Woensdag 08/07/2020

Just in time

Het mag niet met zoveel woorden worden gezegd, maar de Leuvense onderzoeksrechter Raymond Decoux is zeker. Heel zeker. Na bijna negen jaar van wanhoop zou deze week een van de allermoeilijkste verdwijningsdossiers uit de Belgische geschiedenis opgehelderd moeten worden. Zo is het toch gepland. Vrachtwagenchauffeur Michel Stokx ontkent, maar het dossier dat de Leuvense BOB het voorbije jaar rond de ontvoering van Nathalie Geijsbregts opbouwde, oogt verpletterend.

Beschaafd kan ook. Hoewel het Leuvense parket hen bijna negen jaar lang niets anders kon vertellen dan "we hebben geen flauw idee", is het nog steeds wachten op het eerste teken van ontevredenheid over het onderzoek bij Anita Pintjens en Eric Geijsbregts. Ook al is de aanleiding een opwelling van mistroostigheid, dan nog vinden de vader en de moeder van Nathalie altijd wel een gewillig oor bij parket of BOB. Toegang tot het gerechtelijke dossier is voor hen nooit een punt van discussie geweest. Stoten ze daarin op iets dat hen niet bevalt of dat kan wijzen op een onvoldoende geëxploreerd spoor, dan wordt dat rustig besproken bij een kopje koffie.

Anita en Eric zijn al geruime tijd gescheiden, maar bleven vrienden. Hij woont samen met sociaal werkster Rita Hey uit Antwerpen en zet zich in voor haar opvangtehuis voor probleemkinderen. Zij is actief bij het destijds door haar vader opgerichte Hulpfonds voor Ontvoerde en Vermiste Kinderen (HOVK) en trekt veel op met de moeders van de vermoorde Inge Breughelmans en Katrien De Cuyper. Onderling is afgesproken dat hij de pers te woord staat. Wanneer dat nodig is. Het was lang geleden, maar deze week wás het nodig. Tot woensdag: "We zeggen nu niets meer. Omdat het parket ons dat heeft gevraagd."

Met de 57-jarige Michel Stokx denkt onderzoeksrechter Decoux eindelijk goed te zitten. Nadat veel energie verloren ging aan het onderzoeken van sporen richting kindermoordenaar Christian Van Geloven, de Neufchâteau-verdachten Michel Lelièvre en Michel Nihoul en de ooit nog in de CRIES-affaire veroordeelde pedofiel Bernard Van Meerbeke, kwam er begin 1998 een anonieme en intrigerende briefschrijfactie op gang.

De brieven waren gericht aan de ouders en aan enkele media. De auteur schreef dat Stokx hem alles had opgebiecht. Zijn gouden tip was: zoek opnieuw uit of het wel klopt dat Michel Stokx op de dag van de ontvoering van Nathalie Geijsbregts, 26 februari 1991, met zijn vrachtwagen aan het rijden was tussen het Noord-Nederlandse Yde en het Oost-Franse Metz. De Leuvense speurders waren aanvankelijk erg sceptisch. Stokx was eind 1991, na in Nederland te zijn ontmaskerd als drievoudig kindermoordenaar, al een verdachte geweest, maar kon toen inderdaad bogen op een alibi als een huis: de tachograaf van zijn vrachtwagen. Dat apparaat registreert, strenge EU-regels indachtig, op kartonnen schijfjes rijtijden, afstanden, en haltes. Volgens zijn schijf stond Stokx op het tijdstip van de ontvoering van Nathalie Geijsbregts ergens in het noorden van Nederlands op het punt te vertrekken naar Metz. Er waren aanvankelijk geen redenen om te twijfelen aan het alibi. Het was immers de confrontatie met een andere tachograafschijf die de tot dan toe bangelijk koppige Stokx in november 1991 had doen bekennen. De schijf had toegelaten vast te stellen waar hij op 22 en 23 juli 1989 was geweest: op de plaatsen waar de 12-jarige Duitse jongen Marco Weisser was ontvoerd en waar zijn lijk was teruggevonden - 200 kilometer verderop. Stokx legde later uit dat hij het toen had gepresteerd om de jongen mee te lokken in Mainz, wat verderop te stoppen om hem te verkrachten en later nog met het lijk in zijn stuurcabine een vracht kersen te gaan lossen in een jamfabriek. Met de tachograafschijf voor zich op tafel, bekende Stokx die bewuste 26 november 1991 nog twee andere moorden, eveneens met lange afstanden tussen verdwijning en lijk als kenmerk. De twee andere slachtoffers waren de 10-jarige Duitse jongen Salim Thatill (15 augustus 1990) en het 11-jarige Nederlandse meisje Jessica Laven (27 juli 1991).

Geruchten als zou Michel Stokx nog meer doden op zijn geweten hebben, waren er al langer. Nu hij weer volop in de belangstelling staat, nemen die alleen toe. In 1986 werd in IJmuiden het lijk teruggevonden van het 7-jarige meisje Cheryl Morriën. Stokx was in de buurt. Hij was kort daarvoor weggelopen uit de Mestdagkliniek in Groningen, waar hij sinds 1981 verplichte therapie volgde na een reeks van acht zedenfeiten met kinderen.

Begin 1999 kwam de Leuvense BOB achter de naam van de anonieme briefschrijver. Hij is zelf ook een pedofiel en zat om die reden lange tijd samen met Stokx opgesloten in een voor zedendelinquenten ingerichte gevangenis in Scheveningen. Dat is niet noodzakelijk een garantie voor betrouwbaarheid, maar het verhaal bleek wel te kloppen. Door een foute datum te vermelden op de tachograafschijf heeft Stokx zichzelf op 26 februari 1991 verzekerd van een 24 uur durend alibi. Volgens de briefschrijver sprak Stokx ook over twee moorden op Franse meisjes in mei 1991: een in Metz en een in Mulhouse. Dat is de reden waarom Franse speurders deze week in Maastricht deelnamen aan vergaderingen over de voor volgende week geplande zoekacties langs de A2-autosnelweg.

"Als Stokx iets bekent, dan doet hij dat pas wanneer hij niet anders meer kan", zegt Loes Leeman van het Nederlandse tv-programma Tros Vermist. "Net als toen, in 1991. Reken maar dat hij het geweldig vindt dat zijn naam nu in alle kranten staat en dat er nog niets kon worden bewezen." Leeman kreeg Stokx de voorbije maanden meermaals aan de telefoon. Gisteravond zond het programma een twee maanden oud gesprek uit, waarin Stokx zweert niets te maken te hebben met andere feiten dan diegene waarvoor hij werd berecht. "Maar wat interessant is, is dat hij voor het eerst praat over zichzelf. Over zijn jeugd, over hoe hij werd wat hij is."

Michel Louis Marie Stokx wordt in 1942 geboren in Lochristi, bij Gent. Hij groeit op in een streng katholiek gezin en krijgt enkel klappen wanneer hij zijn moeder vertelt over hoe "mijnheer pastoor" hem tot seksuele handelingen dwong. Hij is zelf pas twaalf wanneer hij vanwege de aanranding van een tienjarig meisje van school wordt gestuurd. Een lange weg langs tehuizen en 'heropvoedingsgestichten' begint. De preken die hem te beurt vallen, bezorgen de jonge Stokx alleen afkeer. Er kan geen periode van vrijheid verstrijken zonder dat hij zich opnieuw in de problemen werkt - steeds weer vanwege zedendelicten. In de jaren zestig verlaat hij het "bekrompen" Vlaanderen en vestigt zich in Nederland. Hij laat zich ook zo snel als mogelijk naturaliseren. Een nieuwe reeks aanrandingen brengt hem daar in 1981 in de Mestdagkliniek in Groningen. Stokx ervaart zijn therapie als een hel. In 1987 gaat het verhaal een beetje lijken op dat van Patrick Derochette. Hij is een jaar eerder aangehouden en tot hoofdverdachte uitgeroepen in de zaak-Morriën. Hij heeft wel een alibi, maar politiemensen in IJmuiden zijn er rotsvast van overtuigd dat dit fake is. Psychiaters hebben het over een soort wandelende tijdbom. De officier van justitie kruipt bij herhaling in zijn pen om deze mens niet op de maatschappij los te laten. Toch gebeurt het. Op grond van het advies van een psychiater die Stokx er zelf heeft bijgehaald. Hij krijgt ook steun uit andere hoeken. Van Loes, een gewezen non die hij sinds 1982 beschouwt als zijn "echte moeder". In Lochristi is zijn moeder al jaren geleden overleden, en volgens Stokx is dat "maar goed ook". Tijdens zijn proces, in november 1992, wordt duidelijk dat Stokx niet is wat hij zelf zo graag beweert te zijn. Hij is geen impulsieve dader. Wanneer hij een kind schaakt, gebeurt dat volgens een strikte planning. Just in time. Anticiperend op politionele interesse, houdt hij jarenlang vervalste agenda's bij. Hij vindt het ook prettig om spelletjes te spelen, zoals bij Jessica Laven. Hij stopt een Duitse krant tussen haar kleren, gedateerd op de dag voor de ontvoering. Alsof hij een hint wil geven: zoek mij in Duitsland. Wanneer hij via de pers verneemt dat de politie weet dat hij het meisje met een Mercedes heeft ontvoerd, belt hij De Telegraaf met een ingenieuze maar valse tip. Maar soms begaat hij dus ook fouten. Zoals met de tachograaf of het gebruik - uit gewoonte wellicht - van de kredietkaart van zijn werkgever, in de nacht voor de ontvoering van Nathalie Geijsbregts.

Daarom was het Leuvense parket ronduit ziedend toen enkele kranten zaterdag met het hele verhaal uitpakten. "In een onderzoek als dit heb je na negen jaar geen honderd kansen meer", zegt de Leuvense persmagistraat Theo Jacobs. "Vergeet niet: dit is een psychopaat."

Al een hele week lang zit Stokx nu in zijn cel de krantenknipsels te analyseren en zich voor te bereiden op ondervragingen. De wetten van de media zijn genadeloos. Als één krant begint, volgen de andere. In NRC Handelsblad verklaarde Stokx' vroegere werkgever dinsdag dat het hem tien jaar geleden al opviel dat Stokx veel scheen af te weten van de verdwijning van Cheryl Morriën: "Ik weet zeker dat hij daar ook bij betrokken was."

Gisteravond deed Loes, de ex-non en tevens zijn informele biechtmoeder, een oproep in Tros Vermist: "Je moet schoon schip maken en die ouders niet langer in onzekerheid laten." Ook voor haar staat het vast dat alle lijken nog niet geteld zijn. Niet zonder trots nam hij haar ooit mee naar een camping waar hij zich in 1986 verstopte na de verdwijning van Cheryl Morriën. Vlakbij IJmuiden.

Maar ook al schendt de ex-non het biechtgeheim, dan zal dat zeker niet volstaan om Stokx wat minder te doen grijnzen bij het eerstvolgende verhoor. Of, zoals dat in politietaal heet: "Zonder lijk staan we nergens."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234