Woensdag 20/11/2019

Luchtvervuiling

Kans dat Schauvliege een van de milieurechtszaken verliest, is reëel

Beeld ter illustratie. Beeld ANP

Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V) kreeg deze ochtend twee dagvaardingen op haar bord. De kans dat in de Antwerpse zaak de minister aan het kortste eind trekt, lijkt reëel. Voor de zaak van Greenpeace is het voorlopig koffiedik kijken.

Begin dit jaar kondigden stRaten-Generaal en Ademloos enerzijds en Greenpeace anderzijds een mogelijke rechtszaak al aan, maar vandaag stappen ze ook daadwerkelijk naar de rechter. Ze dagvaarden het Vlaamse Gewest omwille van een te slechte luchtkwaliteit. Greenpeace daagt ook het Waalse Gewest voor de rechter. Via de rechtszaak willen de organisaties de overheden in ons land dwingen om ambitieuzere maatregelen te nemen inzake luchtkwaliteit.

Voor de duidelijkheid: het gaat om twee verschillende rechtszaken. De eerste gaat uit van de Antwerpse verenigingen stRaten-Generaal en Ademloos. Beide burgerbewegingen ijveren al langer voor een betere luchtkwaliteit in Antwerpen, en engageerden zich eerder ook al rond het dossier van de Oosterweelverbinding. Daarnaast sluiten ook enkele burgers aan, zoals schrijver Jeroen Olyslaegers, die de verenigingen 2.000 euro aan prijzengeld schonk om de zaak voor te bereiden.

De Antwerpenaren vinden het luchtsaneringsplan voor hun stad niet ambitieus genoeg. De Europese Unie verplicht lidstaten zo'n plan te maken wanneer ze Europese grenswaarden inzake luchtkwaliteit niet halen. Dat is het geval voor Antwerpen. Volgens de Antwerpse verenigingen is het plan niet ambitieus genoeg. "Dit plan getuigt van een nauwelijks verhulde minachting voor de Europese wetgeving en de gezondheid van Antwerpenaren”, zegt Thomas Goorden van stRaten-Generaal. “Pas in 2030 verwacht men min of meer de norm te halen, twintig jaar nadat het in orde moest zijn. Dit is totaal onaanvaardbaar.”

Terug naar de tekentafel

Aangezien de Europese grenswaarden ook daadwerkelijk overschreden zijn, lijkt de kans er wel in te zitten dat de Antwerpenaren aan het langste eind trekken. Vrij vertaald: Vlaanderen overschrijdt de wet door de grenswaarden te overschrijden. "Het Europese Hof van Justitie heeft in het verleden reeds bevestigd dat burgers of milieuorganisaties naar de rechter kunnen stappen als ze vinden dat hun overheid niet voldoende doet om de luchtkwaliteit te garanderen", zegt professor Milieurecht Luc Lavrysen (UGent).

De rechter kan de overheid in dat geval dwingen maatregelen te nemen om de norm wel te halen. "Vorig jaar stuurde een Britse rechter haar overheid terug naar de tekentafel omdat het milieuplan dat ze na een eerdere veroordeling had opgesteld onvoldoende was", verduidelijkt Lavrysen.

Greenpeace

Voor de tweede zaak is dat iets minder duidelijk. Greenpeace daagt het Vlaamse en Waalse Gewest voor de rechter over de luchtkwaliteit voor heel Vlaanderen. Het wijst naar een rapport van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO). Dat maakte, op basis van de officiële metingen, een model om de luchtkwaliteit in heel Vlaanderen te berekenen.

Uit dat rapport bleek dat niet alleen in Antwerpen maar in heel Vlaanderen de luchtkwaliteit wordt overschreden. Het fenomeen van street canyons, smalle straten met bebouwing waardoor de vuile lucht blijft hangen, speelt daar een grote rol in. Aangezien hier geen overschrijdingen kunnen worden aangetoond op basis van officiële metingen volgens Europese normen "zal hier meer discussie rond zijn", zegt Lavrysen. "Waarschijnlijk stelt de rechter een groep experten aan die uitsluitsel moeten geven."

DM Zapt

Handig: krijg nieuws uit Antwerpen via WhatsApp

1. Voeg De Morgen toe aan uw contacten, met het nummer 0474 74 10 25

2. Open WhatsApp en stuur ons het bericht ANTWERPEN AAN

3. Klaar! U ontvangt nu het laatste nieuws uit Antwerpen.

Hoe werkt het precies?

Schauvliege

Minister Schauvliege “erkent dat Greenpeace het juiste onderwerp aankaart”. Ze erkent met andere woorden dat de luchtkwaliteit nog steeds beter kan, ook al is die de voorbije jaren steevast beter geworden in Vlaanderen. “Maar ik ben het er niet mee eens dat er te weinig gebeurt”, zei Schauvliege op Radio 1 deze ochtend. Ze wijst naar de wetgeving rond de lage-emissiezones en de maatregelen die moeten leiden tot een ontdieseling van het wagenpark – dieselwagens zijn de meest vervuilende wagens.

Ook legt Schauvliege momenteel de laatste hand aan een nieuw luchtkwaliteitsplan voor Vlaanderen. Ten laatste tegen juli moet dat klaar zijn. "Met dit plan wil ik de gezondheidsimpact tegen 2030 halveren en tegen 2050 helemaal doen verdwijnen", verduidelijkt Schauvliege. "Dat is in lijn met de Europese ambities en de Visie 2050 van de Vlaamse regering."

"Anderzijds zijn we de personalisering van de problematiek wel een beetje beu", reageert men op het kabinet. "Luchtkwaliteit is iets complexer dan een gewone Vlaamse bevoegdheid."

Lees ook: Protest tegen luchtvervuiling aan de schoolpoorten groeit: "Zaadjes zijn geplant" (+) 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234