Maandag 21/10/2019

Kannibalisme voor kinderen

Verdriet en gruwel: zo zou je de thema's van respectievelijk Stella Den Haags Het jaar van de Haas en De Roovers' Metamorphosen kunnen samenvatten. En kan en hoeft dat wel allemaal voor een kinderpubliek? 'Ja', vinden makers en festivaljury. 'Nee', menen sommige goedbedoelende ouders en pedagogen. En de kinderen?

Antwerpen

Van onze medewerkster

Annelies De Waele

Het is een eeuwig discussiepunt: neem je kinderen op de scène zomaar ongestraft en onbegrensd mee in 'het land waar de boze grote mensen wonen'?

Van den Berg: "Het is de moeilijkste vraag. Maar kinderen hebben ook vaak met verdriet, dood, afscheid te maken. Dat zit in hun leven, net zo goed als in een volwassen leven. Het er niet over hebben is pas raar. Kinderen die te maken hadden met iemand in nabije omgeving die ze verloren, snappen perfect waarover Het jaar van de Haas gaat (een meisje verwerkt de dood van haar moeder, ADW). Ze vinden het bevrijdend, omdat het over een boos kind gaat dat geen weg weet met kwaadheid of niet meer weet hoe het leven verder moet. Hans (van den Boom, regisseur, ADW) is naar mijn gevoel in staat om wat hem persoonlijk intrigeert, universeel te maken. En als ik kan denken dat het over mij gaat, kan elke toeschouwer dat."

Verdonck: "Ik erger me al langer aan reclame en andere media. Hoe billboards inwerken op je libido, een aanslag plegen op je privacy. Hoe via televisie maandenlang de Golfoorlog bij ons werd binnengepropt. Toen ik Ovidius' Metamorphosen herschreef, was ik inderdaad net gegrepen door die wreedste verhalen. Ik dacht: 'Ja! En ja, dit voor kinderen!' Als mensen daar dan tegenaan botsen, kan ik onmiddellijk pareren: 'Doe niet hypocriet en schaf dan ook reclame en videospelletjes af.' Want daartoe hebben kinderen onbeperkt toegang. Bij theater heb je dan nog een omkadering, een reflectiemogelijkheid.

"Als ik het verhaal vertel van Tereus die zijn eigen kind opeet, hoor ik een kind in de zaal wel eens 'Ei, mama' zeggen. Meer niet. Ouders schuwen die confrontatie veel meer. En dat vind ik positief, want zo kan er tussen die twee een diepgaander gesprek op gang komen. Bovendien zochten wij een tegenwicht voor die wreedheid door de fijnheid en liefelijkheid waarmee we met die verhalen omgaan, door de non-beelden die wij laten zien. Nergens maken wij de wrede beelden fysiek. Toen ik Metamorphosen bewerkte, dacht ik wel: het moet een soort simpelheid hebben, zodat kinderen het kunnen snappen. Zo heb ik de veranderingen op het einde van elk verhaal, telkens in een dier, iets meer geduid. Maar voor het overige dacht ik niet: 'Ik ga nu iets voor kinderen maken.'

"Ik heb zelf twee kinderen, van elf en dertien. Ik weet wat ze aankunnen. Het zijn mensen, ze denken. Onze oudste zoon vraagt ook hoe het zit met Engeland en Amerika en die oorlog. Een verhaal over een man die kinderen opsluit in een huis in het bos en met hen van alles doet, kan perfect in ons post-Dutroux-tijdperk. Zeker in het theater moet je het slap amusement uit de weg gaan. Daar hebben we voldoende van."

Het Theaterfestival brengt vijftien mijlpalen in een theaterjaar. Wat maakt jullie voorstellingen 'belangwekkend'?

Van den Berg: "Niet zozeer de inhoud van Het jaar van de Haas, wel de vorm. Dat er verschillende disciplines op elkaar worden gelegd: muziek, zang, film en theaterbeelden. De aankleding. Voor een kindertheatervoorstelling wordt er heel abstract gewerkt. Het gaat zo impliciet ook over het medium en dat zie je niet vaak in kindertheater. Als je de voorstelling ziet, heb je wel het gevoel dat jou iets nieuws overkomt."

Verdonck: "Ik ben weinig op de hoogte van wat leeft binnen het jeugdtheater en weet niet hoe onze voorstelling gesitueerd is in het landschap. Ik ben gewoon blij dat zoveel mogelijk mensen kunnen komen zien en beschouw dit festival vooral als een podium. Als dit al de eerste keer was dat er een dergelijke voorstelling in deze taal voor kinderen is gemaakt, dan is dat goed. Voor onszelf, makers, is Metamorphosen zeker belangwekkend geweest. We kunnen hiermee voort."

Erna, Hans van den Boom put in zijn theaterwerk uit verschillende disciplines. Ben jij met andere kunsten dan theater bezig?

Van den Berg: "Ik heb kunsten altijd intrigerend gevonden. Tegenwoordig kunnen ze elkaar ook heel erg overlappen. Zo krijg je heel theatrale beeldende kunst of abstract theater. Ik vind het een geheimzinnig gebied, dat op je fantasie gaat werken en dat vind ik ook in het theater altijd het mooist."

Benjamin, jij bent iemand die als performer mensen wel vaker wakker wil schudden, zoals toen je onlangs met een varken ging samenhokken en 'praten'.

Verdonck: "Geïnspireerd door Joseph Beuys, die zich ooit met een coyote liet opsluiten en daarmee onder andere reageerde tegen de interventie van de VS in Vietnam. Ik wou het alleen nog vettiger maken. Zoiets krijgt veel aandacht, zelfs op CNN, en dat herleidt het gebeuren bijna tot een smakelijk fait divers. Maar daar ging het juist om, het vertelde iets over de mechanismen van mediatisering.

"Kijk, ik mag kunst maken, krijg daar soms gemeenschapsgeld voor. Ik beschouw het dan ook als een voorrecht en plicht om te reflecteren over de samenleving en daaraan iets toe te voegen. Dat staat lijnrecht tegenover vertier. Aan mainstream heb ik geen boodschap. Dat kan ook voor kinderen. Jaren geleden bouwde ik op verzoek van Oda Van Neygen een hut op het Bronks-festival. Vlak ernaast was het fantastische ABC-kinderkunstenparcours van Gerhard Jäger. Terwijl je in die ruimte alles had, van boeken en materiaal, lagen in die hut alleen een paar oude dekens. Die eenvoud fascineert me."

Het jaar van de Haas van Stella den Haag (9+) is te zien op 3 en 4 september in deSingel en op 13 en 14 september in Amsterdam. Later dit seizoen nog voorstellingen in Gent. Metamorphosen van De Roovers (10+) speelt nog op 5 en 6 september in Amsterdam. Info: www.desingel.be of 03/248.28.28.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234