Maandag 21/06/2021

InterviewDe vragen van Proust

Julie Cafmeyer: ‘Ik heb soms het gevoel dat ik een attractie ben’

Julie Cafmeyer: 'Lachen is een soort orgasme. En een grap kost niets.' Beeld © Stefaan Temmerman
Julie Cafmeyer: 'Lachen is een soort orgasme. En een grap kost niets.'Beeld © Stefaan Temmerman

Schrijver Marcel Proust beantwoordde ze ooit in een vriendenboekje, nu geeft De Morgen er een eigenzinnige draai aan. Zesentwintig directe vragen, evenveel openhartige antwoorden. Vandaag: theatermaakster en De Morgen-columniste Julie Cafmeyer (33). Wie is zij in het diepst van haar gedachten?

Hoe oud voelt u zich?

“Ik voel me 33. Ik vind het fijn om je zo oud te voelen als je bent. Dan kun je gewoon elk jaar beleven zoals het is.

“Als je klein bent denk je, wanneer mensen je met ‘mevrouw’ aanspreken – wat bij mij sinds kort het geval is – dat je een eigen huis, een man, kinderen en een auto hebt. Nu, ik heb dat allemaal niet. Wat ik nu besef, is dat het leven geen race tegen de klok hoeft te zijn. Ik probeer voldoende zelfvertrouwen te ontwikkelen om me door mijn leeftijd te laten inspireren. Mijn lichaam, mijn manier van leven, werken, wonen, lijken nu helemaal tot bloei te komen. In die zin vind ik 33 een toffe leeftijd.”

Wat vindt u een kenmerkende eigenschap van uzelf?

“Ik denk dat ik open en gepassioneerd ben. Obsessief ook. Ik kan heel moeilijk loslaten. Op een bepaalde manier is dat goed, want daardoor bijt ik me vast, schrijf ik columns en maak ik toneelstukken, maar soms is het ook lastig, probeer ik te veel te beantwoorden aan ideaalbeelden in mijn hoofd. Hoeveel of hoe weinig je mag eten, hoe je je geld moet spenderen, hoe een ideale relatie eruitziet, wat een leuk koppel is, wat je werk moet betekenen, daar probeer ik me wat van te bevrijden.”

Wat is uw passie?

“Als kind had ik van mijn vader een typemachine gekregen en maakte ik theaterstukjes, waardoor ik al snel ontdekte dat schrijven en creëren mijn passie is. Genieten van teksten en muziek geeft me zoveel levenslust dat ik zelf dat gevoel wil doorgeven. Ik wil mensen tot denken aanzetten, werelden groter maken, mensen doen lachen ook.

“Humor is een van de beste dingen des levens, vind ik, omdat daar zoveel ontspanning in zit. Lachen is een soort orgasme en een grap kost niets, in een wereld waar bijna alles moet opleveren. Ik hou van mensen die tijd maken voor een grapje. Lachen is ook troostrijk, want vaak grappen we om onze eigen beperkingen. En misschien is het ook vrede nemen met de dood, want op zich is het leven niets.”

‘Ik heb het gevoel dat ik een soort van missie heb, niet als een goeroe, maar op een bescheiden manier. Alsof ik een vrouwelijke kracht wil manifesteren.' Beeld © Stefaan Temmerman
‘Ik heb het gevoel dat ik een soort van missie heb, niet als een goeroe, maar op een bescheiden manier. Alsof ik een vrouwelijke kracht wil manifesteren.'Beeld © Stefaan Temmerman

Is het leven voor u een cadeau?

“Volmondig ja. Zelf als ik me slecht voel, is het altijd wel een cadeau. Ik ben heel blij dat ik leef en heb ook het gevoel dat ik een soort van missie heb, niet als een goeroe, maar op een bescheiden manier. Ik voel waarom ik hier ben. Alsof ik een vrouwelijke kracht wil manifesteren.”

Welk gelukscijfer geeft u zichzelf?

“Ik geef mezelf tussen een 8 en een 9, maar ik kan me ook heel slecht voelen, hoor. Puur innerlijk ben ik gelukkig. Wat niet wil zeggen dat ik de hele tijd fladderend door het leven ga. Ik ween veel, stort vaak in en ben vaak droevig omdat ik mezelf te veel vragen blijf stellen.

“Maar ook dat passeert. Werner Herzog zei ooit: ‘If you want to quit smoking, just quit smoking’ of iets in die zin, maar het kwam hierop neer: op een bepaald moment moet je gewoon ophouden met denken, anders word je een soort van heroïneverslaafde. Ik train mezelf om de goede dingen te zien.”

Welke alledaagse gebeurtenis kan u blij maken?

“Een lekkere koffie, tiramisu, champagne, cava, witte porto of een margarita. (lacht) Een keigoede zin lezen die ik herkenbaar vind. Contact hebben met vreemden.

“Ik ben net verhuisd en had al van de buren gehoord dat er onder mij een oude Poolse vrouw woont die je nooit te zien krijgt, alsof ze niet bestaat. Gisteren kwam ik naar beneden en daar stond ze op de gang met een fluoroze trui aan. Ik stel me voor en ze zegt: ‘Ik ben Ida, kom maar koffiedrinken wanneer je wilt.’ Ik zeg dat ik dat zeker zal doen en ze zegt: ‘Oké tot straks.’ (lacht) Dat maakt mijn dag, dat soort vrolijkheid zonder doel.”

Wat is uw zwakte?

“Ik ben soms strenger voor anderen dan voor mezelf. Ik kan ook wel verongelijkt doen, zwaarder aan iets tillen dan nodig is, denken dat alles rond mij draait.”

Waar hebt u spijt van?

“Dat ik soms door de ideaalbeelden in mijn hoofd niet zie hoe het echt is. In liefdesrelaties bijvoorbeeld, maar ook in vriendschappen. Soms zou ik beter een stap achteruitzetten om sneller de realiteit te zien, en bijgevolg sneller te kunnen zeggen: ‘Daar is de deur.’

“Om het even concreet te maken. Tijdens mijn laatste relatie droomde ik de hele tijd dat ik weg moest van hem omdat er andere vrouwen in het spel waren. En dat bleek inderdaad zo te zijn. Er zit een intuïtie in mij die zich in droombeelden uit. Ik ben nu aan het onderzoeken wat er gebeurt als ik naar mijn dromen luister in plaats van ze te onderdrukken.”

‘In discussies over politiek kan ik iemand een fascist noemen. Ik ben wel iets rustiger aan het worden, want op den duur moet je de hele tijd sorry zeggen.' Beeld © Stefaan Temmerman
‘In discussies over politiek kan ik iemand een fascist noemen. Ik ben wel iets rustiger aan het worden, want op den duur moet je de hele tijd sorry zeggen.'Beeld © Stefaan Temmerman

Wat is uw grootste angst?

“Heel banaal: muizen. Het moet echt een nachtmerrie zijn om ongedierte in je huis te hebben dat je niet weg krijgt.”

Wanneer hebt u het laatst gehuild?

“Ik was onlangs aan het wandelen en kwam op een verlaten plek bij een kapel. Er was niemand te zien, maar toch stond de kapel vol met bloemen en brandende kaarsen. Plots moest ik keihard wenen. Ik geloof niet in God, maar het idee dat iemand de moeite gedaan had om daar die bloemen neer te zetten en die kaarsen aan te steken, vulde mij met ontroering. Ik noem dat plekken van troost. Dat er plekken worden aangekleed om het verdriet in de wereld op te vangen, vind ik heel mooi.”

Bent u ooit door het lint gegaan?

“Als mensen commentaar geven op mijn lichaam. Ik ben eens met een vriend van mij een badpak gaan kopen. Ik voelde me slecht in mijn lichaam en dacht: fuck it, ik ga een keischoon badpak kopen. Ik was er zo blij mee. Zei mijn vriend: ‘Ik kan echt niet geloven dat jij dopt en zo’n duur badpak kiest.’ Toen ben ik echt door het lint gegaan. Als ik kwaad word, begin ik te schelden. Ik heb hem uitgemaakt voor psychopaat en narcist. In discussies over politiek kan ik iemand een fascist noemen. Ik moet daarvoor oppassen, ik weet het.

“Ik ben wel iets rustiger aan het worden, want op den duur moet je de hele tijd sorry zeggen. (lacht) Ik probeer minder te oordelen. Door te schrijven heb ik geleerd dat je nooit interessante personages krijgt als je oordeelt. Van iemand een duivel maken, werkt niet. Het is veel interessanter hem of haar te proberen begrijpen.

“Ik kan wel heel zenuwachtig worden van goeroe-achtige types, met hun ‘rustig!’ en ‘zen!’. Ik vind het juist interessant om de mensen om wie ik geef uit hun krammen te zien schieten en de controle te zien verliezen. Zo leer je pas iemand kennen, zo wordt iemands karakter zichtbaar. Voor mij hoef je je kwetsbaarheid helemaal niet te verbergen. Ik hou van temperamentvolle mensen die op zoek gaan naar extremen, van wie het hoogste doel niet rust is, maar leven.”

Welk moment zou u graag herbeleven?

“Mij lijkt het een nachtmerrie om dingen te moeten herbeleven. Het is goed dat je elke dag weet wat je weet, en vergeten bent wat je vergeten bent. Ik ben altijd blij dat de dingen voorbijgaan.

‘Ik vind het interessant om de mensen om wie ik geef uit hun krammen te zien schieten en de controle te zien verliezen.’
 Beeld © Stefaan Temmerman
‘Ik vind het interessant om de mensen om wie ik geef uit hun krammen te zien schieten en de controle te zien verliezen.’Beeld © Stefaan Temmerman

“Ik denk meer aan de momenten die ik nog kan beleven dan dat ik in de tijd zou willen teruggaan.”

Wat is uw vroegste herinnering?

“Ik herinner me dat ik in de tuin van ons eerste huis met een schopje in de aarde aan het spelen was en dat ik in mijn broek had geplast en dat de babysit keiboos op mij was. Ook dat ik in een hemelbed sliep, en dat ik van mijn ouders een donsovertrek met Donald Duck en Mickey Mouse erop kreeg.

“Ik herinner me ook nog dat de juf van de eerste kleuterklas een zwart spinnenkopkapsel had. Dat is het zo ongeveer.”

Hoe was uw kindertijd?

“Goed. Of eigenlijk dubbel. Mijn ouders zijn gescheiden toen ik in het vijfde leerjaar zat. Ik heb dat als een breuk met mijn kindertijd beschouwd. Die periode was moeilijk, maar achteraf heb ik er veel van geleerd en heb ik mijn ouders ook beter leren kennen.

“Enerzijds zag ik dat mijn moeder niet voor huishoudelijke taken gemaakt was, en voor de rol waarin ze zat. Ik heb haar vaak verdrietig en boos gezien. Dat verklaart ook mede waarom ik zo in feminisme en vrouwelijke kracht geïnteresseerd ben, denk ik. Anderzijds had ik ouders die veel voor hun kinderen deden. We zijn vaak op reis gegaan, zaten veel in de natuur. Ik kon doen wat ik wilde. Ik werd aangemoedigd om mijn talenten te ontwikkelen. Maar een zorgeloze kindertijd was het niet. Ik was een heel onhandig kind, de oudercontacten op school waren ook niet positief, waardoor ik vaak droevig was, maar ook strijdvaardig.

“Als ik aan mijn kindertijd terugdenk, zie ik vooral de plek waar we woonden. Aan de ene kant ons huis, het ongelukkige huwelijk van mijn ouders, aan de andere kant onze buren, An Nelissen, de actrice met het vrije leven, en haar zoon op wie ik verliefd was. Met daartussen een tuinmuur, waar we voortdurend overheen klommen om samen te gaan spelen.

BIO

* geboren in 1987 * theatermaker, regisseur, columnist * studeerde in 2015 af als regisseur aan de Toneelschool Maastricht * haar intieme en openhartige voorstellingen, zoals o.m. De therapie, Bombastische liefdesverklaring en Bad Woman (Confessions of a White Girl), zijn een zoektocht naar liefde, verlangen en vrouwelijkheid * is columnist voor deze krant

“Die magische wereld van An inspireerde mij. Ze kon geweldig over haar vak vertellen en was heel grappig. Toen mijn ouders uit elkaar gingen, heb ik veel aan haar gehad. Ze was zelf gescheiden en legde uit dat mensen soms hun eigen weg moeten gaan en dat dat niet per se erg hoeft te zijn. Maar kort daarna is ze verhuisd en was ik haar kwijt.

“Later, toen ik op de toneelschool in Utrecht zat, stond ze na een voorstelling plots voor me, met de vraag om samen met Queens of Comedy door het land te toeren. Ik heb nog vaak bij haar gelogeerd, maar haar zoon heb ik nooit meer gezien. Toen ik An eens vroeg hoe dat kwam, zei ze: ‘Ik denk dat hij bang is van jou.’ (lacht) Kennelijk zijn sommige mensen bang van mij. Dat is pas tragisch.” (lacht)

Wat is een misvatting over u?

“Omdat mijn werk openhartig is, of in negatieve zin exhibitionistisch, omdat ik bijvoorbeeld over het vrouwelijk orgasme schrijf, kan ik me wel voorstellen dat ik wilder en losbandiger overkom dan ik ben. Dat mannen denken dat ik voor alles open sta. Terwijl ik echt niet van spelletjes hou, van aantrekken en afstoten. Ik hou ervan om een band met iemand aan te gaan, om naar verbinding en intimiteit op zoek te gaan.

“Ik voel bij sommige mannen dat ze de verovering belangrijker vinden dan het diepere contact. Soms krijg ik het gevoel dat ik een attractie ben. En dat heeft natuurlijk een effect tijdens het schrijven, alsof er een derde oog meekijkt, maar toch krijgt het creëren altijd de bovenhand. Ik kan alleen maar voelen wat ik moet maken en erop vertrouwen dat mensen het op de juiste manier zullen begrijpen.”

‘Misschien is de bibliotheek wel de meest troostrijke plek voor mij. Je weet: ergens ligt hier een boek dat mij gaat helpen.' Beeld © Stefaan Temmerman
‘Misschien is de bibliotheek wel de meest troostrijke plek voor mij. Je weet: ergens ligt hier een boek dat mij gaat helpen.'Beeld © Stefaan Temmerman

Wanneer hebt u het laatst gelogen?

“Ik kan niet meteen iets bedenken. Ik haat liegen, ik vind dat een nutteloze actie. Het is goed dat je weet waaraan en waaraf in het leven, anders leef je in een fantasie.”

Waarover bent u de laatste tijd anders gaan nadenken?

“Wat plezier betekent in een maatschappij en hoe makkelijk die dimensie verdwijnt. Corona heeft alle genot weggevaagd. Ik denk dan: stel dat er nog allerlei mutaties volgen, is het leven op aarde dan nog wenselijk? Plezier zit toch niet alleen in shoppen en consumeren en veel geld uitgeven? Wat maakt een mens wezenlijk gelukkig? Daar denk ik over na.”

Welk boek heeft voor u een bijzondere betekenis?

De katten van Kruisem van Marc de Bel. Dat boek heeft me doen beseffen hoezeer ik me in een verhaal kan verliezen. Bovendien was het keimooi vormgegeven. Door een uitgespaard vierkantje in de kartonnen kaft zag je de twee hoofdpersonages in een caravan zitten. Het was zo’n prachtig object dat ik de bladen streelde en in de tekeningen wilde kruipen.

“Ik heb echt veel aan Marc de Bel gehad. Nooit gedacht dat ik die zin ooit zou uitspreken. (lacht) Hij heeft me werkelijk het plezier van het lezen geschonken. Bovendien was ik lid van de Marc de Bel-club. Samen met een vriendin las ik alles van hem. We bespraken zijn boeken en kregen krantjes toegestuurd, een fantasiewereld vol tovenarij en magie.

“Net als de bib trouwens. Ik herinner me nog de eerste keer dat ik die ruimte binnenstapte. Het idee alleen al dat je toegang had tot al die boeken, was zo overweldigend. Misschien is de bibliotheek wel de meest troostrijke plek voor mij. Je weet gewoon: ergens ligt hier een boek dat mij gaat helpen of troosten. Dat vind ik een mooie gedachte.”

Hebt u ooit een religieuze ervaring gehad?

“Ja, onder meer in Rusland. We zaten aan een meer en het werd niet donker, het bleef licht. Waardoor ik het gevoel kreeg dat alles kon blijven doorgaan, dat alles met elkaar verbonden was en één geheel vormde. Iets magisch. Het probleem is dat een religieuze ervaring heel moeilijk weer op te roepen is. Het is zo kortstondig.”

'Het is volgens mij inherent aan een relatie dat je je afvraagt: is dit wel de best mogelijke relatie?' Beeld © Stefaan Temmerman
'Het is volgens mij inherent aan een relatie dat je je afvraagt: is dit wel de best mogelijke relatie?'Beeld © Stefaan Temmerman

Hoe voelt u zich in uw lichaam?

“Nogal complex omdat ik vaak pijn in mijn nek heb en nogal worstel met eten en me te dik voelen. Ik vecht tegen mijn lichaam, maar tegelijkertijd is het ook mijn kompas.

“Vorige herfst was ik aan het joggen aan zee – weer eens vanuit het idee dat ik moest afvallen – en plots dacht ik: fuck it, ik ga gewoon in zee! Ik had een mottige sportbeha en een witte onderbroek van de Hema aan, totaal niet bikiniproof, en had me ook al heel lang niet meer onthaard. (lacht) Het water was ijzig koud, maar ik dacht: ik móét kopje-onder gaan. Als je het heel koud hebt, denk je even aan niets, en voel je de sensatie van je eigen lichaam. En dat deed keiveel deugd. Water is een heel goede therapie.

“Dat idee om te moeten vechten tegen je lichaam is oneindig. Zo kun je altijd ongelukkig zijn. Op je twintigste heb je jeugdpuistjes en op je dertigste je eerste rimpel en weet ik veel wat op je veertigste. Op die manier ben je nooit tevreden en zit je jezelf de hele tijd te corrigeren. Ik vind ouder wordende mensen trouwens heel mooi, hun gezicht wordt telkens interessanter.

Wat vindt u erotisch?

“Een geur, oogcontact, een blik, gelaatstrekken, een aanraking, massage. Iemand die een goede grap maakt. Een naakt lichaam in de natuur. Aarde, zand, klei, water. Een zwetend lichaam in de sauna. Samen alcohol drinken. Moet ik nog iets zeggen?” (lacht)

Wat is uw goorste fantasie?

“Een community van mensen in een bos die allemaal naakt zijn en zeven dagen lang alleen doen wat hen extreem veel genot oplevert.”

Hoe definieert u liefde?

“Eerlijk zijn over je verlangens, over je twijfels, over wat je bang maakt. Als je binnen een relatie nooit je twijfels durft uit te spreken, dan word je zot. Het is volgens mij inherent aan een relatie dat je je afvraagt: is dit wel de best mogelijke relatie? Dit is volgens mij liefde: uitspreken wat je ongemakkelijk maakt. Ook wat er goed is natuurlijk, dat mag ook gezegd worden.” (lacht)

Hoe zou u willen sterven?

“Ik heb een tijdje in een klooster in Myanmar verbleven en denk dat ik daar zou willen eindigen als ik ongeneeslijk ziek word. De dood heeft daar iets magisch.

“Als ik sterf, zou ik willen dat het stil is, dat ik alleen natuurgeluiden hoor. Dat ik echt het gevoel heb dat ik opnieuw opga in waar ik vandaan kom, een soort niets. Liefst zo oud mogelijk, want ik heb echt wel zin om oud te worden.”

Wat zou u wensen als laatste avondmaal?

“Oesters met champagne en tiramisu.”

Wat zou u nog graag realiseren?

“Ik wil nog veel toneelstukken maken. Misschien ook een boek. Ik zou het ook tof vinden mocht ik nog eens heel verliefd worden. En ik wil nog naar Mexico. Reizen herinnert me aan het feit dat hoe we leven ook maar een fictie is van hoe een leven kan zijn. Het doet me altijd deugd om in een andere cultuur te vertoeven. Dan besef je: het kan zo, maar ook helemaal anders.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234