Maandag 21/06/2021

Kalpana Chawla, vrouw met een missie

Ze schudde de traditionele ketenen die zoveel meisjes in India ver van het avontuur houden, af en ging voor astronaut studeren in de Verenigde Staten. Zaterdag sloeg het noodlot toe voor de eerste vrouw van Indiase afkomst in de ruimte. Maar de impressie die Kalpana Chawla op de vrouwen in haar stad maakte, is onuitwisbaar.

Karnal (India)

New York Times News Service

Amy Waldman

In de vroege jaren zestig, zeg maar in de periode dat Kalpana Chawla werd geboren, werd er in Karnal in Noord-India uitbundig feest gevierd als er in een gezin een zoon werd geboren. Als de moeder daarentegen het leven schonk aan een dochter, verbeet men in stilte de teleurstelling. Anno 2003 is dat vaak nog zo. Kalpana, de jongste van vier kinderen, en de derde dochter, was zich bewust van die realiteit, vertelt haar broer Sanjay. "Meer nog, het heeft haar gemaakt tot wat ze was. 'Ik zal de jongens eens laten zien dat ik niet zomaar een meisje ben', zei ze vroeger altijd. Ze wilde het verder schoppen dan de jongens."

En ze schópte het verder. Kalpana Chawla werd de tweede in India geboren astronaut en de eerste vrouw uit India die de ruimte werd ingeschoten. Chawla had dan ook lang voor haar fataal afgelopen tweede shuttlevlucht een blijvende indruk gemaakt in Karnal en verre omstreken.

In de eerste jaren van haar leven was 'nee' het woord dat het vaakst tegen haar werd gezegd. Nee, dat mag niet. Nee, dat kan niet. Nee, omdat ze een meisje was. Toch bleef de jonge Kalpana haar eigen zin doen en heeft er zo zeker toe bijgedragen dat het meisje-jongendenken in India nu een stuk genuanceerder is dan veertig jaar geleden. "Haar ideeën waren niet traditioneel", zegt Kamlish Sharma, leraar Engels aan de middelbare meisjesschool in Karnal. "Ze had nooit het gevoel dat er dingen waren die ze niet behoorde te doen omdat ze een meisje was." Op een klasfoto dragen de meeste meisjes hun haar in vlechtjes. Kalpana deed daar niet aan mee: zij droeg het haar los, net als op de foto die enkele weken geleden de cover van het weekblad India Today sierde. Met haar glimlach ziet ze er op de klasfoto meer uit als een homecoming queen dan als een astronaute. Maar uit de foto spreekt ook onverzettelijkheid.

De plek waar Kalpana Chawla opgroeide, en waar ze voor het eerst begon te dromen over vliegen en over ruimtevaart, is een saaie, planmatig uitgebouwde stad met 300.000 inwoners. Karnal ligt in de noordelijke deelstaat Haryana, waar de praktijk van de geslachtsselectie, waarbij vrouwelijke foetussen worden geaborteerd, nog welig tiert: op elke 1.000 jongens onder de zes jaar zijn er maar 820 meisjes. Misschien is het juist deze ongelijkheid geweest die maakte dat Kalpana's ambities zo goed gedijden. Vrouwen moeten hier weerbaar zijn, anders worden ze ondergesneeuwd.

De ouders van dr. Chawla kwamen in 1947 vanuit Pakistan naar India. Ze hadden geen goede opleiding genoten, zegt hun zoon. Maar haar vader was een agressieve vernieuwer die rijk werd met de fabricage van rubber. Kalpana Chawla erfde van hem de drive, maar zette zich af tegen zijn conservatieve ideeën. Steun en toeverlaat was haar moeder. "Zij vond dat haar dochter haar eigen weg moest bewandelen", zegt Kalpana's broer Sanjay, "al wist ze in de verste verte niet wat dat precies inhield." Aan de Technische Hogeschool in Chandigarh koos Kalpana voor de richting 'lucht- en ruimtevaart', als enige vrouw. "Die mensen daar begrepen er niets van", herinnert Sanjay zich. "Ze probeerden het haar uit het hoofd te praten."

Tevergeefs dus. Nadat ze was afgestudeerd, trok Chawla tegen de zin van vooral haar vader naar de Verenigde Staten. Ze behaald een master-graad aan de Universiteit van Texas en een doctoraat in Colorado, trouwde er en werd Amerikaans staatsburger. De eerste jaren van haar verblijf in Amerika was de relatie met de familie in India erg koel. "Maar toen ze eenmaal in het ruimtevaartprogramma zat", zegt haar broer, "was iedereen apetrots."

Chawla ging door en zag niet om, maar ze vergat haar Indiase afkomst niet. Zo zorgde ze ervoor dat jaarlijks twee scholieren uit Karnal op kosten van de Nasa in Houston een speciale cursus ruimtevaart kunnen volgen. De scholieren beschrijven Kalpana Chawla als een gewone vrouw, die van klassieke Indiase muziek hield en, als ze een beetje aandrongen, Hindi met hen sprak, zij het niet vloeiend. Elke student gaf ze hetzelfde advies. De 18-jarige Neha Sharma herinnert het zich nog goed: "'Volg altijd je dromen', zei ze, 'ook al moet je het doen zonder enige steun'."

Vorige zaterdag hadden de scholieren in Karnal zich verzameld in de school om de behouden thuiskomst van hun grote voorbeeld te vieren. In afwachting zongen ze en dansten, en staken vuurwerk af. En toen werd het plotseling ijzig stil. Zondag kwamen ze opnieuw samen. Het was een mistige dag, alsof er een rouwsluier over de stad hing. Maar de scholieren hadden alweer nieuwe moed gevat: "Volgend jaar ga ik voor ingenieur studeren", vertelde Neha Sharma haar vriendinnen. "Dr. Chawla zal altijd een levend voorbeeld blijven. Zij kán gewoon niet doodgaan."

Meisje uit Noord-India moest heel wat tegenstand overwinnen voor ze haar droom waarmaakte

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234