Maandag 21/09/2020

Corona-app

Kamer denkt na over privacykader voor corona-app: academici vragen dringend publiek debat

De app van de Australische regering (illustratiebeeld).Beeld EPA

De invoering van een app in de strijd tegen het coronavirus moet aan strikte privacyregels onderworpen zijn en het gebruik ervan moet op vrijwillige basis gebeuren. Dat staat in een resolutievoorstel dat Jessika Soors (Groen) in de Kamer heeft ingediend. Het voorstel krijgt alvast de steun van sp.a, CD&V, Open Vld en PS. In een open brief aan de federale regering vragen honderd Belgische academici intussen om dringend een publiek debat te voeren rond de corona-app.

In verschillende landen zoals China, Israël, Zuid-Korea of Singapore wordt zo'n app, die mensen kan informeren en waarschuwen voor gevaar op besmetting met het coronavirus, al gebruikt. Maar sommige landen nemen het niet zo nauw met de privacyregels en laten toe dat de app de overheid toelaat om burgers individueel te volgen.

Bij ons heeft de overheid nog niet beslist om een app te lanceren. Maar voor het geval die er komt, legt het resolutievoorstel van Jessika Soors (Groen) een aantal krijtlijnen vast die de privacy van burgers bij de ontwikkeling van een app voor ons land moet garanderen. "De app dient ter bescherming, niet ter controle. Dit betekent dat het gebruik steeds op vrijwillige basis is, gegevensopslag niet op een centrale server gebeurt maar gedecentraliseerd en dat exacte en individuele tracking van locatie niet mogelijk zal zijn", zegt Soors.

Jessika Soors (Groen)Beeld BELGA

Idealiter wordt er gewerkt met bluetoothtechnologie, zegt Soors. "Enerzijds wordt zo vermeden dat een app iemands precieze locatie kan 'tracken', anderzijds is bluetooth ook het meest nauwkeurig om te meten in welke mate twee toestellen zich in mekaars nabijheid hebben bevonden", luidt de redenering.

De gegevensopslag gebeurt gedecentraliseerd: iemands eigen telefoon houdt de informatie over met welke toestellen er contact was voor bepaalde duur bij. Op die manier is er geen centrale server waarop iemands identiteit of gegevens worden opgeslagen. Indien iemand besmet geraakt, kan deze persoon zelf beslissen om deze gegevens in de app te delen. Gebruikers kunnen via de app vervolgens gewaarschuwd worden indien ze zich in de nabijheid van een besmet persoon bevonden.

Minister Philippe De Backer zei afgelopen week in de Kamer dat technologie een rol kan spelen in het zogeheten "contact tracing", het opsporen van mensen met symptomen en hun contacten om zo de verspreiding van het virus tegen te gaan. Dat "contact tracing" is eigenlijk een bevoegdheid van de gewesten, maar die bekijken samen met de federale regering hoe dat het best kan gebeuren. De apps die hiervoor bestaan worden bestudeerd, maar voor minister De Backer moet alles binnen het kader van de Europese privacyregels - de zogeheten GDPR-richtlijn - gebeuren.

Pijnpunten

Academici wijzen intussen op een reeks pijnpunten en maatschappelijke problemen met een corona-app. “Vooreerst bestaat geen bewijs dat de app doeltreffend is. Zo bestaat het gevaar van vals positieven. De app kan bijvoorbeeld detecteren dat je in de buurt bent gekomen van een besmet persoon, terwijl in realiteit een muur tussen jullie in stond.”

Wil zo’n corona-app effectief werken, dan moeten niet enkel alle bevolkingsgroepen goed vertegenwoordigd zijn, maar moeten er in de eerste plaats genoeg gebruikers zijn. “Niet iedereen heeft echter een smartphone. En als de effectiviteit van de app gebaseerd is op vrijwillige keuze, is het onwaarschijnlijk dat voldoende mensen de technologie zullen gebruiken. Een app moeten gebruiken is ethisch en juridisch erg problematisch.”

En wat met onze basisrechten? “Verschillende voorstellen voor apps zijn in strijd met de wetgeving. Daarnaast heerst ook verdeeldheid. Ontwikkelaars en bedrijven menen dat die rechten niet in gevaar zijn, experten betwisten of privacywetgeving überhaupt gerespecteerd kan worden.”

De app kan ook sociale effecten hebben. Zo kan het gebruik ervan bestaande discriminatie bestendigen. Tot slot dringen zich politieke vragen op: “Zullen gegevens die onze telefoons uitzenden worden verzameld door de overheid of niet? Zo ja, hoe lang zal men die gegevens bewaren? Lopen we niet het risico dat diezelfde app plots ook wordt ingezet voor andere en toekomstige maatschappelijke problemen? “

“Staar je trouwens niet blind op technologie”, klinkt het nog. “Een app zal maar zo doeltreffend zijn als de menselijke gebruiker. Zij die tijdens het paasweekend gingen barbecueën bij vrienden, zullen dezelfden zijn die de app vrolijk zullen omzeilen”, aldus de academici uit de beide gemeenschappen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234