Zaterdag 28/01/2023

Just divorced: samen uit elkaar gaan

Het gebeurt al in de VS, en ook de Duitse protestantse kerk denkt erover: mensen samenbrengen voor een echtscheidingsritueel, hen daarna een receptie aanbieden en hen in twee verschillende auto's een nieuw leven laten binnenrijden. Een zoveelste commerciële vondst? Of een deugddoend overgangsritueel dat ook voor ons zinvol kan zijn?

Brussel / Eigen berichtgeving

Gretel Van den Broek

In het gemeentehuis van Boca Raton, Florida, werd met kaarsen, getuigen, beloften en een uitwisseling van ringen een officiële ceremonie van echtscheiding gevierd. Terwijl de videocamera registreerde, klonken aangepaste liederen en werden wat verder de gekoelde dranken klaargezet.

Het leek wel een heuse trouwpartij, schreef The Wall Street Journal, ware het niet dat de ringen eerst afgeschoven en dan pas uitgewisseld werden. En de belofte sprak over "een goede vader en moeder voor de kinderen zijn" en "het betonen van respect voor elkaar". Een echtscheiding is hoe dan ook zwaar, is de gedachte achter het ritueel. Bittere gevoelens kun je nooit uitsluiten. Maar als beide echtgenoten ervan uitgaan dat ze al het mogelijke willen doen om het voor elkaar en vooral voor de kinderen zo draaglijk mogelijk te maken, dan kan er zelfs reden zijn voor een feestje.

En zo gebeurt het ook in Amerika, en niet enkel bij de softe new agers. In sommige gereformeerde kerken is het een gangbaar gebruik, evenals in de joodse tempel Reform Beth El in Belmont. De United Church of Christ heeft een soort formulier voor de erkenning van het einde van een huwelijk en de United Methodist Church heeft gebeden voor gescheiden koppels.

Er moet een cultuur van echtscheiding komen, getuigen de betrokkenen, en als een (kerk)gemeenschap daar openlijk bij helpt, voelen gescheidenen zich eerder meer met de gemeenschap verbonden dan ervan afgestoten.

In België is godsdienstsociologe Ann Verlinden een initiatiefnemer als het om nieuwe rituelen gaat. Omdat ze vond dat er naast de kerkelijke rituelen te weinig alternatieven waren om stil te staan bij de grote momenten van het leven, begon ze twee jaar geleden met een rituelenbureau. Samen met de aanvrager zoekt ze naar gepersonaliseerde rituelen, zoals het planten van bomen bij een nieuw begin, het schrijven van geluksbriefjes voor een huwelijk, het verzegelen van een doos vol wensen bij een geboorte.

Een vraag naar een echtscheidingsritueel heeft Verlinden nog niet ontvangen. "Het gaat in mijn rituelenbureau vooral om huwelijken buiten de kerk. En geef toe, op zich is dat al nieuw genoeg." Het zal nog een hele tijd duren voor een alternatieve huwelijksviering algemeen aanvaard wordt, vindt Verlinden. Voor een echtscheidingsritueel is het dus nog te vroeg.

Diana Evens, verantwoordelijke voor de opleiding voor scheidingsbemiddelaars van de Herentse vzw Equivalent, bevestigt dat. In de opleiding is niets over rituelen opgenomen. "Scheidingsbemiddelaars helpen koppels om hun huwelijk constructief af te sluiten. En dat gaat natuurlijk verder dan praktische regelingen. Ze moeten hun partner en hun huwelijksleven loslaten voor ze met hun leven verder kunnen. Daarom gaan we ervan uit dat er in de bemiddelingsgesprekken veel tijd moet zijn voor het uitspreken van gevoelens en het zoeken naar een nieuwe vorm van ouderschap. Maar de vraag naar rituelen komt maar zeer sporadisch voor."

Blijven rituelen dan toch een zaak van de kerken? In het Nederlandse tijdschrift De Bazuin schrijft journaliste Agnes Grond dat de behoefte aan een echtscheidingsritueel groot is, maar dat weinig pastors er raad mee weten. Huwelijken kunnen ook buiten de kerk een afsluiting krijgen, door elkaar te helpen bij de verhuizing, door nog éénmaal al dan niet met de getuigen samen uit eten te gaan, door een feestje te geven waarop je elkaar bedankt voor het goede en elkaar vriendschap toezegt.

Mensen blijven vaak nog met iets zitten, schrijft Grond. Wie voor familie, getuigen en God liefde beloofde tot de dood kan dat niet zomaar naast zich neerleggen. Vooral koppels bij wie de trouwbelofte veel te maken had met een religieuze overtuiging, willen op een min of meer erkende manier van die belofte afstand doen. Zij vragen om rituelen van verzoening, vergeving, opluchting en rouwverwerking die geen 'achterkamertjeswerk' hoeven te zijn. Grond spreekt in dat verband van uitzegening en zegt dat zulke echtscheidingsrituelen meestal plaatshebben in protestantse kerken, maar dat het ook daar een sporadisch gebeuren blijft.

'De uitzegening van een huwelijk maakt het loslaten gemakkelijker'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234