Woensdag 26/06/2019

Wilsbekwaamheid

Kan een 12-jarige beslissen over leven en dood?

Is een twaalfjarige in staat om te beslissen over leven en dood? Een Nederlandse rechter vindt van wel. Tegen de wil van zijn vader in hoeft David zijn chemokuur niet te ondergaan.

Beeld ANP XTRA

David (12) werd vorig jaar geopereerd aan een hersentumor. De doktors verklaarden hem 'genezen', maar hij moest nog wel zes weken lang dagelijks worden bestraald en een chemokuur ondergaan. Dat laatste zag hij niet meer zitten. Zijn levenskwaliteit zou er té veel op achteruitgaan. Zijn ouders, die gescheiden zijn, raakten het niet eens over de situatie. Davids moeder steunt hem, maar zijn vader wil de chemokuur laten doorgaan. 

De behandelend arts van de jongen en stichting De Jeugd- & Gezinsbeschermers, die David uit huis plaatste toen zijn ouders het niet met elkaar eens konden worden over de behandeling, respecteerden de keuze van de jongen. Davids vader spande daarop een rechtszaak aan.

De rechter besloot om naar de jongen te luisteren. "Al kan het een hard gelag zijn voor de ouders", valt er te lezen in het vonnis. "Het feit dat de jongen voor 100 procent wilsbekwaam werd verklaard, en dat zijn keus werd gesteund door verschillende partijen, zal de uitspraak van de rechter hebben beïnvloed". zegt Thierry Vansweevelt, hoogleraar Medisch Recht (Universiteit Antwerpen). "In België zou de uitspraak dezelfde zijn geweest." Toch brengt de kwestie ethische vragen naar boven: kan een twaalfjarige al beslissen over leven en dood?

Uitzonderlijk

In België staat er geen leeftijd op de wilsbekwaamheid van een patiënt. Elk kind, ongeacht de leeftijd, kan door een arts wilsbekwaam worden verklaard na gesprekken met de behandelend arts en een psycholoog. In Nederland liggen de regels iets anders, waar een kind tussen twaalf en vijftien jaar tot een consensus hoort te komen met zijn of haar ouders. Iets wat in het geval van David niet lukte. "Het is uitzonderlijk dat een dergelijke zaak voor de rechter komt", zegt Vansweevelt. "Dit is in België nog nooit voorgekomen."

Toch zijn de gevolgen van de uitspraak niet gering. Met een chemokuur werden de overlevingskansen van de jongen geschat op 75 à 80 procent. Zonder de behandeling dalen die naar 50 procent. "David heeft zijn beslissing kennelijk genomen met het oog op de kwaliteit van leven nú. Het recht om die keuze te maken vloeit direct voort uit zijn zelfbeschikkingsrecht", valt te lezen in de uitspraak van de rechter. Dat is een belangrijk recht van de patiënt, volgens Vansweevelt. "Net zoals een patiënt het recht heeft om te kiezen voor een behandeling, mag hij die ook weigeren", zegt de hoogleraar.

Mentaal bejaard

Om een behandeling te weigeren, moet een patiënt volledig op de hoogte zijn van de mogelijke gevolgen daarvan. Een zware overweging, die sommige kinderen toch al op jonge leeftijd kunnen maken, ziet Gerlant van Berlaer, kinder- en spoedarts van het UZ Brussel. "Als een kind op zijn twaalfde al een heel traject heeft doorlopen in het ziekenhuis, is zo’n kind mentaal al bejaard. Daar moeten we rekening mee houden", zegt Van Berlaer.

"Ik heb bewondering voor de jongen en zijn verzorgend team. Ook voor de vader, want niemand twijfelt eraan dat hij die rechtszaak aanspant met goede bedoelingen. Ook heb ik respect voor de rechter, want dit is een beslissing waarvan hij wakker zal liggen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden