Maandag 28/11/2022

NieuwsAsiel en migratie

Kan fusie asieldiensten het asielbeleid vlotter maken? ‘Niet de juiste prioriteit’

Asielzoekers voor het hoofdkantoor van Fedasil in Brussel. Beeld BELGA
Asielzoekers voor het hoofdkantoor van Fedasil in Brussel.Beeld BELGA

Er moet een eengemaakte migratiedienst komen in België. Dat is de belangrijkste conclusie uit de veelbesproken audit Asiel en Migratie. De fusie moet de asieldiensten effectiever maken. Zal dit leiden tot een voortvarend asielbeleid?

Ans Boersma

De presentatie van de audit ging niet zonder slag of stoot. Er kwam forse kritiek op het feit dat het rapport eerst naar de pers ging en toen pas naar de Kamerleden. Ortwin Depoortere (Vlaams Belang), voorzitter van de Commissie voor Binnenlandse Zaken, Veiligheid, Migratie en Bestuurszaken betreurt dat de commissie het 200 pagina tellende rapport pas heeft gekregen bij aanvang van de bijeenkomst, dinsdagochtend in het parlement. Dit onderwerp ligt “hypergevoelig”, stelt Kamerlid Theo Francken (N-VA ), en de staatssecretaris “dient het voorstel tot fusie zomaar in”. Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor (cd&v) zegt in een reactie dat vandaag niet het eindpunt, maar het startpunt is van de debatten over het onderzoek.

De bezem door de diensten

Het idee voor de audit komt uit de koker van Sammy Mahdi (cd&v), voormalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie. De audit van de migratiediensten moet leiden tot gecontroleerde migratie, stelde hij in 2021. Er moet een oplossing komt voor de achterstand van migratiedossiers, de ellenlange asielprocedures en het gebrek aan samenwerking tussen de verschillende administraties. Oftewel: de bezem moet door de diensten.

Op basis van de bevindingen van Capgemini, die de audit uitvoerde, pleit staatssecretaris Nicole de Moor nu voor een eengemaakte dienst in ons land. Ze volgt hiermee de aanbeveling uit de audit, die stelt dat fusie “zinvol lijkt om een coherente en geïntegreerde procedure te bieden voor verzoekers om internationale bescherming”. Ook optimaliseert het de samenwerking tussen de diensten, en maakt het een flexibel personeelsbeleid mogelijk.

Momenteel zijn er vier diensten actief binnen het asiel- en migratiebeleid. Iemand die nu een asielaanvraag indient in België, registreert zich bij de Dienst Vreemdelingenzaken. Fedasil is vervolgens verantwoordelijk voor de opvang. Het dossier van de asielzoekende wordt onderzocht door het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen. Bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen kan men beroep aantekenen tegen een beslissing.

Stem van stakeholders

Voor de audit zijn externe partijen uit de migratiesector geïnterviewd om een volledig zicht te krijgen op het probleem, zoals Myria, de federale ombudsmannen en advocaten gespecialiseerd in vreemdelingenrecht. Uit de lijst geïnterviewden blijkt dat er verschillende mensen uit de vier diensten zijn geïnterviewd en nog een aantal beleidsmedewerkers van het kabinet. Niet alle namen zijn opgenomen in de audit, zegt Capgemini.

In de opdracht van Capgemini stond dat alle stakeholders moesten worden gehoord. “Ik heb de lijst van de geïnterviewden bekeken, er staan geen advocaten bij”, zegt advocaat Kati Verstrepen, gespecialiseerd in mensenrechten en vreemdelingenrecht. “Ik heb ook even nagevraagd bij de Orde van Vlaamse Balies, maar daar heeft niemand een vraag gekregen, ondanks het feit dat ze op voorhand hadden aangegeven dat ze graag bij de audit waren betrokken geweest.”

Er is wel degelijk met deze advocaten gesproken, zegt Sieghild Lacoere, woordvoerder van staatssecretaris De Moor. Hun namen zijn niet opgenomen omdat om anonimiteit is gevraagd. “Capgemini maakt zelf keuzes over wie ze consulteerden, het is een onafhankelijke audit.”

Het Klein Kasteeltje in Brussel.  Beeld Tim Dirven
Het Klein Kasteeltje in Brussel.Beeld Tim Dirven

Toch is de stem van de Orde van Vlaamse Balies niet de enige missende in het rapport. Ook zijn er geen asielzoekers geïnterviewd. Volgens Capgemini omdat de audit niet over de opvang ging. “Wij missen de stem van de gebruikers zelf, die de afgelopen jaren in contact gekomen zijn met de asiel- en migratiediensten, stelt Joost Depotter, coördinator Beleid en Ondersteuning bij Vluchtelingenwerk Vlaanderen. Hij had graag gezien dat Capgemini een focusgroep had toegevoegd waarin asielzoekers aan het woord kwamen. Dat nu niet inzichtelijk is waar de procedures schorten, noemt hij een gemiste kans. “Het is nu een heel proces-economische analyse geworden.”

Depotter heeft flink wat aantekeningen bij het rapport. Een fusie is niet de juiste prioriteit, stelt hij. “In crisistijd moet je een andere focus leggen dan op dit soort processen. Daar gaat ontzettend veel energie naartoe. Het is belangrijk dat de asielketen beter gecoördineerd wordt, zonder dat dit noodzakelijk moet leiden tot een fusie. Voldoende aandacht gaat uit naar de klantvriendelijkheid, transparantie en toegankelijkheid van de diensten.” Hij vreest dat nu bij elke stap naar samenwerking de hakken in het zand gezet worden, terwijl samenwerking tussen de diensten juist nu essentieel is gezien de opvangcrisis.

Onafhankelijk

De vraag die vooral nog speelt is hoe de onafhankelijkheid van asielbeslissingen wordt gegarandeerd bij een fusie. Volgens De Moor zal rekening gehouden worden met de onafhankelijkheid bij de behandeling van een asielaanvraag. Maar de rol van het nu onafhankelijke Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen moet niet onderschat worden als het aankomt op het vertrouwen dat asielzoekers hebben in de diensten, zegt Depotter. Dienst Vreemdelingenzaken daarentegen is rechtstreeks afhankelijk van de staatssecretaris.

Zowel Myria als de federale ombudsman hebben het rapport nog niet ontvangen en kunnen nog geen inhoudelijk commentaar geven op de aanbevelingen. Aan de audit is nog geen tijdsplan toegevoegd. De commissie zal op een later moment verder praten over het onderzoek, als alle leden het rapport gelezen hebben.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234