Vrijdag 06/12/2019

Werken na kanker

Kanker als handicap: "Een goede zaak voor werknemers én werkgevers"

Lutgart Mertens (51) is na een afwezigheid van 13 maanden door borstkanker weer aan de slag als poetsvrouw met een aangepaste opdracht. Beeld Tim Dirven

Niet elke werknemer wordt opnieuw met open armen ontvangen na een kankerbehandeling. Dat een rechter nu oordeelt dat de gevolgen van kanker als een handicap gelden, zet de re-integratie op de werkvloer op scherp.

"Vroeger was ik een vis in het water, nu is het eerder een woelige zee. Ik voel dat mijn lichaam op nul heeft gestaan", zegt Lutgart Mertens (51). Na een afwezigheid van 13 maanden door borstkanker is ze sinds 1 februari weer aan de slag als poetsvrouw in Psychiatrisch Ziekenhuis Bethaniënhuis in Zoersel. "Ik werk nu 12 uren in de week in plaats van 30 en krijg aangepast werk: niets boven schouderhoogte en twee korte pauzes. Maar ik loop soms nog tegen de muur aan."

Niet elke werkgever staat echter te springen voor een terugkeer. Maaike H., die lymfeklierkanker kreeg, wilde na haar herstel eind 2014 weer deeltijds aan de slag als verkoopster, maar de werkgever ging zo goed als meteen over tot ontslag met opzegvergoeding.

Aangepaste werkomstandigheden

Een rechter van het Brussels Arbeidshof oordeelde op 20 februari dat de fysieke en psychologische gevolgen van kanker als een ‘handicap’ gelden en dat de werkgever dus niet zomaar aangepaste werkomstandigheden of -voorwaarden mocht weigeren. "Dat staat zo in de antidiscriminatiewetgeving", zegt Els Keytsman van Unia, die vrijwillig tussenkomende partij was in de zaak. De werkgever is nu veroordeeld tot een schadevergoeding van 12.500 euro.

"Zowel de jaarrekeningen, de structuur van het bedrijf en het oordeel van de arts lieten een terugkeer nochtans toe, maar er is zelfs geen enkel initiatief genomen om tot een oplossing te komen", ziet Miet Vanhegen van het Instituut voor Arbeidsrecht (KU Leuven). Volgens haar is het arrest in lijn met een Europese tendens: de houding tegenover discriminatie van langdurig zieken wordt op scherp gezet. Zo werden ook diabetes en lage rugklachten al als handicap bestempeld.

In Vlaanderen leven zo’n 250.000 mensen met en na kanker. Uit cijfers van het RIZIV voor 2016 blijkt dat kankerpatiënten 5 procent uitmaken van de langdurig zieken op de arbeidsmarkt, slechts 20 procent onder hen hervatte op dat moment het werk deeltijds.

Christel Witgeers van Emino vzw, die het re-integratieproject 'Rentree' van Kom op tegen Kanker coördineert, ziet dat werkgevers moeilijk een houding vinden in zo’n situatie. “Niet enkel begrip en welbevinden spelen een rol, zij moeten natuurlijk rekening houden met de economische realiteit. Vaak speelt er ook een stukje onwetendheid.”

Sinds 2017 (de zaak dateert van daarvoor) is er wel een verplicht re-integratietraject van kracht, waarbij werkgever en werknemer onder externe begeleiding een stappenplan opstellen. “Het is maatwerk, en dan zijn inspanningen van beide partijen nodig”, zegt Niko Demeester, secretaris-generaal van Voka. “Maar niet iedereen kan weer aan de slag met een flexibel werkrooster of een aangepast bureau, je kan een werkgever niet verplichten om heel de organisatie om te smijten.”

Herstel na een kankerbehandeling brengt vaak fysieke en psychologische hinder met zich mee. Beeld AP

Volgens Demeester zullen die trajecten – “indien met de nodige sérieux doorlopen” – in de meeste gevallen zorgen voor een match. “Zo niet kunnen werkgever en werknemer elkaar bij een ontslag recht in de ogen kijken.” Het signaal van een mogelijke veroordeling nadien zal de kans op een correcte benadering wellicht doen stijgen. “Ook voor werkgevers is het een goede zaak dat hier duidelijkheid over komt”, zegt Vanhegen.

Kankerpatiënt af

Rest de vraag: hoelang moet een werkgever rekening houden met dat herstelproces? Wanneer ben je met andere woorden 'kankerpatiënt af'? De complexe mix aan fysieke en psychologische gevolgen maakt een juridisch kader onmogelijk. "Op dat vlak kan je enkel vertrouwen hebben in de inschatting van de arts. Aan de intentie van zulke patiënten hoef je niet te twijfelen, die hebben volop goesting", aldus Witgeers.

Voor Lutgart Mertens is haar rentree op de werkvloer alvast een serieuze opkikker. “Ik voel mij weer nuttig tussen mijn vertrouwde collega’s. Het ‘ziek zijn’ verdwijnt daardoor naar de achtergrond.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234