Zaterdag 11/07/2020

Investeringsplan

Juncker wil met nieuw investeringsfonds 21 miljard in 315 miljard veranderen

Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker.Beeld AP

Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie heeft vandaag zijn langverwachte investeringsplan voorgesteld. Hij wil tegen 1 juni volgend jaar een Europees Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI) in het leven roepen dat in drie jaar tijd minstens 315 miljard euro mobiliseert. "Europe is back in business", zei hij in het Parlement in Straatsburg.

Tijdens de toespraken van Juncker en van voorzitter Werner Hoyer van de Europese Investeringsbank (EIB) werd bevestigd wat de voorbije dagen al uitlekte. Vanuit de Europese begroting wordt 16 miljard euro naar een nieuw investeringsfonds geschoven, de EIB draagt 5 miljard euro bij. 21 miljard in totaal dus, dat samen met een garantiefonds, privé-investeerders moet overtuigen geld te stoppen in concrete projecten. Alles samen moet de komende drie jaar zo meer dan 315 miljard euro in de Europese economie kunnen worden gepompt. Een hefboomeffect van factor 15 met andere woorden.

"Tijd om te investeren"

Nadat de aandacht jarenlang is uitgegaan naar het herstellen van de financiële geloofwaardigheid van Europa en naar het realiseren van structurele hervormingen, is het nu tijd om te investeren, zei Juncker. "We bieden hoop aan miljoenen Europeanen na jaren van stagnatie. We blijven volharden met het Europese sociaal model."

Er wordt geen nieuw geld in de Europese economie gepompt, er wordt "slim gebruikgemaakt" van de bestaande middelen, zei de Luxemburger. "Elke euro van programma's als Horizon 2020 of de Connecting Europe-faciliteit die in het fonds wordt gestopt, zal 15 euro opleveren voor dezelfde onderzoeks- en infrastructuurprojecten. We schuiven niet zomaar met geld, we maximaliseren zijn input."

De Commissie hoopt in de eerste plaats op een omslag in de ingesteldheid van investeerders en dat ze het geld vrijmaken dat ze nu achter de hand houden omdat ze kampen met een gebrek aan vertrouwen, betoogde Juncker. Het investeringsniveau in de EU ligt momenteel 370 miljard euro lager dan voor de crisis.

"Geen politieke spelletjes met projecten"

De Commissie nodigt de lidstaten uit zelf ook geld in het EFSI te stoppen. Die bijdragen zullen niet meegenomen worden in de berekening van hun schuldgraad en hun begrotingstekort. Juncker: "Als de lidstaten hun duit in het zakje doen en een bijdrage leveren aan het fonds, zal het uitstralingseffect van dit grote bedrag (315 miljard euro, nvdr) nog veel groter zijn". De Commissievoorzitter riep de EU-landen wel op zijn plan niet te politiseren. "Geen politieke spelletjes met projecten, geen nationale wensenlijstjes."

Een meerderheid in het Parlement lijkt zich achter het plan van Juncker te kunnen scharen. De leiders van de twee grootste fracties - de Europese Volkspartij en de sociaaldemocratische S&D - spraken hun steun uit, al hamerde EVP-fractievoorzitter Manfred Weber op duidelijke criteria voor het toekennen van EFSI-steun aan concrete projecten. Guy Verhofstadt van de liberale ALDE vindt dat de lidstaten die investeringssteun willen ontvangen structurele hervormingen moeten doorvoeren van hun arbeidsmarkt, hun pensioensysteem en hun gezondheidszorg.

De linkse fracties hebben meer bedenkingen. De uiterst linkse GUE laakt de "holle woorden" van Juncker. "Er wordt niet 1 euro nieuw geld voorzien. En een hefboomeffect van factor 15? Er is geen econoom ter wereld die gelooft dat dit mogelijk is in de huidige situatie van economische stagnatie in Europa."

De Belg Philippe Lamberts van Ecolo, tevens fractievoorzitter van de Europese groenen, noemt het hele plan eveneens weinig geloofwaardig en mist de aanpak van fiscale fraude. "Als de grote bedrijven in Europa evenveel belastingen zouden betalen als de kmo's, zou er ook 21 miljard opgehaald kunnen worden."

"De link tussen slapend privégeld en projecten die niet van de grond raken"

Eurocommissaris voor Werk en Sociale Zaken Marianne Thyssen is overtuigd dat het Europese investeringsplan de economische groei en werkgelegenheid een boost kan geven. "We bieden de link tussen het slapend privégeld en allerlei plannen en projecten die niet van de grond raken. Daar is ook in België behoefte aan."

Volgens Thyssen is het "realistisch" dat het nieuwe investeringsfonds met 21 miljard euro aan Europese garanties een bedrag van 315 miljard euro kan mobiliseren. "Dit is gebaseerd op expertise. We kunnen die ambitie uitspreken", aldus de eurocommissaris, die erop wijst dat de laatste kapitaalinjectie van 10 miljard euro in de Europese Investeringsbank 180 miljard euro heeft opgeleverd.

Van de lidstaten eist de Commissie geen kapitaal, maar bereidwillige regeringen kunnen wel een bijdrage leveren. Die wordt niet in rekening genomen bij de beoordeling van de nationale begroting. "België moet zelf beslissen wat het doet, maar ik beveel iedere lidstaat aan om mee te stappen", stelt Thyssen.

Ook uit België ontving de Commissie de voorbije weken wenslijstjes met projecten die een duw in de rug kunnen gebruiken. "De selectie wordt geen politieke keuze van de Commissie. De keuze wordt gemaakt door experts op grond van de kwaliteit van projecten", zo beklemtoont de Vlaamse christendemocrate.

Thyssen moet het gezicht worden van een Commissie die meer gewicht geeft aan de sociale aspecten van het Europees beleid. Ze had dan ook haar zeg in de ploeg van eurocommissarissen die het plan klaarstoomde. "Nieuwe jobs worden voor 85 procent gecreëerd door kmo's. Dat is de laatste jaren aan het zakken. Het is dus belangrijk dat het geld niet enkel naar grote infrastructuurprojecten gaat."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234