Zaterdag 21/09/2019

kernkabinet

Journaliste Laila Ben Allal: "De vuile oorlog tussen de grootmachten is al begonnen"

Een kind loopt over straat in de met gifgas bestookte Syrische stad Douma. Beeld AFP

Nooit in onze recente geschiedenis hebben de nucleaire grootmachten, de Verenigde Staten en Rusland, zo dicht bij een rechtstreekse confrontatie gestaan als nu in Syrië. "Europese politici moeten de koppen bij elkaar steken, want dit kan fataal aflopen."

"Maak je klaar Rusland, want ze komen eraan, mooi, nieuw en slim.” Deze week verlegde VS-president Donald Trump de grenzen van het internationaal recht door een offensieve militaire actie aan te kondigen via Twitter, uit vergelding voor de vermoedelijke gifgasaanval die tientallen mensenlevens zou hebben geëist in Oost-Ghouta, nabij Damascus.

Tegelijk waarschuwde Rusland voor aanvallen op westerse lanceerplatformen, zoals schepen en vliegtuigen, als de VS en Europese bondgenoten Russische militairen in Syrië zouden treffen. Journaliste Laila Ben Allal, die de situatie in Syrië op de voet volgt, is bezorgd dat elke westerse interventie in Syrië een kettingreactie van oncontroleerbare gebeurtenissen tot gevolg zal hebben.

Kan een westerse aanval de nieuwe inzet van gifgas in het Syrische conflict voorkomen?

Ben Allal: “Eigenlijk kunnen we niets met zekerheid zeggen tot we de resultaten kennen van een onafhankelijk onderzoek door de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) naar de aard en naar de daders van de aanval in Oost-Ghouta. Nu militair reageren is te vroeg. Een beperkte actie, zoals vorig jaar in april gebeurde na een sarin-aanval op Khan Shaykhun, zal niet veel uithalen. Men heeft ook toen overigens nooit de daders kunnen aanwijzen. Vijftien jaar na de invasie van Irak, op basis van de gemanipuleerde informatie over massavernietigingswapens, is dus uiterste voorzichtigheid geboden om een oorlog te beginnen zonder de exacte feiten te kennen.

“Ik vind het ook opmerkelijk dat men nu meteen zegt te weten waar Assads chemische wapeninstallaties zich bevinden. Als men het al zo lang wist, waarom heeft men hem niet eerder onder druk gezet om ze te ontmantelen?”

Kunnen westerse beschietingen na zeven jaar Syrisch conflict de balans op het slagveld nog keren? Want daar is Assad door Russische en Iraanse steun aan de winnende hand.

"Nee. Ook daarom haalt militaire actie nu niet veel meer uit. Met het oplossen van het conflict heeft dit niets meer te maken. Dit is een oorlogsspel geworden om te tonen wie het sterkst is. De retoriek is ook beïnvloed door binnenlandse agenda’s. Elke oorlogstrom leidt immers de aandacht af van eigen politieke problemen. Denk aan president Trump, die deze week de hete adem van het FBI in zijn nek voelde, de Britse premier May die zwak staat in eigen land door de brexit-problemen, de Franse president Macron die zich als nieuwe speler nog internationaal moet bewijzen of president Poetin en zijn entourage van oligarchen die door de nieuwe VS-sancties zware economische problemen kennen. Iedereen heeft een eigen agenda om externe militaire actie te gebruiken als bliksemafleider. Een oplossing zoeken wordt zo complexer.”

Hoe groot is het risico dat beschietingen van de VS en een ‘coalitie van welwillenden’ uitdraaien op een direct conflict met Rusland, een confrontatie tussen de nucleaire grootmachten... en dus een potentiële wereldoorlog?

"Er dreigt een roekeloze escalatie. De huidige situatie draagt de mogelijkheid in zich om erger te worden dan de tweede Irak-oorlog. In het Westen zijn we nu echt wel naïef. De reactie van Rusland kan potentieel heel fel zijn. Ze hebben modern wapentuig in Syrië (zoals het luchtafweersysteem S-400, MR) waarmee ze de VS kunnen aanvallen. De zoveelste rode lijn is overschreden en de mensen die ik hoor in Syrië, Irak en Palestina maar ook hier in het Westen zijn echt bang voor een wereldoorlog.”

Ziet u nog een bemiddelende rol voor de Europese Unie?

“Ik vrees dat we onszelf al lang buitenspel hebben gezet. Inzake het Midden-Oosten hebben we geen sterke spelers. We gaan er al te lang veel te licht over. Het volstaat niet om bezorgde tweets de wereld in te sturen. Europees buitenlands- en veiligheidsvertegenwoordiger Federica Mogherini zou met de Europese staatshoofden en regeringsleiders nu de koppen bij elkaar moeten steken, het Europees Parlement zou in spoedzitting bijeen moeten komen en ernstig aan de bel trekken. Anders kan een militaire confrontatiekoers met Rusland ook voor Europa fataal aflopen. De vuile oorlog tussen de grootmachten is al begonnen. Rusland speelt het al heel vies. Kijk maar naar de vergiftiging in Salisbury. Het valt niet uit te sluiten dat er binnenkort ook in Brussel of een andere Europese hoofdstad dergelijke aanslagen plaatsvinden.

“Brussel mag ook niet vergeten wat er twee jaar geleden op 22/3 in Maalbeek en op Brussels Airport is gebeurd. Er kunnen vanuit het Midden-Oosten ook opnieuw terroristische vergeldingsacties komen als antwoord op westerse militaire actie. Als de EU blijft zwijgen, riskeer je altijd dat sommige mensen naar geweld grijpen om een signaal te geven.”

Welke vertrouwenwekkende maatregelen kunnen een escalatie voorkomen?

“Op dit moment zie ik het antwoord daarop even niet. Er blijven wel communicatielijnen open maar het water blijft diep. Zo sprong een gesprek tussen de Israëlische premier Netanyahu en de Russische leider Poetin af. Het lijkt wel alsof het internationaal recht overboord is gegooid. 

"Het is bedroevend dat we opnieuw gekatapulteerd worden naar de grootste catastrofe uit de geschiedenis van de mensheid toen het oorlogsrecht met voeten getreden werd om politieke agenda’s uit werken. De geschiedenis herhaalt zich en niets lijkt ten goede te veranderen. Integendeel, men is nucleaire arsenalen aan het uitbreiden en aan het moderniseren. 

"Als Israël een licence to kill-beleid hanteert in Gaza zonder dat Trump of de EU dat veroordeelt, verdwijnt ook in het Midden-Oosten het vertrouwen in het internationaal recht. En we moeten niet hypocriet zijn, deze oorlog is geen middel om een politiek doel na te streven, maar is een doel op zich.”

Begin deze week bombardeerden Israëlische gevechtsvliegtuigen ook de Syrische luchtmachtbasis T4, waarbij veertien mensen stierven, van wie zeven Iraniërs. Dreigt ook het conflict tussen Israël en Iran intussen uit te monden in een directe confrontatie?

“Israël heeft duidelijk de bedoeling om te verhinderen dat Iran in Syrië een uitvalsbasis uitbouwt en zo dus een nieuwe oorlogsgrens ontstaat. De burgerslachtoffers in Syrië doen er voor Tel Aviv niet toe. De VS zullen hen daarin als nauwe bondgenoot met alle middelen steunen, zeker nu het Witte Huis met John Bolton een veiligheidsadviseur heeft die, net zoals Israël, het nucleaire akkoord tussen het Westen en Iran wil ontmantelen. Ze krijgen hiertoe ook steun van Saudi-Arabië.

“Persoonlijk denk ik dat Israël hier met vuur speelt. Dat klein lapje grond kan in een conflict met Iran onmiddellijk van de kaart geveegd worden.”

U staat via sociale media dagelijks in contact met Syrische burgers die lijden in het conflict. Hoe reageren zij op de gebeurtenissen van deze week?

“Ik krijg tot vijftig videoboodschappen per dag. Men is wanhopig. Nog meer militaire actie zal de Syrische burgers in een fellere wurggreep nemen. De mensen die ik deze week sprak zijn alle vertrouwen kwijt in het buitenland. Voor hen is dit het zoveelste rampscenario. ‘Hoeveel bommen gaan er nog afdwalen op onze vrouwen en kinderen, hoe vaak gaan we nog horen dat dit een ‘onvermijdelijk gevolg’ van oorlog is? Zoiets als ‘vergissingen’ onder internationaal humanitair recht bestaat niet, ‘het gaat om feiten, intentie en motieven’, zei een dokter uit Douma me vandaag. Ik krijg telkens dezelfde pessimistische boodschap: ‘Wij wachten gewoon op de dood’.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234