

Natuurlijk, de leden van de SPD krijgen, als de rechter het niet verbiedt, nog de mogelijkheid om nee te zeggen tegen de coalitie van christen- en sociaaldemocraten. Maar wie een nieuwe regering van CDU, CSU en SPD afwijst, kiest voor nieuwe verkiezingen en dus voor het risico op een nog kleinere SPD en nog grotere AfD. Of een meerderheid van de SPD-leden dat aandurft, valt nog te bezien.

Wezenlijke bijdrage

Terug naar Merkel. Maakt het haar veel uit of ze geschiedenis schrijft? Jazeker, Merkel is ambitieus. Dat was ze als natuurkundige in de DDR, de overstap naar de politiek maakte ze ook niet om als parlementslid haar pensioen te halen. Merkel wil de beste zijn. En dan gaat het de zelfverklaarde Bewegungsidiot niet om snelheid of duur, met die begrippen uit de sportwereld heeft Merkel geen enkele affectie. Ze wil herinnerd worden als een kanselier die iets wezenlijks heeft bijgedragen aan Duitsland en Europa.

Wat de Europese Unie betreft, kan ze op haar conto schrijven dat ze het bondgenootschap bijeen heeft gehouden in moeilijke economische en financiële tijden. Maar, en dat is de achilleshiel van Merkel geworden, de afgelopen jaren zijn er scheuren gekomen in datzelfde bondgenootschap als gevolg van een vluchtelingenpolitiek waarin zij de hoofdrol speelde. Dat gebeurde niet alleen in Europa, het zorgde ook voor controverses in haar eigen land.

Terecht of niet, dat een miljoen kiezers van de CDU en CSU vorig jaar overliepen naar de AfD, is vooral Merkel aangerekend. Coalitiegenoot SPD steunde haar beleid en kreeg ook een fikse dreun. Het nieuwe regeerakkoord begint dan ook met de constatering dat de laatste verkiezingen hebben laten zien dat veel mensen ontevreden en onzeker zijn.

Wat ligt meer voor de hand dan de verwachting dat CDU, CSU en SPD geprobeerd zouden hebben een antwoord te formuleren op de opmars van de AfD? Dat ze er bijvoorbeeld voor gekozen zouden hebben om een ministerie voor Vluchtelingenzaken en Integratie in het leven te roepen? Dat lost de problemen natuurlijk niet in een klap op, maar het getuigt wel van begrip voor een belangrijke oorzaak van de geconstateerde ontevredenheid en onzekerheid.

Merkel 4 hoopt de gunst van de Duitsers terug te winnen met een flinke greep in de goed gevulde kas en daarmee gaat de nieuwe grote coalitie door waar de vorige geëindigd is. Met veel pragmatisme en weinig inspiratie. Schulz (SPD) zal pronken met de belangrijke ministeries die hij binnenhaalde, Seehofer (CSU) hoopt zijn Beierse achterban te paaien met het uitgebreide ministerie van Binnenlandse Zaken dat hij onder zijn hoede krijgt.

Dat Merkel als leider van de grootste regeringspartij CDU het allemaal goed vond, toont aan hoe graag ze verder wil regeren. Maar of ze in deze constellatie en met dit coalitieakkoord tot grote en aansprekende daden in staat zal zijn, mag oprecht betwijfeld worden. Als de voortekenen niet bedriegen, staat Merkel voor de vier moeilijkste jaren van haar kanselierschap.

Een troost misschien. De laatste periode van Helmut Kohl staat ook niet te boek als zijn beste. Maar hij had, als kanselier van de eenheid, zijn plaats in de geschiedenisboeken toen al veroverd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234