Zondag 16/05/2021

'Jullie gaan onze koeien missen'

Hij zou afgelopen zaterdag trouwen. Tot Xavier besefte dat de Foire de l'Agriculture de Libramont van 22 tot 25 juli liep. Aanstaande Abigail zal zijn jawoord nu pas op 30 juli horen in Wingene. 'Hier kun je niet afwezig blijven.' Xavier is niet de enige Vlaming. Van de meer dan 700 exposanten zijn er ruim 350 Vlamingen. 80.000 van de 200.000 bezoekers ook. 'Hier vind je spullen die je op geen enkele andere landbouwbeurs vindt.'

De navette van een veld in Neuvillers naar het beursterrein in Libramont is geen luxe, de 4 euro parking waard, van in de verte zie je het immense van deze beurs. En in de bus vang je wat op: "Oh mevrouw, geen probleem dat je vergat te betalen", zegt de buschauffeur. "Er is geen controle." Aan de ingang: een man die ons twee gratis tickets toestopt. Goed voor elk 12 euro. Welcome et bienvenue, de zon schijnt en reclamepanelen van Landbouwleven hangen er naast die van L'Avenir.

Meteen staart Femme Fatale van de Stokerij ons met geschoren achterwerk aan. Dochter van Joker de Fooz en Chéri van de Stokerij. Gekweekt in Jabbeke, voor een 'ritje' van vader Joker betaal je 25 euro. Waarbij een ritje dus een dosis sperma is. Gert De Coninck, verkoper van BBCI (Belgian Blue Cattle International) staat al enkele jaren in Libramont. "Dit is geen Belgische beurs, dit is een internationale beurs", zegt de man die in Meise woont maar dus in Hyon, bij Mons, werkt. "Ik heb hier al Polen zien rondlopen. Libramont heeft ook buiten de landsgrenzen een grote naam."

Dat treft, van grote namen gesproken, Gert wijst zelf een foto van Tyson du Baty d'Eprave aan, een kolos van 805 kilo, eronder liggen kalfjes van drie weken met zijn genetisch materiaal. "Normaal laten we zo'n kleine kalveren niet zien, meestal zijn ze een jaar. Maar Tyson is beroemd, we hebben er 23.000 euro voor betaald en dit zijn z'n eerste kalfjes. Daar pakken we toch graag mee uit." En Tyson is dus, zoals alle andere hier, puur Belgisch. Gekocht, ermee gekweekt, allemaal met één groot nationaal stamboek: het Belgisch Wit-Blauw ras. Een keer per week staat Tyson sperma af, de geschoren konten van de kalveren hebben een reden: "Zo kun je voelen hoe fijn het vel is en hoe fijner het vel, hoe beter ze kweken." De namen zijn grappig: Jonas de l'Orangerie, Jaloux d'Offignies, Orme de Somme - 1.261 kilo zwaar, Enorme de Somme ware beter - en Lennie van het Caloenhof. "Ik ken die fokker. Zijn kinderen heten Lendert en Niels, dat bracht hem op het Lennie-idee." In de namen zit de oorsprong, vaak gemengd Vlaams-Waals. "Bij de fokkers zelf zie ik wel een andere mentaliteit", zegt Gert. "Walen discussiëren minder over de prijs, bij Vlamingen hoor je altijd hetzelfde: 'Wat geeft ge bij?'. En bij prijskampen zijn Walen enthousiaster als hun buurman wint. Vlamingen zijn rapper jaloers."

De taal van geld

Een rondje op het beursterrein is een heuse ronde, je hebt een plan nodig: groot is dit. Immens. Eten kun je in de Bison Ranch of bij IJsboerke, in de vaste hal Walexpo verzamelen Waalse ministeries, Europees Parlement, Espace Fédérale.be en La Maison de la Pêche. Terug buiten een immens machinepark, een wirwar van pijlen en veel etende mensen. Uit Virton, uit Eindhoven, uit Zottegem. En uit Herfelingen, een hele familie: Theophile en zoon Eddy Wayteck, Nestor en zoon Marc Geerts en Gerrit Dekens. "Weet je wat grappig is", vraagt die laatste. "Zij hebben alle vier een mooie uitnodiging van de Waalse Gemeenschap gekregen met gratis tickets. Alleen ik niet. En ik ben verdorie de enige die in Wallonië woont." Hij heeft de brief bij, het klopt. Dat hij, kleinzoon van Théophile en neef van nonkel Eddy, in Bierges woont kwam toevallig. In de streek rond de taalgrens bij Halle ook niet abnormaal. "Maar het heeft wel gevolgen", zegt hij. "Ik ben loonwerker en kan dus in Wallonië aan de slag. Maar loonwerkers uit Vlaanderen mogen niét in Wallonië gaan werken."

Is dat zo? Eddy knikt. Het is zoals met de mestuitvoer van Vlaanderen naar Wallonië. "Vroeger mocht dat wel", zegt Eddy. "Maar Happart (een tijdlang Waals minister van Landbouw, RVP) heeft dat verboden. 'Wallonië gaat zelf mest produceren', zei hij. Awel, niet dus. Ze produceren er niet genoeg en kunnen niet anders dan peperdure kunstmest invoeren."

Voor de vijf is Libramont een jaarlijkse uitstap. Théophile: "Ik heb natuurlijk niet opgeschreven hoe lang ik hier al kom, maar dat zijn tientallen jaren. Waarom? Wel, hier vind je spullen die je op geen enkele landbouwbeurs vindt." Eddy: "Hier heb je andere standjes. Kijk hier, Beuker: die staat niet in Brussel. En waarom niet? Omdat de beurs van Brussel voor de standhouders gewoon veel te duur is. Alleen de groten komen daar. Voor de kleinere spullen moet je in Libramont zijn."

Klein? Zijn aankoop van vorig jaar was dat nochtans niet. Eddy Wayteck verliet Libramont met drie citernes van elk 20.000 liter in zijn wagen. Of toch met het contract. Hij is ervan overtuigd: "Geleverd en geplaatst kostte me dat 1.550 euro per citerne. Dat is goedkoper dan wanneer ik dat bij het bedrijf in Vlaanderen zelf had gekocht."

En verder woont Eddy bijzonder graag in Herfelingen. Al heel zijn leven. "Toen ik jong was en we gingen naar Enghien steunzolen kopen, kon je in zo'n winkel horen: Comprend pas le néerlandais. Dat hoor je vandaag niet meer. Als er geld te verdienen valt, begrijpt iedereen een andere taal."

Smeerput/Fosses de graissages - we staan bij de stand van Joël Devlieghere, het Wingense bedrijf waar Eddy vorig jaar zijn citernes kocht. Met uitzonderlijk transport moeten ze in Libramont aangekomen zijn, regen- en waterputten van 7.000, 10.000 en 20.000 liter zet je niet in een vitrinekastje. Toen zijn zoon Xavier twaalf was, stuurde Joël hem naar de landbouwschool van Carlsbourg. "Toen vond ik dat vreselijk", zegt Xavier, 25 nu. "Als enige Nederlandstalige op internaat, alleen frère Carl sprak Nederlands, op de vrijdag van de eerste week zei hij dat mijn ouders gebeld hadden dat ik met de trein naar huis moest komen. (lacht) Een lánge weg hoor, als je geen Frans spreekt. Maar nu ben ik hen zeer dankbaar." Omdat Xavier citernes verkoopt in het Frans en in het Nederlands. En omdat hij op zes jaar landbouwschool alle landbouwzonen uit Wallonië leerde kennen. "In elk dorp ken ik wel iemand, denk ik. En dat helpt. Vijfentwintig jaar geleden is mijn vader ook hier beginnen werken en vandaag komt een zesde van onze omzet toch van hier. De concurrentie is in Wallonië minder groot. In onze streek verdringen bedrijven als de onze elkaar, maar in Wallonië niet. Dat speelt in ons voordeel."

Sinds drie jaar staat het familiebedrijf Devlieghere in Libramont. "Doen we nergens anders", zegt Xavier. "Ik ga zelf wel altijd naar Brussel en Oudenaarde en Gent kijken, maar we staan er niet. Dit wel. Veel interessanter."

Het bewijs zit in de anekdote: aanvankelijk zou Xavier afgelopen zaterdag huwen, voor de Foire de Libramont heeft hij dat uitgesteld. Abigail kon een weekje wachten, Libramont doet dat niet.

Aan drie tafeltjes drie klanten met vragen voor een prijsofferte. Er worden zaken gedaan. Iemand wil woensdagochtend wel de citerne van 7.000 liter komen ophalen, dat scheelt Xavier zelf in transport. Een affaire. En nog een offerte: "Twee citernen van 20.000 liter? Waar woont u? In Bastogne?" Xavier gaat met de potentiële klant naar een grote Belgische kaart. Daar wordt de woonplaats aangeduid, nadien komt het aanbod. Had Eddy dan toch gelijk dat hier kopen goedkoper is dan in Wingene? "Neen", zegt Xavier. "Het is alleen belangrijk te weten waar iemand woont. Vanwege de transportkosten. Leveren in West-Vlaanderen kost ons minder dan in Bastenaken."

Een paard met vijf poten

Ooit vluchtte hij voor de Duitsers en hun Ardennenoffensief, later begon hij met "une vâche", hij zaagde hout voor het station van Bastogne, boerde, reed met een schoolbus en vandaag heeft nog "quelques moutons". Jean Reyter is 84, zijn vrouw Marcelle 81. Ze komen elk jaar. "Kijken, wat kleinigheidjes kopen", zegt hij. "Gisteren al en vandaag opnieuw. On est bien ici." Toen hij nog jonger was, reed hij regelmatig met een autocar. Haalde kinderen uit Vlaanderen en Brussel naar deze streek. "Stadskinderen hé," zegt hij. "Soms zie je op de foire kinderen die nog nooit een echt schaap gezien hebben. Als ik hen vraag waar de melk vandaan komt, zeggen ze: 'Uit de Carrefour'. En ooit zat er eentje bij mij in de bus die naar een dier in de wei wees: 'Kijk daar, een paard met vijf poten!'"

Dat de natuur ver van de stad staat, vindt hij. Maar met Vlamingen kon hij het wel altijd goed vinden. "Ooit zag ik er eens vier op een terras. Ze dronken alle vier een Orval en ik vroeg hen: moet dat nu vier Orvals of vier Orvaux zijn? Ik zag ze twijfelen hoor! Maar er was er toch eentje bij de pinken. Eigenlijk heeft er mij ooit maar één Vlaming ooit een loer gedraaid. Ik moest in Linkebeek zijn en vroeg de weg aan een agent. Een Nederlandstalige, terwijl ik het in het Frans vroeg. Hij deed me wel een uitleg, rechtdoor en dan naar links en nog eens naar links en dan nog eens naar links. Toen ik dat allemaal gevolgd had, stond ik terug op het punt van waar ik vertrokken was. Maar hij was weg, zijn dienst zat erop." Zijn vrouw Marcelle knikt, lacht, dat hebben ze veel gedaan in hun leven. Of ze op de foto willen? "Avec plaisir, zolang we onze kleren mogen aanhouden", zegt Jean.

Dat mag, graag, gekeurd worden hier alleen paarden en koeien. Manen gevlochten in veel kleuren, een stuk of twee zelfs in de Belgische kleuren. Nu de dag diep in de namiddag gekanteld is, geurt de giga-barbecue centraal nog aanlokkelijker. Naast elkaar staan Les 6 viande belges grillées, er is keuze tussen vâche de Conroz, Limousine, Bleue de Prés, Blonde d'Aquitaine, Blanc Bleu Belge en Bison Ardennais. Veel vlees als Belgisch symbool. "De Limousine komt uit Retie", zegt Michel Barreux, één van de zes vleesleveranciers. En promotor van die Belgische rassen dus. "Eigenlijk hebben we veel te veel labels in dit land. Le label, c'est le bordel. In Frankrijk organiseren ze dat een pak beter. Maar ik kan je wel verzekeren: de dag dát ze dit land scheiden, gaan jullie onze koeien toch missen hoor. In Wallonië heb je veel meer weiden, daar grazen onze koeien, in Vlaanderen is die plaats er niet en worden beesten veel intensiever gekweekt. Dat merk je aan de smaak. Vlees van koeien die, zoals hier, op velden rondlopen, heeft een veel rijkere en vollere smaak."

Une autre Wallonie

We gaan het mankeren, maar in één tijd slaat Barreux ook een kleine mea culpa, in naam van de Ardense jeugd. "La Flandre est loin, Vlaanderen is een eind weg. Terwijl Frankrijk, Luxemburg en Duitsland eigenlijk dichtbij zijn. Allez, Duitsland is ook even rijden. Maar de jeugd is een beetje gefrustreerd, ze denken dat ze beter Luxemburgs en Duits kunnen leren dan Nederlands. Omdat ze het hier meer kunnen gebruiken. Alleen voor het toerisme is een mondje Nederlands handig, vinden ze. Dat zorgt ervoor dat ze het slecht leren en dat is dus fout. En spijtig."

Ze zouden het in Libramont nochtans vaker kunnen gebruiken. Deze ochtend heeft Waals minister van Landbouw Benoit Lutgen (cdH) met de Vlaamse minister-president Kris Peeters (CD&V) de "goede samenwerking tussen beide gemeenschappen benadrukt", Peeters is ondertussen vertrokken, Lutgen vertelt dat er "22 miljoen euro zal geïnvesteerd worden in dit beursterrein" om de ontwikkeling ervan nog verder uit te breiden. Dat betekent werk. En volk, ook uit Vlaanderen. Hij is zelf van Bastogne, vlakbij, in deze provincie Luxemburg. "Al van toen ik kind was, zag ik heel veel mensen van bij jullie bij ons op vakantie komen. En die mensen komen nog. Veel soutsgroepen, veel toeristen. Voor hen is het misschien une autre Wallonie. Ik hoop dat het zo blijft. Maar onlangs vertelde mijn coiffeuse een verhaal. Ze was met een groep kappers en kapsters op reis naar Jordanië. 54 kwamen uit Vlaanderen, zes uit Wallonië. Ginder waren er twee bussen. Eén met een Franstalige gids en een andere met een Engelstalige gids. De eerste dagen verdeelde iedereen zich over die twee bussen. Maar na een tijd gingen alle 54 Vlamingen in die ene bus met Engelstalige gids zitten. Ook al verstond niet iedereen Engels én was er eigenlijk maar plaats voor 50 mensen. Toch gingen ze liever op elkaar geprangd zitten dan in die bus met Walen. Dat toont dat er iets veranderd is in dit land."

MORGEN

Terug naar Koksijde, waar Franstaligen thuis zijn

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234