Zaterdag 06/03/2021

Vier vragen aanKamagurka

Kamagurka over de hoge West-Vlaamse zelfmoordcijfers: ‘Mensen babbelen meer, maar blijkbaar nog niet genoeg’

Kamagurka. Beeld Wouter Van Vooren
Kamagurka.Beeld Wouter Van Vooren

In 2019 lag het aantal suïcidepogingen in West- en Oost-Vlaanderen (respectievelijk 165 en 171) duidelijk hoger dan in Antwerpen (120), Vlaams-Brabant (100) en Limburg (96), zo blijkt uit nieuwe cijfers. Zeker in West-Vlaanderen is dat probleem al langer gekend. Kunstenaar Kamagurka (64) werkte eerder mee aan de suïcidepreventiecampagne ‘Oe ist?’ in de provincie.

Hoe verklaart u die cijfers?

“Zet een West-Vlaming tegenover een Limburger en dan zie je de verklaring meteen. Limburgers babbelen veel gemakkelijker met elkaar, soms heb ik de indruk dat iedereen in Limburg familie van elkaar is. (lacht) Het is natuurlijk moeilijk om te veralgemenen, een veralgemening is ook een vorm van racisme, maar West-Vlamingen zijn nogal introvert. Je zou ook kunnen zeggen dat enige destructiviteit nog altijd in onze volksaard ingebakken zit.”

“Er is ook een gebrek aan woordenschat. Het West-Vlaams is een heel levendig dialect, maar er zijn er maar weinig om je gevoelens mee uit te drukken. Aangezien die er niet zijn, zouden West-Vlamingen dan moeten overschakelen naar het Algemeen Nederlands, maar bij mensen uit de oudere generaties is daar toch nog wat schroom over.”

Voor ‘Oe ist?’ trok u door de provincie om mensen te vragen hoe het men gaat. U maakte daar een bekroonde documentaire van: wat viel u op tijdens het draaien?

“Brugge, Kortrijk en Oostende... Je hebt een paar steden, maar voor de rest is West-Vlaanderen een lappendeken van gemeentes, dorpen en nog kleinere gehuchten. Zeker in de Westhoek. Mensen kennen hun buren wel, maar zijn soms letterlijk honderden meters van hen verwijderd. Hoe wil je dat die mensen zich verbonden voelen?”

“Volgens mij blijft het West-Vlaamse oorlogsverleden ook een litteken. West-Vlaanderen was het slagveld van de grootste oorlogen, in Antwerpen en Limburg was dat veel minder het geval. Mensen van mijn generatie en ouder zijn opgevoed met de idee: het kan elke dag weer oorlog worden, we mogen al content zijn dat er brood op tafel komt. Er werd gefocust op de eerste noden: is er eten, zijn we gezond en lijden we geen kou? Ons mentale welzijn, daar werd niet naar gekeken. Dat werd zelfs een beetje jeanetterig beschouwd.”

U hebt dat zelf zo ervaren?

“Als er niet gelachen werd, luisterde mijn vader niet. Je moest grappig zijn. Mijn moeder was anders, maar bij haar moest er toch ook niet te veel getreurd worden. Je moest niet afkomen met dagelijkse beslommeringen, maar ook die moet je kunnen ventileren natuurlijk. Enfin, die mentaliteit is aan het verdwijnen hoor. Nu springen mensen anders met elkaar om.”

Waarom blijven de cijfers dan slecht?

“Mensen babbelen meer, maar blijkbaar nog niet genoeg. Mijn vrouw is twintig jaar psychiatrisch verpleegster geweest, maar wij kennen nog steeds amper mensen die een psycholoog of psychiater zien.”

“De cijfers waar het nu over hebben, dateren ook uit 2019. Ik hou mijn hart vast voor die van dit ‘coronajaar’. Een West-Vlaming is vergroeid met zijn job. Als het goed gaat op zijn werk, gaat het goed met hem. Maar door de grote werkloosheid zullen er veel mensen zijn bij wie het slecht gaat.”

Wie vragen heeft over zelfdoding, kan anoniem contact opnemen met de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234