Vrijdag 22/11/2019

Midden-Oosten

Kan IS al over een half jaar heropstaan? “Tienduizenden strijders gingen ondergronds”

Syriërs die gevechten bij het dorpje Baghuz zijn ontvlucht wachten in het Syrische gouverenment Deir ez-Zor om gescreend te worden. Beeld AFP

De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd te denken dat hij volgende week de nederlaag van het “fysiek kalifaat” van IS zal kunnen aankondigen. Deskundigen in het Pentagon hameren erop dat de IS-strijders in Syrië nog lange tijd een groot gevaar vormen. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo zegt dat de Amerikaanse terugtrekking uit Syrië “niet het einde is van Amerika’s strijd” tegen IS.

“Al wat zij hebben zijn resten, maar resten kunnen zeer gevaarlijk zijn”, zei Donals Trump. “Ik wil wachten tot het officieel is, ik wil het niet te vroeg zeggen”, voegde Trump eraan toe tegenover leden van de internationale coalitie die IS bekampt. Aanvankelijk was het de bedoeling de 100 procent nederlaag van IS op die bijeenkomst aan te kondigen. “We zien er naar uit onze strijders een warme thuiskomst te geven”, aldus Trump in een verwijzing naar zijn plannen om troepen uit Syrië terug te trekken.

Mike Pompeo beloofde dat “de afbouw goed goed gecoördineerd wordt.” Hij merkte op dat IS een gevaarlijke bedreiging blijft en dat de groep nog steeds stevig voet aan de grond heeft in delen van Irak. IS is nu naar een fase van “gedecentraliseerde jihad” overgegaan en de internationale coalitie die de groep bestrijdt, moet zich daaraan aanpassen, aldus de minister.

Volgens Pompeo zullen de Verenigde Staten de hulp van hun bondgenoten nodig hebben, ook voor het financieren van de stabilisering van bevrijde gebieden met 350 miljoen dollar. Omgerekend is dat zo’n 307 miljoen euro. “Iedereen zou moeten bijdragen”, zei hij. Pompeo riep landen wereldwijd ook op strijders terug te nemen die gevangengenomen werden door troepen die tegen IS vechten.

Vanaf diverse kanten in het Amerikaanse defensieapparaat wordt druk uitgeoefend op Trump om geen overhaaste stappen te zetten. Dat zou IS de gelegenheid geven zich even stil te houden en na enige tijd weer op te duiken.

Een van de hoogste Amerikaanse militairen, generaal Joseph Votel, verscheen dinsdag met die boodschap voor de Senaatscommissie voor de strijdkrachten. “We moeten het netwerk onder druk blijven zetten”, zei hij. “Als we dat niet doen, zullen ze in staat zijn terug te keren.”

Votel, hoofd van het Central Command van de strijdkrachten, zei dat hij niet door de president was geraadpleegd voordat die vorige maand met zijn verrassende beslissing kwam de Amerikaanse troepen uit Syrië terug te trekken. Minister van Defensie Jim Mattis zag daarin aanleiding af te treden.

Waakzaam blijven

“Het is belangrijk te beseffen dat de strijd tegen IS en andere gewelddadige extremisten niet over is”, aldus Votel. “De hard bevochten overwinningen van de coalitie kunnen alleen veilig worden gesteld door waakzaam te blijven tegen het grotendeels uiteengedreven en verspreide IS, dat niettemin de beschikking houdt over leiders, strijders, helpers en een godslasterlijke ideologie.”

In het Pentagon leeft de vrees dat zich Trump zich met zijn aankondiging in de kaart heeft laten kijken, iets wat hij met betrekking tot Afghanistan altijd zijn voorganger Barack Obama heeft verweten. IS kan rustig afwachten tot de Amerikanen vertrokken zijn en dan weer tevoorschijn komen.

Bronnen in het Pentagon wijzen erop dat veel strijders zich hebben teruggetrokken op afgelegen plekken en in dorpen in het noorden en westen van Syrië. Zij houden zich verborgen tot ze weer kunnen hergroeperen. Ook kunnen ze her en der aanslagen plegen.

Wederopstanding

Een dergelijk beeld schetst ook een rapport dat maandag werd uitgebracht door de interne waakhond van het Pentagon. IS blijft een actieve groepering, aldus de inspecteur-generaal van het ministerie, die vooral in Irak, maar ook in Syrië bezig is zich te herstellen van de opgelopen klappen.

“Zonder aanhoudende druk om het terrorisme te bestrijden kan IS in Syrië binnen zes tot twaalf maanden een wederopstanding beleven en opnieuw enig grondgebied in handen krijgen”, aldus het rapport.

Op het ogenblik controleert IS alleen nog enkele dorpen in het zuidoosten van Syrië, ten oosten van de Eufraat. Volgens Amerikaanse zegslieden is het gebied nog geen 10 vierkante kilometer groot, kleiner dan Central Park in New York. Volgens generaal Votel zitten er nog 1.000 tot 1.500 strijders.

Ondergronds netwerk

In een nieuw VN-rapport wordt eveneens gewaarschuwd voor het blijvende gevaar van IS. De beweging heeft zich omgevormd tot een ondergronds netwerk, met een centraal leiderschap, duizenden strijders en zo’n 300 miljoen dollar tot zijn beschikking. In Irak en Syrië zouden zich nog 18.000 strijders bevinden, onder wie 3.000 uit het buitenland.

Het rapport van secretaris-generaal António Guterres van de VN werd ingezien door persbureau Reuters. IS wordt erin omschreven als “veruit de meest ambitieuze internationale terroristische groepering”. De beweging blijft meer dan wie ook in staat tot het uitvoeren van een “grootschalige, complexe aanval”.

In het CBS-programma Face the Nation zei president Trump zondag dat IS in Syrië “voor 99 procent verslagen is; we zullen spoedig op 100 zitten”.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234