Donderdag 17/06/2021

Kan cultuurtoerisme de stad redden?

In Vlaamse steden staan de komende maanden en jaren heel wat culturele mega-evenementen op stapel. De burgervaders lijken te beseffen dat cultuurtoerisme belangrijke impulsen kan geven aan de leefbaarheid van hun stad. Toerisme Vlaanderen hield afgelopen vrijdag in de Oude Vleeshalle in Mechelen de studiedag 'Cultuurtoerisme: toverformule?'

Een vreemde plek, de Oude Vleeshalle, om zo'n studiedag te organiseren. De halle zelf is een uitstekend voorbeeld van 'stedelijke revitalisatie', een woord dat geregeld in de gesprekken opdook. De oude marktruimte met galerij wordt nu intensief gebruikt door een communicatiebedrijf. Maar pal tegenover het pand ligt het Eurocomplex, ooit een ambitieuze winkelgalerij, nu een van de kwalijkste stadskankers in Mechelen. Wie als toerist naar Mechelen trekt en toevallig in deze buurt zijn wagen parkeert, zal snel beseffen dat er tussen grote cultuurhistorische attracties à la kathedraal en verwaarloosde achterafstraatjes, soms een wereld van verschil zit.

Tijdens de studiedag presenteerden onderzoekers van het Instituut voor Sociale en Economische Geografie van de KU Leuven en Seso-Ufsia tussentijdse resultaten van een onderzoek naar 'Cultuurtoerisme in Vlaamse steden: stedelijke revitalisatie en draagkracht', waarvoor ze in 1996 de opdracht kregen van de Vlaamse regering. De KU Leuven ging voor verscheidene Vlaamse steden na welke sterke en zwakke plekken er bestaan in het stedelijk weefsel inzake toeristische aantrekkingskracht. Waar bevinden zich de musea en de historische gebouwen? Zijn die goed bereikbaar? Kunnen ze met elkaar worden verbonden zodat er een aantrekkelijk parcours ontstaat van de ene bezienswaardigheid naar de andere?

Verscheidene steden werden aan een evaluatie onderworpen. Enkele voorbeelden: Mechelen moet iets doen aan de leegstand van historische gebouwen, suggereerden de KUL-onderzoekers. De plannen voor een museum in de Brusselpoort zijn misschien niet zo'n goed idee, aangezien er geen aantrekkelijke verbinding is met de binnenstad. Musea en kerken blijken slecht toegankelijk. Lier heeft betere troeven dan wordt beseft: het telt heel wat historische gebouwen op een kleine oppervlakte en heeft de aanwezigheid van de Nete als bijkomende attractie. In Turnhout zullen ze niet rijk worden van oude waardevolle panden, want die zijn er nauwelijks. Het culturele aanbod, vooral in de Warande, en de groene omgeving moeten daar worden uitgespeeld.

De onderzoekers kregen weerwerk. Te veel aandacht voor het historische erfgoed en te weinig voor de hedendaagse kunsten, was een van de kritieken. Museum- en monumentenbezoek en toerisme in het algemeen worden te veel losgekoppeld van andere stedelijke functies, was een andere. "Zeg niet: we gaan een toeristisch bewegwijzeringsplan uitdokteren, maar wel: we gaan een toeristisch luik voorzien binnen de mobiliteitsplanning", zei Gilles Facon, de toerismecoördinator van het Strategisch Plan van het Arrondissement Mechelen.

Het tweede gedeelte van het Vlaamse onderzoek wordt uitgevoerd door Seso-Ufsia onder leiding van professor De Brabander, die onlangs nog de studie De muzen nodigen uit voorstelde, over cultuurmarketing. De Brabander onderzoekt de economische impact van het cultuurtoerisme en spitst zich daarbij toe op het museumbezoek. Wie zijn die bezoekers? Hoe kunnen ze geld in het laatje brengen? Dirk Mertens, area manager Buurlanden van Toerisme Vlaanderen, merkte na de presentatie van het eerste gedeelte op dat het niet alleen belangrijk is om te weten wie nu de musea bezoekt, maar ook welk potentieel er nog is, welke vraag er nog bestaat, bijvoorbeeld in het buitenland.

Een van de opvallende vaststellingen van De Brabander is dat verblijfstoeristen, diegenen die dus ook een hotel boeken en uit gaan eten, bijna de helft uitmaken van de bezoekers in de musea. Het deed Carmen Willems, directeur van het Gallo-Romeins Museum in Tongeren, opmerken dat musea dus blijkbaar toch wel erg veel geld genereren voor anderen, en daarvoor naar waarde moeten worden geschat. Andere vaststelling van de Ufsia-professor: de museumbezoekers spenderen véél, en daar kan een museum op inspelen door bijvoorbeeld een museumshop en -café te installeren. Willems: "Maar hoeveel goed renderende museumshops zijn er? Ze vormen zelden een extra aantrekkingspool voor een bezoeker. Wij verkopen in ieder geval alleen dingen die echt met het onderwerp van de collectie te maken hebben. Platte souvenirs aanbieden, dat laten we aan anderen over."

Heel wat sprekers namen het woord 'geïntegreerd' in de mond. Verschillende overheidsdiensten moeten samenwerken zodat toerisme kan worden ingepast in een proces van stedelijke heropleving. De stad Antwerpen, die een gezamenlijk bestuursorgaan Ontwikkelingsbedrijf heeft gecreëerd voor toerisme, patrimonium, ruimtelijke ordening, mobiliteit, verkeer en openbare domeinen, werd door sommigen als interessant voorbeeld aangewezen.

Anne Brumagne

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234