Dinsdag 20/04/2021

Opinie

Kansarme kleuter heeft behoefte aan meer aandacht, genegenheid, veiligheid, begrip en respect

null Beeld ANP
Beeld ANP

Elke Tonnaer en Tiziana Campisani zijn kleuterleidster. Ze geven les in de tweede kleuterklas in de Europaschool in Genk. Ze zijn oud-studenten vroegere XIOS Hogeschool Limburg, nu hogeschool PXL.

Kansarmoede heeft een grote invloed op het welbevinden en de leerprestaties van onze kinderen. Ze heeft veel gezichten. Mogen we u even meenemen naar de praktijk in de kleuterklas? Zes situaties, uit het leven gegrepen.

- We gaan op schoolreis naar Pretland. De kinderen kijken ernaar uit om een hele dag te ravotten. Veel van onze kinderen wonen op een appartement en krijgen niet zo vaak de kans om zich motorisch uit te leven. De mama van X vertelt me dat haar dochter niet meekan, omdat ze het niet kan betalen. Op een discrete manier delen we de mama mee dat de school de kosten voor haar rekening zal nemen.

- X is jarig. We tellen op de kalender al enkele dagen af voor zijn verjaardag, want dit wordt altijd uitgebreid gevierd in de klas. Tijdens een infomoment werd aan de ouders meegedeeld dat cadeautjes en traktaties niet belangrijk zijn, maar dat respect voor elkaar en gezelligheid centraal staan bij het vieren van een verjaardag in onze school. Omdat de ouders van X geen Nederlands praten hebben ze de boodschap niet goed begrepen en wordt het kind die dag thuis gehouden. Vanaf het moment dat het kind terug aanwezig is, maken we er alsnog een leuk verjaardagsfeest van.

- X is een kind dat heel veel structuur nodig heeft. Duidelijke afspraken en consequentie zijn hoge vereisten voor hem. Ondanks de vele opvoedingstips en ondersteuning die de moeder heeft gekregen via onze school, lukt het haar niet om X op het rechte spoor te houden. Uit eigen belang laat ze haar kind naar de naschoolse opvang gaan terwijl ze zelf werkloos is. Wij bieden hem veel structuur aan en belonen (schouderklopje, extra aandacht, ik-boodschappen, ...) hem op een positieve manier.

- X is een meisje van gescheiden ouders. Tijdens de week woont ze bij mama en in het weekend gaat ze soms naar papa. Naar jaarlijkse gewoonte brengen we een bezoekje aan huis om onszelf als nieuwe juf voor te stellen en om een beeld te vormen van de thuissituatie. We treffen X aan met haar broertje, mama en haar nieuwe vriend. Het appartement is verouderd en onhygiënisch. Op de muren zien we schimmel en de onderkant van de deur is weggerot. Ook hangt een walm van sigarettenrook in de woonkamer. Tot onze verbazing zien we wel dat de kamer helemaal gevuld is met verantwoord, educatief speelgoed. Ondanks dat deze kinderen toch een rijk aanbod krijgen van materialen spreken we van kansarmoede, omdat ze in een ongezonde omgeving opgroeien.

- X was vorig schooljaar vaak afwezig en daarom spraken we de moeder hierover aan tijdens ons bezoek. Als reden gaf mama op dat X 's morgens voor school moet aërosollen, omdat ze problemen heeft met haar luchtwegen. Kansarmoede heeft dus duidelijk niet enkel te maken met de financiële toestand van het gezin. Deze situatie werd uitgebreid besproken tijdens een multidisciplinair overleg. Vanaf dat moment werden, op vraag van onze school, externe instanties ingeschakeld om deze problematiek aan te pakken.

- De ouders van X gaan allebei werken. Mama werkt in een vast systeem van ochtendpost, terwijl papa de vaste nachtpost heeft. Als het tijd is voor X om op te staan en naar school te gaan is mama al vertrokken naar het werk en ligt papa net in zijn bed. In de praktijk betekent dit voor X dat ze vaak te laat op school aankwam of zelfs helemaal niet meer werd gebracht. Daardoor werd het nog moeilijker voor X om meer zichzelf te zijn en te kunnen openbloeien in onze klas. Na een gesprek met de papa hierover was X minder vaak afwezig.

Hoe dan ook hebben kansarme kinderen behoefte aan meer aandacht, genegenheid, veiligheid, begrip en respect. Maar de scholen kunnen de meeste problemen niet alleen wegwerken. Daarvoor is er enerzijds de medewerking van de ouders en anderzijds de samenwerking met andere externen nodig. Het moet voor elke school (en voor elke leerkracht) een uitdaging zijn om alle kinderen naast kwaliteitsvol onderwijs ook gelijke kansen te bieden om zo de sociale ongelijkheid te reduceren. Door ieder jaar op huisbezoek te gaan bij elke kleuter krijgen we een kijk op hoe de thuissituatie in elkaar zit. Dat uitzoeken heeft tijd nodig.

De provincie Limburg zet er momenteel sterk op in om de lerarenopleidingen in de provincite te ondersteunen in de professionalisering van hun lerarenopleiders om op die manier toekomstige leerkrachten te versterken in het omgaan met kinderarmoede en sociale ongelijkheid. Dat kunnen we alleen maar toejuichen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234