Zaterdag 03/12/2022

Kanker kan niet meer terugkeren

Kanker definitief verslaan? Het kan. Wetenschappers manipuleren de immuuncellen van een patiënt zodanig dat ze gericht kankercellen vernietigen, maar ook jaren in het lichaam blijven en in actie schieten wanneer de sluipmoordenaar terugkomt. 'Dit is spectaculair.'

Immuunceltherapie is al een tijdje een beloftevolle strategie tegen kanker. Een nieuwe studie bewijst dat de aanpak kanker niet alleen verslaat, maar er ook jarenlang tegen beschermt, zoals een vaccin. Deze cellen worden beschouwd als de elitetroepen van ons afweersysteem. Ze identificeren en bestrijden bacteriën die ons immuunsysteem bedreigen.

Bij immuunceltherapie worden miljoenen actieve afweercellen uit het bloed gehaald, massaal vermenigvuldigd en zodanig genetisch gemanipuleerd dat ze specifieke kankercellen aanvallen en vernietigen. Daarna worden ze opnieuw in het zieke lichaam geplaatst. Die aanpak levert steeds betere resultaten op en het grote voordeel is dat de nadelen van chemo-en radiotherapie worden vermeden. Bovendien verdwijnen bij die behandelingen vaak niet alle kankercellen, wat bij immuunceltherapie wel het geval is.

Een van de grootste uitdagingen is echter om ervoor te zorgen dat de bewerkte immuuncellen lang genoeg in het lichaam blijven, zodat kanker niet kan terugkomen. Experten hebben het nu over een 'revolutie', naar aanleiding van nieuw onderzoek voorgesteld op de Annual Meeting of the American Association for the Advancement of Science (AAAS).

De resultaten laten zien dat het mogelijk is met de T-celtherapie een 'levend medicijn' te maken dat minstens veertien jaar actief blijft 'waken' en meteen weer toeslaat als de kanker opnieuw de kop opsteekt. De immuuncellen met de specifieke aanpassing gericht tegen kanker blijven zich vermenigvuldigen en 'herinneren' zich als het ware de ziekte.

Griepvaccin

De studie, uitgevoerd aan de Vita Salute San Raffaele Universiteit in Milaan, bewijst dat de bewerkte immuuncellen veertien jaar actief blijven in het lichaam. Tien kankerpatiënten kregen beenmergtransplantaties, maar ook immuunceltherapie. Hun cellen werden uitgerust met stukjes DNA die tumoren en infecties aanvallen. Na veertien jaar bleek dat die nog altijd aanwezig waren.

"Net zoals een griepvaccin je in principe voor altijd beschermt tegen die variant, doen de aangepaste cellen dat tegen kanker en blijven ze altijd klaarstaan voor mocht die terugkomen", zegt professor Chiara Bonini over de eerste studie die aantoont dat de aangepaste cellen als een 'levend medicijn' preventief werken van zodra er zich opnieuw kankercellen vormen.

"Net zoals bij griep weet je niet eens dat je weer ziek wordt. Nog voor dat gebeurt, ketst de ziekte alweer af", stelt Bonini.

Zij en haar team werken aan een nieuw soort immuuncellen, voorzien van molecules die verschillende soorten kankercellen opsporen en vernielen, waaronder ook moeilijk te behandelen varianten zoals beender- en nierkanker.

Revolutie

Een tweede Amerikaanse studie die ook op de AAAS is voorgesteld, meldt een 'ongezien succes' met immuunceltherapie bij 26 ten dode opgeschreven patiënten met een specifieke vorm van leukemie. Alle andere behandelingen faalden en deze mensen hadden nog maar twee tot vijf maanden te leven. Maar na achttien maanden met de T-celtherapie verdween de kanker bij 24 van de 26. Nadeel was dat er wel heftige bijwerkingen waren. Bij twee patiënten ging het immuunsysteem zodanig in overdrive dat ze stierven, bij zeven steeg de bloeddruk heel erg en bij dertien van hen was er zenuwschade.

Door de dosis T-cellen te verminderen, kunnen de bijwerkingen wellicht worden beperkt. "Dit is buitengewoon en ongezien in de geneeskunde, want deze mensen waren ten dode opgeschreven", zegt Stanley Riddell van het Fred Hutchinson Cancer Research Center, waar het onderzoek werd uitgevoerd.

De volgende stap is de methode nu ook succesvol toepassen bij 'vaste' kankers in weefsels.

Niet-betrokken experten beamen het belang van de onderzoeken. "Dit kan een revolutie zijn in de behandelingen tegen kanker, waarbij de immuuncellen voor een respons op lange termijn zorgen voor de specifieke kanker van iemand", zegt professor immunologie Daniel Davis (University of Manchester).

"Het is voor het eerst dat we zien hoe goed dit werkt. Dit is een doorbraak zoals we er in tien jaar geen meer hebben gehad", reageert de in kanker gespecialiseerde geneticus Jan Cools (KU Leuven/VIB). "Het voordeel is dat je het eigen immuunsysteem laat doen waarvoor het is gemaakt, maar dan met een boost om de kanker uit te wissen. Doel is nu om de cellen nog beter te begrijpen, zodat verschillende patiënten op een specifieke manier kunnen worden behandeld."

Over het feit dat de behandeling nog erg duur is, zegt Cools: "Het valt af te wachten of dat wel zo is, want deze therapie heb je maar één keer nodig en er zijn veel minder bijwerkingen. Op termijn zal de kostprijs volgens mij wel meevallen."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234