Dinsdag 22/06/2021

Kannibaal

Oké, de titel is misschien ietwat ongelukkig gekozen, temeer daar in geen van de drie betreffende gemeenschappen van kannibalisme sprake is, - hooguit wordt door de Indonesische stamleden wel eens, tussen twee stukjes boom door, een levende larf verorberd. Maar verder? Wat maakt nu precies dat zovelen briesend steigeren naar aanleiding van Toast kannibaal? Ach, laat maar steigeren, aldus dacht ik eerst nog.

In De Morgen van vorige dinsdag viel echter dit te lezen: "Wie haalt het in zijn hoofd om de meest kwetsbare natuurvolkeren uit deze wereld op te voeren in een menselijke dierentuin met als enig doel Vlamingen te entertainen?", vroeg Kris Garroy, een ervaren reiziger zich verbolgen af.

Nu weet ik persoonlijk allang: met ervaren reizigers moet je oppassen. Treed liever niet in discussie met een ervaren reiziger, want hij weet het altijd beter. Je mag dan al zelf vier universitaire diploma's in je binnenzak hebben zitten, wat hem betreft zijn het slechts waardeloze vodjes in vergelijking met zijn eigen vliegtuigtickets, die hij koestert als waren het gouden medailles. Een woord als 'boekenwijsheid' spuwt hij onveranderlijk, wat betekent minstens viermaal daags, met de grimmigste minachting uit, en een stropdas is in zijn ogen niet meer dan een leiband waarvan het uiteinde zich bevindt in de rechterhand van het establishment. Jij leidt een hondenleven, ja, maar hij heeft dingen meegemaakt. Onbeschrijflijke dingen, echt waar. Je zou er bij geweest moeten zijn. Hoewel, als jij er bij was geweest, het zou waarschijnlijk allemaal volkomen anders zijn gegaan. Want jij bent geen reiziger, jij bent alleen maar een toerist. Jij hebt geen recht van spreken.

Toch, in de wetenschap dus dat ik mij zodoende op spiegelglad ijs begeef, wil ik graag even stilstaan bij de als vraag vermomde stelling van voornoemde Kris Garroy. Deze vraag vangt zo aan: "Wie haalt het in zijn hoofd om". Eerlijk gezegd, het juiste antwoord daarop lijkt mij niet zo moeilijk te vinden: hoogstwaarschijnlijk zijn het gewoon de makers van het programma die een en ander hebben bedacht, waarna zij hun idee voorlegden aan toenmalig VTM-programmadirecteur Jan Verheyen, die vervolgens zijn goedkeuring gaf. Duidelijker kan het niet, denk ik. Houdt die ervaren reiziger zich hier nu bewust van de domme of hoe zit dat?

In elk geval, de vraag gaat verder met de woorden: "de meest kwetsbare natuurvolkeren uit deze wereld". Hier begint het schoentje al te wringen bij mij. Althans, ik voel mijn tenen zich krullen. Waarom? Natuurlijk niet omdat de woorden 'deze wereld' suggereren dat er niet één, maar meerdere werelden zouden bestaan, welke werelden al dan niet reeds door ervaren reizigers als Kris Garroy bezocht of zelfs ontdekt zijn. Dat is uiteraard allemaal niets anders dan kinderlijke bluf, daar wil ik mij hier niet mee bezighouden. Waar het mij om gaat, zijn die "kwetsbare natuurvolkeren"; wat mij stoort, is het paternalistische toontje waarop over deze volkeren gesproken wordt als bestonden zij uit niets dan baby's, kleuters en mentaal gehandicapten; wat mij op mijn beurt briesend steigeren doet, is de neerbuigende insinuatie dat die arme mensen daar in Indonesië, Namibië en Togo dermate achterlijk en psychisch labiel zijn dat blootstelling aan een goedbedoelend westers gezin eenvoudigweg te véél voor hen is. Arme mensen? Enfin, dat wil zeggen: Kris Garroy spreekt verder van "een menselijke dierentuin".

Wrong het schoentje daarnet al, thans wordt de knelling schier ondraaglijk, - nog even en de lappen leder vliegen me wild om de oren. Wie haalt het in zijn hoofd om de mensen die Toast kannibaal bevolken met díeren te vergelijken, zeker wanneer deze mensen op welhaast documentaire wijze in beeld worden gebracht en bovendien - Nica Broucke wees hier al op in de Bijgedachte van afgelopen dinsdag - uitgebreid aan het woord komen? Wie haalt dat in zijn hoofd? Opnieuw een makkie. Het goede antwoord luidt: Kris Garroy, ervaren reiziger. Moeilijkere vraag dan maar: wat bezielt zo iemand eigenlijk? En: ervan uitgaand dat hij zelf een Vlaamse bleekscheet is, hoe benadert híj dan misschien op zijn vele, verre reizen de autochtonen in kwestie? Door zich als pakweg een reuzenschildpad voor te doen, bang dat hij anders door zijn ervaren reizigersverschijning de door hem met een bezoek vereerde buitenlanders levenslang zou traumatiseren?

Volgens Kris Garroy hebben de makers van Toast kannibaal ten slotte "als enig doel" de "Vlamingen te entertainen". Of dat waar is, weet ik niet. Het zou kunnen, het zij zo. Met entertainment is immers niets mis. Zo weet ik mezelf ook altijd weer mateloos geëntertaind door de aanblik van het werk van, ik geef maar een voorbeeld, de Vláámse primitieven. Of door het lezen van Anna Karenina, door Tolstoj indertijd als feuilleton geschreven. Maar net zoals Het Lam Gods en Anna Karenina al met al toch meer zijn dan wat gemeenzaam met 'entertainment' aangeduid wordt, zo schiet mijns inziens ook Toast kannibaal zijn zogenaamde 'enige doel' ver voorbij. Onder meer toont het programma immers aan dat hoe immens de verschillen tussen twee haast tegengestelde culturen dan ook mogen wezen, die verschillen kennelijk toch nooit onmenselijk groot zijn. En ik eet een handvol levende larven op als dat besef niet precies is wat de doorsneetelevisiekijker heden ten dage mist.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234