Zondag 01/11/2020

Kandidaat-eurocommissaris staat taak af bij gewetensnood

Mia Devits: 'Commissievoorzitter Barroso is uit op een krachtmeting met het parlement'

Boudewijn-clausule voor Buttiglione

De Italiaanse kandidaat-eurocommissaris Buttiglione zal dossiers afstoten die hem in gewetensnood brengen. Dat is het compromis dat commissievoorzitter Barroso gisteren voorstelde. Het doet denken aan 1990, toen koning Boudewijn weigerde de abortuswet te ondertekenen en hij een dag lang zijn bevoegdheden als staatshoofd afstond.

Brussel

Eigen berichtgeving

Fabian Lefevere

Dat Rocco Buttiglione, die commissaris voor Justitie wordt, geen overdonderende indruk gemaakt had tijdens zijn hoorzitting in het Europees Parlement, is een understatement. De man die de bevoegdheid krijgt over het Europese gelijkekansenbeleid noemde vanuit zijn dogmatisch-christelijke achtergrond - hij is een intieme vriend van de paus - homosekualiteit een "zonde". Tegelijkertijd hield hij een warm pleidooi voor vrouwen aan de haard en in een later interview liet hij zich laatdunkend uit over alleenstaande moeders.

Zijn aanstelling is nu al weken de inzet van een verhit debat in Europese rangen. En daar hangt nogal wat vanaf: het parlement beslist volgende week woensdag over de commissie als geheel, en heeft niet de macht één enkele commissaris naar huis te sturen. Ook voor Barroso staat zijn overleven op het spel. Gisteren probeerde hij aan de verzuchtingen van het parlement tegemoet te komen met een compromisvoorstel. De Portugees plaatst Buttiglione onder curatele: mensenrechten en anti-discriminatie worden vanuit Buttigliones portefeuille overgeheveld naar een speciale commissie, waarvan naast Barroso ook Louis Michel deel zal uitmaken. Tegelijkertijd worden ook de commissarissen Kroes (Concurrentiebeleid), Udre (Fiscaliteit) en Kovacs (Energie) aan de controle van Barroso onderworpen.

Voor Buttiglione werd ook nog eens een 'Boudewijn-clausule' uitgewerkt. Buttiglione zal zich onthouden van beleidsbeslissingen als die in strijd zouden zijn met zijn morele besef. Het doet denken aan de bizarre Belgische situatie in 1990, toen koning Boudewijns geweten hem verhinderde de abortuswet te ondertekenen en hem een etmaal lang zijn bevoegdheden als staatshoofd werden afgenomen (zie ook kaderstuk).

Buttiglione had die mogelijkheid gisterochtend zelf aangegeven in een brief aan Barroso. Daarin schreef de Italiaan dat graag eurocommissaris wil worden maar dat hij besefte dat hij mensen voor het hoofd gestoten had met zijn uitlatingen. Waarvoor hij zich ook verontschuldigde. Zijn morele principes zei hij echter niet te willen opgeven. Daarom stelde hij voor zich te zullen onthouden binnen de commissie "als er een conflict rijst tussen mijn geweten en mijn plicht als commissaris".

De oplossing van Barroso blijft echter een stuk onder de verwachtingen van de progressievere fracties in het Europees Parlement. Met name de socialisten zijn bijzonder misnoegd over het gebrek aan inschikkelijkheid van de Portugees. De Duitse fractieleider Schulz noemde de maatregelen halfslachtig. De liberalen noemden het "te weinig" en de groenen zegden onomwonden tegen de commissie-Barroso te zullen stemmen. Samen kunnen ze Barroso wegstemmen.

Mia Devits (SP.A) zei tegen de commissie te zullen stemmen, die ze "conservatief-rechts" noemt. "Dat Barroso tot zo weinig bereid is, kenmerkt de man. Klaarblijkelijk is hij uit op een krachtmeeting met het parlement, en gaat hij ervan uit dat het parlement geen institutionele crisis zal durven uitlokken. Maar de socialisten zullen in grote meerderheid nee zeggen." Ook bij Dirk Sterckx (VLD) is er nogal wat ongenoegen over de wending die het dossier neemt. Maar meer dan tegen de persoon Buttiglione, heeft hij bezwaren tegen de procedure. "Als het parlement ontevreden is over één lid van de commissie, kunnen we enkel een algemeen njet uitspreken. Dat is een te zwaar wapen, en dat probleem moet worden opgelost."

Zowel Sterckx en Devits erkennen dat straks niet zomaar per fractie over het lot van Barroso zal worden gestemd. Ook nationale overwegingen zullen meespelen. Sterckx: "Ik kan me voorstellen dat een Belgische liberaal wat moeilijker de commissie zal verwerpen." Dat zou immers op het wegstemmen van Louis Michel neerkomen. Volgens Devits bestaat de kans dat in haar eigen fractie de Duitse, Spaanse en Britse socialisten zich onthouden. Die hebben respectievelijk Gunter Verhuegen, Joaquin Almunia en Peter Mandelson in de commissie.

Volgens Bart Staes (Groen!) moeten de fracties zich echter niet laten leiden door nationale belangen. "Het is mijn ervaring dat een dag of twee voor dit soort stemmingen de regeringen druk beginnen uitoefenen op de parlementsleden. Maar die moeten voet bij stuk houden. Anders wordt het parlement een voetveeg."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234