Dinsdag 16/07/2019

Juncker werkt aan 'voorstel met ballen'

Als het van Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker afhangt, zullen lidstaten straks niet langer moeilijke besluiten kunnen afwentelen op ondoorzichtige comités. Belgische Europarlementsleden reageren positief op de mogelijkheid van een ingrijpende hervorming, die ook een rem zou zetten op overregulering.

Geen hetere hangijzers in de EU-politiek dan ggo's of herbiciden zoals glyfosaat. Ze zijn omstreden door milieuorganisaties maar worden fel gepromoot door de agro-industrie: ministers branden er liefst hun vingers niet aan. Ze schuiven die hete aardappel door aan comités in de Commissie, waar experten uit de lidstaten de concrete beslissingen nemen (meestal na advies van subcomités vol lobbyisten).

Maar als ook de comités in een patstelling raken, moet de Commissie een salomonsoordeel vellen, een ondankbare taak die ze opzadelt met het ondemocratisch imago waar populisten op teren.

Juncker is dat beu en komt daarom volgende week met een nieuw voorstel. Expertencomités moeten democratischer en transparanter terwijl lidstaten hun politieke eindverantwoordelijkheid moeten nemen, vindt hij.

Concreet zal de Commissie volgende week vier hervormingsopties voorstellen: beslissingen terugsturen naar de raad van ministers als experten geen overeenstemming vinden; experten uit lidstaten verplichten te blijven stemmen tot er een beslissing is; stemregels zo wijzigen dat onthoudingen niets blokkeren of een gewone in plaats van gekwalificeerde meerderheid volstaat.

Duistere kamers afschaffen

De eerste reacties op Junckers plan zijn alvast positief. Europa-expert Hendrik Vos (Universiteit Gent): "De Commissie moet te veel de knoop doorhakken. Juncker heeft gelijk als hij vindt dat de lidstaten meer kleur moeten bekennen."

Vos wijst op het belang van transparantie: zo'n 90 procent van de 'bindende output' van de EU gebeurt via de duistere kamers van deze 'comitologie'. "Het is via dit soort uitvoeringsbesluiten dat bepaald wordt hoe streng of soepel een wet eigenlijk is."

In het Europees Parlement krijgt Juncker uit alle grote fracties steun. Tom Vandenkendelaere (CD&V): "Ik hoop op een voorstel met ballen want een shake-up zou echt geen kwaad kunnen. Experten laten beslissen over gevoelige dossiers is niet per se onlogisch maar de besloten werkwijze maakt democratische controle moeilijk. Transparantie is van het grootste belang."

Dieselgate is een goed voorbeeld van hoe het niet moet. Kathleen Van Brempt (sp.a) ergerde zich als voorzitter van de commissie hier rond onlangs nog aan comités die zich onttrokken aan democratische controle. "We stelden vast dat de normen voor de Real Driving Emissions-testen, in 2007 door ministers afgesproken, maar liefst zeven jaar lang besproken werden in expertencomités om dan pas zwaar afgezwakt goedgekeurd te worden."

Belgisch probleem

Comitologie leidt ook te vaak tot overregulering volgens Guy Verhofstadt (Open Vld), fractievoorzitter van de Europese liberalen. "Het is een gemakkelijke stok geworden om de EU mee te slaan. Juncker heeft onze volle steun." Sander Loones (N-VA) spreekt van een 'interessante evolutie'. "Wij vonden al dat de commissie zich een rol toe-eigent die niet de hare is. De commissie moet de onpartijdige administratie zijn, de politieke verantwoordelijkheid ligt bij Raad en het Parlement."

Maar voor ons Belgen doemt er dan wel een nieuw probleem op bij de nieuwe stemregels. Het idee om onthoudingen niet langer mee te tellen, is "absurd" volgens Groen-Parlementslid Bart Staes. "Het zou België verplichten van een bepaalde stemming weg te blijven, want als er nu onenigheid is tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel, onthouden we ons altijd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden