Woensdag 11/12/2019

Juist medicijn voor 'verkeerd type kanker' kan straks toch

Door een samenwerking tussen farmaceutische bedrijven en universitaire ziekenhuizen kunnen kankerpatiënten in ons land nu ook medicatie krijgen die eigenlijk niet geregistreerd is voor hun type kanker. België is een van de eerste landen waar dat kan. 'Hiermee kunnen levens gered worden', zegt de vereniging van oncologen.

Carien is 45 jaar, als ze begin 2013 te horen krijgt dat ze alvleesklierkanker heeft. Een ziekte waar haar vader amper enkele weken voordien nog aan stierf. Na anderhalf jaar vol vergeefse bestralingen en chemobehandelingen valt voor het eerst de naam olaparib. Een medicijn dat haar leven minstens nog even kan rekken, want het heeft de mogelijkheid om een specifieke mutatie van een gen in haar tumor bestrijden. Eén probleem: het medicijn is alleen geregistreerd voor eierstokkanker, niet voor alvleesklierkanker. En dus krijgt de vrouw het geneesmiddel niet. Zes maanden later sterft ze.

Zo'n verhaal is spijtig genoeg niet uitzonderlijk. "Elke dag maak ik het mee. Iemand heeft kankertype A en kan mogelijk geholpen worden met medicijn X. Maar X is alleen geregistreerd voor kanker B. Die patiënt mag dat geneesmiddel dan niet krijgen", zegt Jacques De Grève, voorzitter van de Belgische vereniging voor medische oncologie (BSMO).

Registratiekronkel

Het grote probleem is dat behandelingen per kankertype worden geregistreerd. Nieuwe medicatie gericht tegen de gemuteerde eiwitten in tumorcellen wordt alleen getest op kankervormen waar die bewuste mutaties het meest voorkomen. Het is voor farmabedrijven te duur en dus oninteressant om uitgebreid klinisch onderzoek te doen op een type kanker waar het medicijn maar in sommige gevallen effect kan hebben. Dan zouden ook voor de klanten de kosten van dat geneesmiddel door het dak gaan.

Om te voorkomen dat patiënten door die registratiekronkel genezingskansen mislopen, start de BSMO nu met 'Precision Belgium', in samenwerking met het Kankercentrum en de Stichting tegen Kanker. Farmaceutische firma's gaan rechtstreeks samenwerken met de zeven universitaire ziekenhuizen in ons land. Omdat het om academische klinische studies gaat, zullen patiënten wél een medicijn krijgen dat eigenlijk niet voor hun soort kanker is geregistreerd. "Niet hun type kanker, maar wel de mutatie zal bepalen welke medicamenten ze krijgen. Zo krijgen patiënten toegang tot een zo breed mogelijke gamma aan geneesmiddelen die voor hen nuttig kunnen zijn", legt De Grève uit. "We willen er ook iets uit leren en gaan dus de effecten van het medicijn op hun kankertype ook nauwgezet opvolgen. En als er te weinig Belgische resultaten zijn, zullen we onze bevindingen samenleggen met die van buitenlandse ziekenhuizen."

Frankrijk was vorig jaar het eerste land met zo'n project, de Verenigde Staten volgden begin dit jaar, en ook Nederlandse ziekenhuizen springen op de kar.

Minder bijwerkingen

De Belgische oncologen zijn overtuigd dat dit initiatief uitsluitend positieve gevolgen voor patiënten zal hebben. "Het kan levens redden, ze verlengen of de kwaliteit ervan aanzienlijk verbeteren. Alleen al omdat veel van de medicijnen minder bijwerkingen hebben dan bijvoorbeeld chemotherapie."

Let wel: het blijft om tests gaan en de medicijnen zullen dus niet altijd het verhoopte resultaat opleveren. "Maar dat wil niet zeggen dat patiënten gevaar lopen. De geneesmiddelen die we willen gebruiken, zijn al erkend of bevinden zich in een verre staat van ontwikkeling. We kennen dus de bijwerkingen." De therapie kost de zieke bovendien geen cent extra.

Behalve de patiënten en dokters hebben ook farmabedrijven baat bij de samenwerking. Zij winnen een heleboel tijd, geld en informatie. Professor De Grève hoopt dat de agentschappen die beslissen over de registratie van medicatie - in Europa is dat het Europees Geneesmiddelenbureau EMA - mee op de kar springen. "Zodat zij de resultaten van onze studies gebruiken om een geneesmiddel officieel te erkennen voor een ander type kanker. Voorlopig is dat nog niet zo, maar ik heb er goede hoop op dat dat op termijn wel gebeurt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234