Zaterdag 21/09/2019

Kan CANNES nog bijten?

Morgen start het 69ste Filmfestival van Cannes. Al wie naam en faam heeft in de auteurscinema en een film klaar heeft, lijkt erbij te zijn. Een grootse editie kondigt zich aan, maar is er wel genoeg ruimte voor verrassingen, als je voor de vaste waarden kiest?

Toen de selectie voor de competitie van Cannes bekend werd gemaakt, waren er tal van internationale recensenten die hun schermen onderkwijlden terwijl ze de superlatieven in hun Twitter- en Facebook-berichten lieten vloeien. En ze hadden geen ongelijk. Het ziet ernaar uit dat we straks aan de Croisette een voorraad prachtige films te zien krijgen. Cannes is dan ook de Champions League van de betere film. Het grootste en belangrijkste filmfestival ter wereld is het aan zijn stand verplicht om met de toppers uit te pakken. Vraag is of die toppers nog allemaal het niveau van weleer halen of weten te verrassen.

Kan Cannes nog wel bijten? Heeft het nog tanden als vooral oude mannen de dienst uitmaken? Van de 150 Vlaamse regisseurs van wie we in de komende jaren bij ons nog een film kunnen verwachten, zijn er wellicht geen 10 boven de 50. In Cannes daarentegen mag de 81-jarige Woody Allen het festival voor de derde keer openen. Steven Spielberg die zijn kinderfilm The BFG buiten competitie mag serveren, wordt ook al 70. Ken Loach is 80, Paul Verhoeven 77, Nicole Garcia 68, Pedro Almodóvar 67, Jim Jarmusch 63 en Olivier Assayas 61. Ook Jean-Pierre (65) en Luc (62) Dardenne zijn stilaan oude knarren aan het worden. Hopelijk kunnen ze allemaal die hoge trappen van het Palais des Festivals op.

In ieder geval zou je uit de selectie kunnen afleiden dat er in de competitie weinig plaats is voor vernieuwing. Want of ze het nu willen of niet, op de een of andere manier vallen al die gevestigde waarden in herhaling. Dat verwachten we ook van hen. Woody Allen moet ons aan het lachen brengen en van de Dardennes verwachten we miserie uit de Ardennen.

Op zoek naar diversiteit

Het zijn merknamen geworden, instituten ook waar je niet omheen kunt. Van de 20 films in competitie zijn er 17 die vaak meerdere keren naar de Gouden Palm hebben meegedongen. Een van de nieuwelingen is de 52-jarige Alain Guiraudie, die met L'inconnu du lac de regieprijs won in de nevensectie 'Un certain regard'. Een andere nieuweling is de 48-jarige Kleber Mendoza Filho. En ook de derde nieuwkomer is de 40 voorbij. Maar Maren Ade is tenminste een vrouw. En dat volstaat in Cannes om een uitzondering te zijn.

Dat het festival nog altijd niet vrouwvriendelijk is, bleek vorig jaar overduidelijk toen vrouwen zelfs niet zonder hakken de rode loper op mochten, laat staan dat hun films getoond werden. Directeur Thierry Fremaux countert die kritiek door te stellen dat 20 procent van de totale programmatie van alle secties in Cannes bestaat uit films die door vrouwen gemaakt zijn. Hij had er kunnen aan toevoegen dat onder meer Almodóvar, Verhoeven en Nicolas Winding Refn feministische films gemaakt hebben. En dat er bij de selectie niet naar geslacht, gewicht, nationaliteit, haarkleur of ras wordt gekeken. Nog zoiets. Hollywood struikelde bij de Oscar-uitreiking nog over diversiteit. Die daar nogal zwart-wit wordt bekeken. Fremaux wijst erop dat in de officiële selectie en 'Un Certain Regard', de B-sectie van de voornaamste competitie, 28 nationaliteiten vertegenwoordigd zijn. Jeff Nichols (Mud) zit trouwens in de selectie met een film over hoe een gemengd koppel in de jaren 50 uit de staat Viriginia wordt verdreven omdat gemengde huwelijken er verboden zijn.

Fremaux bekeek met zijn ploeg, louter en alleen voor de hoofdcompetitie en 'Un Certain Regard', 1.869 films. Zelf wil hij niet horen dat hij voor the usual suspects heeft gekozen. Hij verwijst daarbij graag naar de drie nieuwelingen in de hoofdcompetitie. 3 op 20. Met zo'n rapport moesten wij niet thuiskomen.

Vorig jaar waren 5 van de 19 films in competitie dan nog eens van Franse origine. Waardoor je haast ging geloven dat er geen groter filmland bestond. Dit jaar zijn er maar 4 van de 20 Frans, al zorgen Paul Verhoeven, de Dardennes en Xavier Dolan ervoor dat de taal van Molière in nog 3 films gesproken wordt. De film van wonderboy Dolan, op zijn 27ste de jongste van de bende en toch intussen al jaren thuis in Cannes, wordt bevolkt door Franse supersterren. En Verhoeven is er natuurlijk bij om voor de nodige controverse te zorgen. In zijn film wordt Isabelle Huppert verkracht, maar ze lijkt dat helemaal niet zo erg te vinden. Ze gaat zelf achter haar aanrander aan en stalkt hem. Huppert is met die rol aan haar 20ste film in de hoofdcompetitie toe.

De Dardennes hebben dit jaar trouwens vijf films in Cannes. Naast hun La fille inconnue zijn er nog vier films in de verschillende secties aanwezig waar ze als producer een hand in hebben. Duidelijk een bewijs dat als je de ingang naar de deur van de selectieheren kent, je een voetje voor hebt. Of andersom: als je niet de juiste contacten hebt, kom je er moeilijk in. Het filmvakblad The Hollywood Reporter nam daarbij onomwonden de term maffia in de mond en verwees naar sales-agenten als Wild Bunch, Le Pacte en MK2 die hun macht gebruiken om films geselecteerd te krijgen.

Andere nieuwe spelers die zich opdringen bij de selecties, zijn de videostreamingdiensten die zelf films produceren en soms wereldwijd de rechten voor bepaalde films opkopen. Netflix-directeur Ted Sarandos werd vorig jaar nog onderbroken tijdens zijn speech door een Franse journalist die riep dat zijn Netflix het filmecosysteem van Europa kapotmaakt.

Maar concurrent Amazon kan op veel meer sympathie rekenen in Cannes. Amazon heeft maar liefst vijf films in de selectie. Openingsfilm Cafe Society van Woody Allen, Paterson van Jim Jarmusch, net als diens documentaire over Iggy Pop en The Stooges, Gimme Danger, die als middernachtspecial wordt vertoond. Ook The Neon Demon, de nieuwe van Winding Refn (Drive) en The Handmaiden van Park Chan-wook dragen het stempel van Amazon. Geen enkele Amerikaanse studio die daar aan kan tippen.

De Amerikanen geraken doorgaans moeilijk aan een selectie voor de competitie. Ze moeten het dit jaar met drie titels stellen. Zelfs Paul Schrader, scenarist van Taxi Driver, moet met Dog Eat Dog, zijn nieuwste film met Willem Dafoe en Nicolas Cage, vrede nemen met een plekje in de Quinzaine des Réalisateurs. Dat er niet meer Amerikaanse toptitels zijn, heeft ook te maken met het feit dat de Hollywood-studio's hun films met wat meer inhoud en/of durf doorgaans later lanceren, met het oog op de Oscars. Maar Fremaux herinnert er dan weer graag aan dat films die vorig jaar in Cannes gelanceerd werden, zoals Mad Max van George Miller en Carol van Todd Haynes, ook dit jaar nog schitterden op de Oscars. Miller is dit jaar trouwens voorzitter van de jury.

Schoon volk

Maar of het Hollywood-sterren zijn of andere, bekend volk zal er in ieder geval genoeg zijn. De grote sponsors willen grote namen en mooie mensen op de rode loper. Nog liever dan op het scherm zelfs. Kristen Stewart, de onvermijdelijke Marion Cotillard en Lily-Rose Depp zitten dit jaar in twee films. Maar de rode loper verlangt ook naar Charlize Theron, onze Virginie Efira en Julia Roberts, die pas voor het eerst in Cannes komt.

Het beeld dat de wereld van Cannes ziet, speelt zich voornamelijk af op de trappen, waar glamour en glitter regeren en de schijn schoon is. De onverbloemde realiteiten die in de zalen worden geprojecteerd, zijn niet voor de massa bestemd. In de zalen richtten de spots zich vorig jaar onder meer op de vluchtelingencrisis. Dit jaar zal vast en zeker een ander aspect van de erbarmelijke staat van de wereld worden uitgelicht. Het zou het geldmonster kunnen zijn, dat de gewone mens opvreet terwijl de rijken zich in oorden als Cannes een schijnrealiteit bij elkaar kopen. Jodie Foster weet hoe ambigue het allemaal is. Ze was een filmster voor ze volwassen was. Jaren geleden regisseerde ze enkele kleine langspelers, maar ze maakte toen niet echt indruk. Toch wist ze voor Money Monster George Clooney en Julia Roberts te strikken. Ook wel omdat beiden eens een goeie film kunnen gebruiken die een breed publiek bereikt. Precies waar die andere regisserende acteur Sean Penn naar snakt. Hij hoopt zich te herpakken na de pijnlijke The Gun Man. Russel Crowe hoopt dan wellicht op zijn beurt dat Shane Black, de maker van Lethal Weapon, voor zijn carrière zal doen wat hij met Kiss Kiss Bang Bang voor de kredietwaardigheid van Robert Downey Junior deed.

Wij hopen vooral dat we goed zullen lachen met The Nice Guys, waarin Crowe samen met Ryan Gosling een fout detectiveduo vormt. Want we zullen wat humor kunnen gebruiken. Het is immers een traditie in Cannes dat je twaalf dagen lang vooral films vol miserie over je heen krijgt. Goed voor de jaarlijkse depressie na twee weken Côte d'Azur. Wens ons dus vooral veel sterkte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234