Maandag 01/03/2021

K.U. Leuven, pleeg geen vadermoord

Uitgelekte recente nota's laten zien dat de top van de academische overheid subtiel het afstand doen van de katholieke identiteit voorbereidt. Peter Vandevyvere e.a. luiden de noodklok.

De academische overheid van de K.U. Leuven trekt donderdag conclusies uit het identiteitsdebat dat het voorbije jaar aan de universiteit liep. Hoe gaat de universiteit voortaan met de katholieke inspiratie om? Op basis van uitgelekte documenten ziet het er niet goed uit, vinden enkele jonge alumni met verantwoordelijkheid in het middenveld, de politiek en de bedrijfswereld. Ze lanceren een ultieme oproep aan hun alma mater.

Wie de bezinning van de K.U. Leuven over haar K-identiteit het voorbije jaar volgde, heeft zich niet verveeld. Onder leiding van de interdisciplinaire denktank Metaforum ontspon zich een levendige en bij momenten diepgaande discussie over de relatie geloof en wetenschap, de verhouding christendom en (post)moderniteit, en de opstelling van een confessioneel gekleurde instelling in een plurale wereld. Uit de synthese van de debatten bleek dat een meerderheid van de betrokkenen geen afstand wil doen van de open katholieke identiteit die de universiteit al eeuwen kenmerkt. Dat leerde een syntheseartikel van gewezen vicerector Herman De Dijn in Tertio van 25 mei 2011.

Universeel

Uitgelekte recente nota's laten evenwel zien dat de top van de academische overheid subtiel het afstand doen van de katholieke identiteit voorbereidt. In het ontwerp van 'identiteit en opdracht' staat: "De K.U. Leuven is een zelfstandige universiteit, gesticht in 1425. Zij is ontstaan en gegroeid in de katholieke traditie." Blijkbaar neemt ze van dat verleden afstand. Een andere conclusie is op basis van de voorliggende teksten niet mogelijk, want er rest geen enkel spoor van een positieve herijking van de katholieke inspiratie.

De levensbeschouwelijke positie is voortaan die van een 'gecentreerd pluralisme', en dat centrum is het "christelijk personalistisch mensbeeld", of nog: "christelijk humanisme". Het personalisme is weliswaar een eerbare, maar tijdsgebonden - volgens sommigen gedateerde - filosofische stroming, waar je moeilijk de identiteit van een universiteit van zes eeuwen toe kunt reduceren. Terwijl het label katholiek 'universeel' betekent en de verbondenheid met een wereldomspannende geloofsgemeenschap van meer dan een miljard mensen oproept. Mensen die zich door Jezus laten inspireren en hem als God belijden en waar de ambtelijke kerkleiding een noodzakelijk, maar beperkt en even menselijk onderdeel van vormt.

Is de universiteit niet langer in staat die inspiratie ook vandaag als een luis in de pels te aanvaarden? En is ze niet langer bereid zelf als een kritisch denkcentrum voor die kerkgemeenschap te functioneren? Dat zou een enorme verarming voor beiden betekenen.

Vruchtbare dialoog

Alles wijst erop dat de nieuwe ideologen koste wat het kost elke associatie met het katholicisme en de katholieke kerk willen weren. Ook de geplande 're-branding' is daarop gericht. K.U. Leuven moet KU Leuven worden; niet langer een afkorting met een zin, maar een betekenisloze naam die in een volgende fase gemakkelijk kan sneuvelen. Onder de koepelnaam KU Leuven zou naast de ziekenhuizen, het technologiepark en de zusterhogescholen, ook 'de universiteit' (in het Engels officieel 'University of Leuven') ressorteren.

De geplande operatie bestaat erin op een handige manier het feitelijke interne pluralisme te installeren. "Op een meer proactieve manier de openheid voor andere levensbeschouwingen en culturen nastreven", klinkt het fraai. De intentie om actief te pluraliseren blijkt ook uit het voornemen het vak 'religie, zingeving en levensbeschouwing' (RZL) te "verbreden". RZL is het vroegere vak 'vraagstukken uit de godsdienstwetenschap' dat docenten van de faculteit theologie en religiewetenschappen in de andere faculteiten verzorgen. Tot nu toe althans, want voortaan is het de bedoeling een "proactief diversiteitsbeleid ten opzichte van medewerkers" te voeren. Wat mag dat betekenen?

De kwestie van de vertegenwoordiging van de bisschoppen in een hertekende organieke structuur van de universiteit komt donderdag wellicht niet aan bod. Er bestaat een denkspoor om hen elke stemgerechtigde aanwezigheid in de Inrichtende Overheid, waar ze nu al geen meerderheid vormen, te ontnemen. Dat zou meteen betekenen dat de feitelijke band met de levende, universele kerkgemeenschap wordt doorgeknipt. Een katholieke universiteit is verbonden met de kerk, maar die heeft er niet alles te zeggen zoals in een kerkelijke of pauselijke universiteit. Dat een modus vivendi tussen katholieke universiteit en kerkelijke hiërarchie perfect mogelijk is, bewees de recente discussie tussen Leuven en Rome over bio-ethische problemen. Beide zijden ervoeren die dialoog als vruchtbaar. De katholieke universiteit heeft geen enkele reden om vadermoord te plegen.

Om al die redenen hopen wij dat de academische overheid van de K.U. Leuven de voorliggende teksten over haar identiteit kritisch durft te bekijken. We roepen de bestuurders van onze alma mater op tot een onbevangen en positieve omgang met het katholicisme, dat niet alleen in zijn etymologie, maar ook in zijn mooiste verwezenlijkingen van 'universitas' getuigt.


Peter Vande Vyvere, alumnus germaanse filologie 1990, hoofdredacteur Tertio
Wim Vandewiele, voormalig medewerker faculteit rechtsgeleerdheid, algemeen coördinator Interdisciplinair Kenniscentrum Kerk en Samenleving (IKKS) en algemeen zingevingscoördinator ACW
Thierry Godefroidt, alumnus klassieke filologie, 1988, coördinerend directeur Scholengemeenschap Katholiek Secundair Onderwijs Vlaamse Ardennen
Dirk Lips, alumnus bio-ingenieurswetenschappen, doctoraat 2004, directeur zorginstellingen zusters van Ruiselede
Peter Vyncke, alumnus toegepaste economische wetenschappen 1994, ondernemer
Hans Van Crombrugge, alumnus pedagogische wetenschappen 1985 (doctoraat 1997), onderzoeker en docent Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen (HUB)
Ward Kennes, alumnus rechten 1990, Vlaams volksvertegenwoordiger en burgemeester
Marc Geboers, alumnus geneeskunde 1986, algemeen directeur Sint-Franciskusziekenhuis Heusden-Zolder en voorzitter ethische commissie Zorgnet Vlaanderen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234