Woensdag 28/10/2020

'Kaas groeit ook niet aan een boom'

Lekkerder, verser, gezonder. Als het van de consument afhangt, verkiest hij een natuurlijk product. Liever een tros tomaten uit de tuin dan de gepureerde versie in blik. Maar die voorkeur is dus niet altijd terecht.

We willen zo natuurlijk mogelijk eten. Maar de vraag is: wat is natuurlijk?" De vraag houdt heel wat voedingsdeskundigen bezig. Ook professor Tiny Van Boekel van de Wageningen Universiteit, die zegt dat natuurlijk niet meer bestaat. "Tachtig procent van wat we eten, is vandaag bewerkt of veredeld. Kaas groeit ook niet aan een boom, brood komt niet uit de grond. Zelfs een appel die je plukt, is gescreend op tal van kenmerken en gekruist met andere rassen."

De man zou de vader van Rosanne Hertzberger kunnen zijn, want net als de Nederlandse microbiologe probeert de levensmiddelentechnoloog de aversie van consumenten tegen chemische of fysische processen in de voedselproductie weg te nemen. "Natuurlijk is niet altijd beter", zegt hij. Hij wijst naar een simpel product als melk. "Decennia geleden bleek het een van de belangrijkste dragers van tuberculose. Het is dankzij het pasteuriseringsproces (een verhittingsproces, FVG) dat we die bacterie kunnen wegwerken."

De professor somt vervolgens een lijst met stoffen op die in groente en fruit en noten voorkomen: botuline, aflatoxine, cyanide... "Allemaal heel natuurlijk, maar ook allemaal heel giftig." Consumenten zijn trouwens hypocriet. "Een blikje tomatenpuree noemen ze ongezond, maar als het over medicijnen en vaccins gaat, is chemie ineens wel erg welkom."

Verse krop

Professor Hendrik Cammu sluit zich aan bij Van Boekel. Veronderstellen dat natuurlijk altijd beter is, slaat nergens op. In zijn jongste boek Wat moet ik nu geloven, dokter? schrijft hij dat we niet kunnen zonder E-nummers, de chemische stoffen die worden toegevoegd om eten langer te bewaren of veiliger of kleurrijker te maken. "We leven nu eenmaal in een wereld waarin we alles manipuleren. Dat moeten we niet erg vinden", zegt hij.

De E's kunnen in elk geval geen kwaad, ze zijn tot in den treure getest. Over andere industriële processen zegt Cammu dat het onmogelijk is te bewijzen of ze beter of slechter zijn. "Is een verse krop gezonder dan eentje die industrieel gewassen en onder een zuurstofvrije atmosfeer verpakt is? Dat valt niet uit te zoeken." Maar daarom moeten we nog niet massaal naar diepvriespizza's en burgers grijpen. "Feit blijft dat daarin veel vetten, zout en suikers zitten om de smaak op punt te krijgen. En die liggen wel degelijk aan de basis van obesitas en suikerziekte."

Cammu wijst nog op een toenemend aantal allergieën door het toenemend aantal stoffen dat aan ons eten wordt toegevoegd. "Maar daarom moeten ze niet gedemoniseerd worden. Ik verdraag een natuurlijk product als een aardbei ook niet. Ik pas gewoon mijn voedingspatroon aan."

Hoewel natuurlijk niet per se beter is, is het logisch dat we er graag naar streven, zegt Wim Verbeke. De hoogleraar voedingsmarketing en consumentengedrag (Universiteit Gent) ziet het als een tegenreactie op voedselschandalen van de laatste decennia: de dollekoeiencrisis, de EHEC-besmettingen, het paardenvlees dat als rundsvlees wordt verkocht... "Zodra mensen het idee hebben dat er iets mis kan zijn met hun eten, gaan ze zich vragen stellen en zich kritischer opstellen tegenover voeding en de productie ervan. Evolutionair is dat niet vreemd: zorgvuldig omspringen met wat je in je mond stopt, is iets dat we al miljoenen jaren doen."

Vandaar dat we veel minder moeite hebben met andere bewerkte producten, zoals kledij. Verbeke: "Daar gaan ook allerlei chemische processen mee gepaard, maar daar worstelen we minder mee. Die stoffen komen je lichaam niet binnen en ze zijn makkelijker te mijden, want in tegenstelling tot eten hoef je niet drie keer per dag aan een T-shirt te denken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234