Maandag 23/05/2022

sp.a

Kan een gelouterde sp.a nu aan het echte oppositiewerk beginnen?

Aan kersvers sp.a-voorzitter John Crombez om zijn partij opnieuw op de oppositierails te krijgen. Beeld PHOTO_NEWS
Aan kersvers sp.a-voorzitter John Crombez om zijn partij opnieuw op de oppositierails te krijgen.Beeld PHOTO_NEWS

Wordt het anders voor de sp.a in de oppositie, met nieuwe voorzitter John Crombez? En vooral: hoe moet dat dan? En kan sp.a nog iets leren van die andere oppositiepartij Groen?

It's the duty of the opposition to oppose. Toch waren de Vlaamse socialisten het voorbije jaar meer met zichzelf bezig dan met inhoudelijk weerwerk tegen de centrum-rechtse regeringen, nochtans op papier een droomcoalitie om als linkse partij oppositie tegen te voeren. Toegegeven, het was de voorzitter die de partij gegijzeld hield. Door de voorzittersverkiezingen zo lang te rekken, was er weinig animo in de partij om er een lap op te geven. Het was vooral een 'slopend' jaar, en ondertussen keek menig socialist vol afgunst naar die andere oppositiepartij, Groen. Want net door de zelfdestructie van de socialisten, kon Groen floreren als dé Vlaamse oppositiepartij bij uitstek, met Kristof Calvo's kruistocht tegen energieminister Marghem (MR) als voorlopig hoogtepunt.

Achterstand

In het hoofd van Tobback kon een langgerekte voorzitterstrijd dan wel plausibel klinken, het heeft de partij vooral veel punten gekost. Zowel politicoloog Dave Sinardet van de VUB als zijn Gentse evenknie Nicolas Bouteca zijn het er over eens dat de sp.a gigantisch veel tijd heeft verloren met de voorzittersverkiezingen. Zeker in vergelijking met Groen, waar de voorzittersverkiezing in het najaar van 2014 buiten de partij bijna geruisloos passeerde en een vlotte en snelle wissel van Wouter Van Besien naar Meyrem Almaci opleverde.

Niet zo dus bij de sp.a. Daardoor zitten de socialisten met een enorme achterstand als het gaat om het omvormen van een bestuurspartij naar een oppositiepartij. "Dat ze zich nu kunnen concentreren op bijna vier jaar oppositie voeren, werd tijd", zegt Sinardet. "De sp.a heeft bijna een kwarteeuw in de verschillende regeringen gezeten, dus nu volop de omgekeerde rol opnemen is hoegenaamd niet evident. Niet alleen omdat dat niet altijd even geloofwaardig is, maar ook omdat het voor veel parlementsleden een compleet andere rol is en de hele partij-organisatie daarop moet worden afgestemd."

Een typevoorbeeld daarvan is Johan Vande Lanotte, jarenlang minister en vicepremier in de federale regering. Die geeft ook zelf aan zich helemaal niet comfortabel te voelen in zijn nieuwe rol en steekt zijn gebrek aan enthousiasme voor niemand onder stoelen of banken, waardoor hij op dit moment meer een hindernis voor de partij is dan een troef.

Gepokt en gemazeld

Bij Groen is dat helemaal anders, waar iemand als fractieleider Kristof Calvo wel gepokt en gemazeld is op de oppositiebanken. "Groen heeft ook veel meer traditie in het oppositie voeren, zij gedijen van nature veel beter op de oppositiebanken", zegt Sinardet.

Tegelijkertijd zit net daar wel het gevaar voor Groen. "Zij zijn geen bestuurspartij, ze bloeien in de oppositie, en hebben zo het omgekeerde probleem van sp.a. Kijk naar de verkiezingen in 2003 na paars-groen, de eerste regering van Guy Verhofstadt, toen de partij geen enkele verkozene meer behaalde in het parlement, of Ecolo dat ook na haar tweede bestuursdeelname in Wallonië vorig jaar alweer zwaar werd afgestraft."

Hoewel vriend en vijand het er over eens zijn dat Calvo goed werk aflevert in het parlement, is de vraag vooralsnog ook hoe hij dat kan verzilveren. "In de pop-polls en peilingen, hoe relatief ook, schommelt hij nog altijd maar ergens rond de dertigste plaats."

Kristof Calvo (Groen). Beeld BELGA
Kristof Calvo (Groen).Beeld BELGA

"Fracties blinken niet uit"

Al kan het nog altijd erger: federaal sp.a-fractieleider Karin Temmerman is in die pop-polllijstjes in geen velden of wegen te bekennen. Ook deze herboren partij onder Crombez blijft daardoor met groot personeelsprobleem zitten. "De fracties blinken niet uit", zo verwoordt Bouteca het. Het is volgens hem daarom absoluut noodzakelijk dat Crombez snel werkt maakt van de decumulregel, waarbij iemand die een lokaal mandaat bezit, niet meer in het parlement zou mogen zetelen. Op die manier zouden de parlementsleden veel meer tijd krijgen voor hun werk in het parlement.

Tijd die je als oppositie nodig hebt, beaamt Sinardet. "Je moet dossiers analyseren, dingen bovenspitten, ontdekken waar de zwakheden zitten." Tijd die iemand als Calvo wel krijgt, waardoor hij de laatste maanden hét gezicht van de oppositie is kunnen worden. Al ligt Calvo's succes natuurlijk voor een groot stuk ook gewoon aan zijn politiek talent en charisma, twee dingen die bij Temmerman veel minder tot uiting komen.

Karin Temmerman ontbeert in het parlement de eloquentie die iemand als Kristof Calvo wel heeft. Beeld BELGA
Karin Temmerman ontbeert in het parlement de eloquentie die iemand als Kristof Calvo wel heeft.Beeld BELGA

Claimen

Vlaams staat de sp.a wel sterker, maar daar speelt dan weer mee dat Vlaanderen in de media-pikorde nog altijd ondergeschikt is aan het federale halfrond. Het is er veel moeilijker om zich te profileren, en laat nu net Bruno Tobback zelf een van de enigen in de fractie zijn die er gevat en scherp het socialistische punt kan maken. Vraag is daarom wat Crombez voor de oud-voorzitter nu in petto heeft. Hem aan het hoofd van de fractie zetten zou rationeel de beste keuze zijn, menselijk ligt het gezien de relatie met de andere parlementsleden verre van ideaal. Wie het dan wel wordt is nog niet duidelijk, al circuleert sinds zaterdag wel de naam van mobiliteitsspecialist Joris Vandenbroucke. Wellicht weten we vanavond wie de nieuwe fractieleider wordt.

Joris Vandenbroucke, de nieuwe fractievoorzitter van de sp.a? Beeld PHOTO_NEWS
Joris Vandenbroucke, de nieuwe fractievoorzitter van de sp.a?Beeld PHOTO_NEWS

Mobiliteit is trouwens een goed voorbeeld van hoe een partij een thema kan claimen, iets wat de sp.a opnieuw zal moeten doen. "De partij moet veel meer op een aantal dossiers focussen waarin ze kan investeren en die ze kan uitbouwen", zegt Bouteca. "Ze moet zich veel meer concentreren op haar core business, en die is niet enkel sociaal-economisch. Mobiliteit is een thema dat lang door sp.a geclaimd was, maar nu verloren is gegaan. Ze zou zich dat thema opnieuw moeten toeëigenenen, waardoor mensen bij mobiliteit meteen opnieuw de link leggen met de sp.a. Hetzelfde voor de pensioenen." In die zin is het dan ook geen toeval dat pensioenspecialist Frank Vandenbroucke zaterdag aanwezig was op het sp.a-congres en er al volop wordt gespeculeerd over zijn terugkeer, ook al is het niet als actief politicus.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234