Dinsdag 19/10/2021

'Kadhafi kan nu alleen nog vernielen'

Muammar Kadhafi is opgejaagd wild. Zijn laatste uren aan de macht leken maandagavond geteld. Straat na straat veroverden de opstandelingen de hoofdstad. Ze omsingelden zijn zwaar beveiligde regeringswijk in Bab al-Azizya, maar botsten daar nog op hevige weerstand. Ook in andere delen van het machtscentrum wordt nog zwaar gevochten.

"Zenga Zenga", roepen sommige rebellen tegen Kadhafi. Dat betekent zoiets als 'steegje steegje'. Kadhafi gebruikte die uitdrukking bij een van zijn eerdere toespraken om aan te geven dat zijn troepen de opstandelingen straatje voor straatje achterna zouden zitten. De rollen waren gisterenavond omgekeerd.

Waar de Libische leider zich gisterenavond bevond, bleef onduidelijk. Een bericht van de televisiezender Al-Arabiya dat hij zich in een ziekenhuis in het oosten van Tripoli zou bevinden, kon niet worden bevestigd. In zijn laatste, strijdlustige audioboodschap - voor zijn staatstelevisie gisteren werd veroverd - verklaarde hij zich nog altijd in Tripoli te bevinden, waar hij wou blijven "tot het einde".

Ook de luchthaven viel al in handen van de oprukkende opstandelingen, die advies kregen van westerse special forces en volgens Britse media ook luchtsteun van Apache-gevechtshelikopters.

Toch kon gisterenavond nog lang geen victorie worden gekraaid. Burgers die zondag nog jubelend het Groene Plein omdoopten tot Martelarenplein bleven gisteren angstvallig binnen om te ontsnappen aan de hevige vuurgevechten waar correspondenten getuige van waren.

De menselijke tol van de strijd is hoog. Honderden mensen werden sinds het eindoffensief zaterdag begon gedood of gewond. Volgens het Internationale Rode Kruis worden de ziekenhuizen overspoeld door gewonden. "In een van de ziekenhuizen die we vandaag bezochten moest één arts 25 gewonden verzorgen, onder wie vijftien zwaargewonden", zei ICRC-delegatiehoofd George Comninos in Tripoli.

Zeina Khodr, een correspondente van Al Jazeera, noemde de situatie erg gespannen. "Er zijn nog altijd Kadhafi-strijders die gevechten aangaan", zei ze. "En de rebellen moeten nog altijd doorbreken naar Bab al-Azizya." Daar verschansen zich elite-eenheden van Kadhafi. "Mogelijk stuurt Kadhafi de gevechten van daar uit", zei Mohammed Kamlish, een rebellenstrijder, volgens een correspondent van The Independent. "Hij probeert zoveel mogelijk schade aan te richten voor het einde. Hij is een man die nu alleen nog kan vernielen."

De regeringstroepen zetten ook sluipschutters, RPG-7-raketlanceerders en Grad-raketten in. Ze zouden ook over tanks beschikken. "Ze proberen onze pogingen te verhinderen om vrede te brengen in de stad", zei rebellencommandant Yusuf Bin Daroush. "Ze gebruiken mortieren en machinegeweren en maken burgerslachtoffers." Rebellen ter plaatse verklaarden te wachten op de aanvoer van zware wapens om de aanval aan te gaan.

Angstige journalisten

Ook rond het Rixos-luxehotel, waar een veertigtal westerse journalisten verplicht moesten verblijven, werd nog verwoed gevochten. De elektriciteit was er afgesloten. Het hotelpersoneel was gevlucht. De journalisten zouden zich volgens hun twitterberichten in de kelder van het hotel bevinden. Uit hun kamers hingen ze eerder witte doeken met daarop de woorden 'TV', in de hoop geen doelwit te worden. "Het is niet grappig in een van de laatste Kadhafi-bastions vast te zitten. Gewapende mannen verbieden ons naar buiten te gaan", twitterde CNN-journalist Matthew Chance. "Iedereen is bang voor wat er met ons zal gebeuren." Voor het hotel staan volgens de journalisten ook Kadhafi's vrachtwagens met zware wapens, waaronder luchtafweer.

Vanuit Benghazi heeft de Overgangsraad in de delen van de stad die veroverd werden iedereen, ook zijn strijders, aangemaand zich te weerhouden van wraakacties. "Ik roep alle Libiërs op om de eigendommen en het leven van anderen te respecteren en het recht niet in eigen handen te nemen", zei hun kopstuk Mustafa Abdel Jalil.

Het is onduidelijk of dat devies overal gerespecteerd wordt. Volgens de Al Jazeera-correspondente hebben in verschillende wijken inwoners van Tripoli zich bij de opstandelingen gevoegd om de orde in de stad te handhaven. "Ze hebben checkpoints opgezet, doorzoeken wagens en zoeken naar Kadhafi-aanhangers. Ze zijn ongerust dat zich slapende cellen in de hoofdstad bevinden."

Ook rond Kadhafi's geboortestad Sirte werd gisterenavond zwaar gevochten. Kadhafi's troepen vuurden er scudraketten af.

Volgens Al-Jazeera heeft een NAVO-vliegtuig een scudraket neergeschoten, die zou zijn afgevuurd vanuit Sirat, een stad vlak bij Tripoli.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234