Dinsdag 10/12/2019

Kankermedicijnen steeds meer voorzien op maat van patiënt

De Grève: ‘Vroeger werkte iedereen met grote categorieën: long-, borst-, dikkedarmkanker. In de toekomst zul je bij honderd patiënten met darmkanker zeventig verschillende kankerprofielen krijgen, van darmkanker type A1 tot type K6 bijvoorbeeld.’

“Door nieuwe inzichten en behandelmodellen evolueren we stilaan naar een geïndividualiseerde behandeling: op maat van een deel van de kankerpatiënten”, aldus professor Van Cutsem op de persconferentie. “Niet alle tumoren, ook al bevinden ze zich op dezelfde plaats zoals in de longen, moeten op dezelfde manier behandeld worden.” Hij onderstreepte ook nog het “belang vooraf te weten of een behandeling al dan niet zal aanslaan bij een patiënt. Niemand kan baat hebben bij een behandeling waarvan men al vooraf weet dat ze niet kan werken.”Bij de nieuwe generatie kankermedicatie zie je immers soms een duidelijk voordeel voor een patiënt, maar vaak ook helemaal niet. De nieuwe medicatie is doelgericht: ze mikt op specifieke genproducten die ook een rol spelen bij het ontstaan van de tumor. Dat doelwit komt echter niet voor bij alle kankerpatiënten met hetzelfde type kanker. “Enkel patiënten mét een geactiveerd doelwit zullen gevoelig zijn voor die medicatie”, verduidelijkt professor Jacques De Grève, medisch oncoloog aan de VUB. “Bij een aantal patiënten zal het dus een groot voordeel bieden, bij een grote groep ongevoelige patiënten werkt het echter amper of zelfs niet.”

Borstkankermedicijn

Het bekende borstkankermedicijn herceptine is daar een goed voorbeeld van. Het werkt goed bij vrouwen met overactivatie van kankergen HER-2. Maar niet bij andere borstkankerpatiënten die die genafwijking niet hebben. Dat heeft gevolgen voor de aanpak van kanker, vervolgt De Grève. “Waar vroeger algemene blockbusters werden gegeven voor alle patiënten met een bepaalde tumor, moeten de doelgerichte medicijnen selectiever ingezet worden.” De uitspraak ‘baat het niet, dan schaadt het niet’, klopt bovendien niet meer, vervolgt De Grève. “Je weet waarop het medicijn mikt. Via zogenaamde biomerkers kun je bij patiënten achterhalen wie een geactiveerd doelwit heeft en wie niet. Zo kun je ook vooraf weten wie er baat bij zal hebben en wie niet. Die zogenaamde biomerkers zijn nog niet voor alle tumoren ontwikkeld. Maar bij bepaalde medicatie weten we nu al dat ze nutteloos is bij bepaalde patiënten. Dat is weggegooid geld en soms ook nadelig voor de patiënt.”Bijkomend effect is dat de markt voor bepaalde medicatie kleiner wordt. De Grève: “Soms is 95 procent van de kankerpatiënten genetisch gevoelig voor de medicatie. Maar veel vaker is slechts 1 procent van de kankerpatiënten gevoelig of 0,1 procent. Dat betekent dat het gros van de kankers meer en meer zal worden benaderd als weesziektes, ziektes die slechts bij een kleine groep mensen voorkomen.”

Meer genoomgericht

De Grève schetst de achterliggende tendens. “In de toekomst zullen we hoe langer hoe minder kankers behandelen per orgaan zoals long-, borst- of darmkanker, maar wel op basis van de genen die kanker mee veroorzaken. Ons medisch systeem is nog altijd orgaangericht, maar het zal meer genoomgericht worden.”Dat betekent aangepast aan het individueel genetisch profiel van patiënten. “Zo spelen sommige van die genen een rol bij verschillende tumoren. Om het nog complexer te maken: bij verschillende patiënten met longkanker kunnen andere genen van belang zijn. En we weten nu ook dat bij volwassen tumoren vijftig tot zestig kankergenen geactiveerd of uitgeschakeld kunnen zijn.”Een heel andere benadering van de oncologie, besluit De Grève. “Waar vroeger honderd patiënten darmkanker hadden, zul je nu misschien zeventig verschillende kankerprofielen krijgen bij die honderd mensen: vijf procent heeft darmkanker type A1, één procent type D10 enzovoort tot type K6 bijvoorbeeld.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234