Maandag 29/11/2021

Kans klein dat Brits onderzoek naar therapeutisch klonen EU op één lijn zal krijgen in discussie

Professor Devroey (VUB): 'Op termijn is het ook onze bedoeling om daarmee te starten, ja'

Groen licht voor kloonexperiment

Britse wetenschappers hebben officieel toestemming gekregen om te starten met onderzoek naar therapeutisch klonen. Bedoeling is om stamcellen te bekomen uit de gekloonde embryo's om ziekten zoals diabetes of parkinson aan te pakken. Wetenschappers juichen de beslissing toe omdat daardoor een belangrijk nieuw onderzoeksgebied kan worden aangesneden. Of die primeur voor Europa ook de afwijzende houding van landen als Duitsland of Italië tegen het omstreden onderzoek zal wijzigen, is echter maar de vraag. 'In België mag therapeutisch klonen, maar in Italië is zoiets totaal niet bespreekbaar.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Nathalie Carpentier

Voor alle duidelijkheid, het gaat niet om reproductief klonen. Klonen om een kind op de wereld te zetten blijft zowat overal op een absolute 'njet' stuiten, maar op het vlak van therapeutisch klonen begint er langzaam maar zeker wat te bewegen.

Begin 2004 meldde het wetenschappelijk topblad Science al dat Zuid-Koreaanse onderzoekers met succes stamcellen hadden gehaald uit gekloonde menselijke embryo's. Ook in Australië en in de Verenigde Staten zijn experimenten aan de gang.

Drijvende kracht achter die evolutie zijn vooral wetenschappers die wijzen op het belang van de kloontechniek voor het stamcelonderzoek. Dat laatste zou ooit behandelingen moeten opleveren voor ziekten als diabetes of parkinson. Stamcellen zijn maagdelijke 'plooibare' cellen die zich nog in elke richting kunnen ontwikkelen, bijvoorbeeld tot een hartcel.

Het idee is om zulke verse 'hart'cellen te transplanteren naar plaatsen waar het hart beschadigd is en het zo te 'herstellen'. Stamcellen laten ontwikkelen tot huidcellen om zo zwaarverbrande patiënten te behandelen is een andere optie.

Het risico bestaat echter dat de patiënt die 'lichaamsvreemde' stamcellen zou afstoten bij transplantatie. Om dat te voorkomen is therapeutisch klonen net nodig, argumenteren onderzoekers. Bij klonen wordt immers het erfelijk materiaal van een lichaamscel in een eicel geplaatst waaruit de kern is verwijderd. Die eicel groeit uit tot een gekloond embryo, waaruit vervolgens embryonale stamcellen worden gehaald. Vertrek je van een lichaamscel van een patiënt, dan zijn het gekloonde embryo en de stamcellen genetisch identiek aan die patiënt en riskeer je geen afstoting bij transplantatie.

Onderzoekers van de universiteit van Newcastle hebben nu van de Britse Human Fertilisation and Embryology Authority (HFEA) een licentie gekregen om met therapeutische kloonexperimenten met menselijke cellen te starten. In Groot-Brittannië is dergelijk onderzoek al sinds 2001 wettelijk toegelaten. "Het is nu eerst en vooral de bedoeling om de techniek op punt te stellen voor menselijke cellen", aldus de HFEA. "Maar in de toekomst kunnen er mogelijk behandelingen uit voortvloeien."

Ook in ons land is therapeutisch klonen wettelijk toegelaten sinds vorig jaar. Daarmee behoort ons land tot een van de meest progressieve landen in Europa, waar de discussie over het omstreden onderzoek nog hoog oploopt. Tegenstanders vinden onderzoek op embryo's 'onethisch' en vinden vaak dat er voldoende alternatieven bestaan.

Professor Paul Devroey van het fertiliteitscentrum van de VUB juicht de Britse beslissing toe, en is zelf ook geïnteresseerd. "We hebben recent de eerste embryonale stamcellijn ontwikkeld uit bestaande diepgevroren embryo's die overbleven na vruchtbaarheidsbehandelingen, maar finaal is het ook onze bedoeling om te starten met therapeutisch klonen."

Devroey acht de kans echter klein dat de Britse beslissing ook de afwijzende houding van conservatievere landen als Duitsland en Italië tegenover het omstreden onderzoek zal wijzigen. "Daar is dat totaal niet bespreekbaar en wordt de discussie vooral emotioneel benaderd." Ook professor Jean-Jacques Cassiman (KU Leuven) ziet die tegenstand niet snel verdwijnen. "Zo een houding evolueert maar heel traag. Om echt iets te veranderen, is meer nodig dan een licentie. Daarvoor heb je succesvolle experimenten nodig. Voorlopig is er nog niets gebeurd."

Ook al zouden Belgische onderzoekers met experimenten willen starten, voorlopig kan het nog niet. Ze hebben naast toestemming van een lokaal ethisch comité ook groen licht nodig van een federaal ethisch comité. Maar dat is er nog altijd niet. Klopt, zegt senator Jacinta De Roeck, voormalig voorzitster van de bio-ethische senaatscommissie daaromtrent. "Maar ik heb er vandaag nog bij minister Demotte op aangedrongen om daar dringend werk van te maken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234