Zondag 29/11/2020

Syrië-strijders

Journaliste Jenan Moussa interviewde Belgische Syrië-strijder in laatste rebellengebied

Journaliste Jenan MoussaBeeld Facebook

De Libanese journaliste Jenan Moussa (34) is erin geslaagd om drie westerse Syrië-strijders te interviewen in Idlib, in het noordwesten van Syrië, de laatste provincie in handen van rebellen. Twee van hen komen oorspronkelijk uit Nederland, eentje uit België, met een duidelijk Antwerps accent. 

De drie strijders getuigen gemaskerd en met een valse naam. De Belg noemt zich Abu Abdul Rahman al Belgiki. Jenan Moussa, die hen interviewde voor Al Aan TV uit Dubai, geeft De Morgen uitleg vanuit een hotel in het Midden-Oosten.

Wie is deze Belgische strijder, die anoniem wil blijven?

"Hij behoorde eerst tot Jabhat al-Nusra (Al Qaida in Syrië, BST), dan ging hij even bij IS, maar keerde later terug tot het Nusra-front, dat ondertussen in Hayat Tahrir al-Sham (HTS) overging. Nu beweert hij als 'onafhankelijke' te opereren."

Waarom willen ze onherkenbaar blijven, want als ze al jaren ginder zijn, zijn ze vermoedelijk gekend bij veiligheidsdiensten?

"Ze zeggen dat ze hun families in België en Nederland willen beschermen, zodat die bijvoorbeeld niet worden lastiggevallen door buren. Maar ik denk dat de strijders ook niet graag met hun gezicht op televisie komen om persoonlijke redenen. Op dit moment zeggen ze dat ze nooit willen terugkeren, maar je weet natuurlijk nooit." 

En denkt u dat die Belg ginder wil blijven, ook als Idlib in handen van het regime valt?

"Dat is toch wat hij zegt. Maar uit andere casussen heb ik geleerd dat mensen soms van mening veranderen als de situatie wijzigt. Hij leek bezorgd dat Syrische rebellen de foreign fighters zouden verraden. Hij benadrukte dat hij een gesprek had gehad met militaire leiders die hem garandeerden dat ze hen niet zouden verkopen of overleveren aan buitenlandse machten. Ze maken zich duidelijk zorgen over hun toekomst."

Ze zeggen dat ze willen vechten tot de dood?

"Dat zeggen de meesten, maar als ze het omgekeerde zouden zeggen, en bijvoorbeeld openlaten dat ze Idlib kunnen verlaten, dan zou HTS hen kunnen zien als mogelijke overlopers en hen straffen. Echte veel keuze om iets anders te zeggen hebben ze niet." 

Op het einde van uw verslag zegt u dat veel foreign fighters het op een akkoordje gooien met hun thuisland voor een mogelijke terugkeer. Doet België dat ook volgens u? 

"Nee, dat weet ik niet. Maar ik weet wel van een Belgische vrouw die met haar kind een tijdje geleden zou zijn teruggekeerd vanuit Idlib. De Belgische autoriteiten zouden haar nooit gestraft hebben. Ze namen gewoon het vliegtuig vanuit Turkije en het kon niemand iets schelen. Dat verhaal doet ongelofelijk de ronde onder buitenlandse jihadisten in Idlib." 

"Volgens een bron is dit voor hen het ultieme bewijs dat je niet ernstig gestraft wordt bij terugkeer. En zo wordt dat toch een aantrekkelijke optie voor sommigen. Want nu de oppositie zo veel territorium verliest in zulke korte tijd, begrijpt iedereen dat het zo goed als over and out is voor de jihad in Idlib."

Waarom geven deze drie jihadisten nu deze interviews volgens u?

"Het zou een signaal kunnen zijn naar de groepen in Idlib: we zijn hier en we blijven hier. Maar het kan ook dat ze vrezen om binnenkort te sneuvelen en een laatste bewijs willen leveren aan de wereld dat ze hebben deelgenomen aan de jihad."

"Of misschien willen ze wel westerse regeringen een signaal geven dat ze hier enkel waren om de mensen te helpen en tegen Assad te vechten, in de hoop dat ze dan niet te hard gestraft worden."

Waarom kon u zelf niet bij het interview zijn en deed u een beroep op een lokale fixer in Syrië?

"Idlib is een no-gozone voor journalisten en extreem gevaarlijk sinds radicale groepering het in handen hebben genomen in 2013. Ik heb ontelbare keren rebellengebied bezocht, maar voor jihadisten is een gekidnapte journalist miljoenen dollars waard. En als er niemand wil betalen, ga je eraan."

"Mijn fixer ter plekke neemt uiteraard risico's, omdat Idlib niet veilig is, maar de Nederlanders en de Belg gingen akkoord met een interview, dus het risico was beperkt. Ik heb vervolgens mijn vragen doorgegeven."

De Belg die een interview gaf met strijdnaam Abu Abdul Rahman al BelgikiBeeld RV
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234