Dinsdag 07/12/2021

'Journalist moet de wereld niet verbeteren'

Dubbelinterviews geven ze niet, maar voor één keer gingen VTM-hoofdredacteur Kris Hoflack en zijn VRT-collega Björn Soenens toch in debat. Alle aanwezigen waren opvallend hard voor de VRT-nieuwsdienst. 'Wat gebeurt er met treinen waar geen volk op zit? Die worden afgeschaft.'

Hoe problematisch is de relatie tussen pers en politiek? Het 'Grote Media Debat', georganiseerd door Jong N-VA Gent, probeerde de knuppel in het hoenderhok te gooien door nauwe banden tussen journalisten en politici aan te klagen. Alleen zag niemand in het panel meteen het probleem: die relatie is niet problematisch, klonk het unisono, en zelfs veel beter dan vroeger, toen journalisten puppets on a string waren van politici of zelfs mee aan politiek deden. "Er zullen altijd fricties zijn, maar we kunnen toch onafhankelijk werken", concludeerde Kris Hoflack.

Maar wie Björn Soenens aan tafel zet met Hoflack en Siegfried Bracke, weet dat het niet lang duurt voor de poppen echt aan het dansen gaan. Mikpunt van de avond: de constructieve journalistiek van Soenens. Een beladen begrip ondertussen, en dat blijkt ook Soenens te beseffen. "We moeten af van die term. Dit gaat immers niet om het onder de mat vegen van dingen, maar wel over nieuws van verschillende kanten bekijken. Als het over vluchtelingen gaat, dan kun je de ellende tonen, maar ook burgers die vluchtelingen opvangen."

Naast het nieuws

Bovendien mag je niet alleen focussen op wat nu gebeurt, want zo mis je volgens Soenens te veel. Nieuws brengen is ook aandacht hebben voor trends en context. "Je moet de nuance brengen, tonen dat het niet zwart-wit is. Met zo'n mix zullen mensen het nieuws misschien niet meer als een poel van ellende zien."

Een paternalistische visie, vond Wouter Verschelden. "Is de kijker dan niet slim genoeg om zelf zijn oordeel te vellen?" "Journalisten moeten vooral informeren", zei ook Veli Yüksel. "De kijker zal wel zelf conclusies trekken over de context." Met zo'n visie zit je bovendien vaak gewoon naast het nieuws, meende Hoflack, die Molenbeek aanhaalde als voorbeeld. "Iedereen is nu op zoek naar een misdadiger. Ik wil over een paar weken ook wel eens een positief stuk maken over Molenbeek, maar het nieuws is nu dat er daar iets ergs aan de hand is."

"De treinen die op tijd aankomen, zijn niet het nieuws, wel de ontspoorde trein", definieerde Bracke wat nieuws is. Volgens de voormalige VRT-journalist wil Soenens met zijn constructieve journalistiek vooral te veel de samenleving gaan verbeteren. "Ik ben een politicus en wil de samenleving verbeteren. Journalisten moeten ze gewoon beschrijven. De samenleving proberen te verbeteren laat je beter aan anderen over."

Waarna de discussie richting de VRT-nieuwsdienst verschoof, en opnieuw stond Soenens alleen. "Er is een probleem van output", was Verschelden scherp. "De VRT is de grootste nieuwsdienst, met 517 journalisten (dat zijn alle VRT-medewerkers met een journalistenkaart, van wie er ook heel veel buiten de nieuwsdienst werken, JDB) en wat komt daar uit? 's Ochtends op Radio 1 hoor ik gewoon dat de kranten worden voorgelezen. Ik zou veel middelen verschuiven naar onderzoeksjournalistiek en er een ambitieniveau in stoppen dat er nu niet is."

Een populistische discussie, vond Soenens, die het rijtje programma's opsomde dat de nieuwsdienst wekelijks maakt, een veelvoud van wat VTM maakt. Met succes voor Het journaal in ieder geval, dat dag na dag boven het miljoen kijkers gaat.

Journalistieke drive

Kan allemaal wel zijn, meent Bracke, maar het probleem is een gebrek aan drive. "Tel eens hoe vaak Het journaal om 19 uur begint met items die 's ochtends in het radiojournaal zitten. De toegevoegde waarde van Het journaal is buitengewoon klein. En je lost dat niet op met meer mensen, maar met journalistieke drive." Iets wat hij bijvoorbeeld wel ziet in het Radio 1-programma Nieuwe feiten. "Vanuit een nieuwsgierigheid gaan zij op zoek naar nieuwe dingen en maken zo meer nieuws. Dat bewijst dat het een zaak van creativiteit is."

"De openbare omroep moet de kwaliteit in de markt zetten, maar ik zie dat dat steeds minder het geval is en dat de VRT minder relevante journalistiek brengt", was ook Hoflack scherp voor zijn vroegere werkgever. De kijker haakt daarom af, zegt hij: De afspraak en Terzake hebben op sommige dagen samen maar 100.000 kijkers, terwijl hij vroeger met Terzake en Phara samen 500.000 kijkers had. De irrelevantie dreigt, meende Bracke, want: "Wat gebeurt er met treinen waar geen volk op zit? Die worden afgeschaft." En dat is zeker niet wat hij wil, beklemtoonde hij. "Ik wil een goede openbare omroep met programma's die meerwaarde bieden."

De bijsturing van Canvas, met een nieuwsuur om 20 uur als start van de avond, komt dus niet te laat. Al is Hoflack niet wild van de hervorming. "Je kunt moeilijk zeggen dat De ideale wereld veel context bij de actualiteit geeft. Canvas geeft nu een uur actua en duiding op voor een humorprogramma."

Subsidies

De reddende hand voor Soenens in een discussie die hij niet kon winnen, kwam uiteindelijk van Verschelden, die de discussie verschoof naar het mediabeleid. "De kranten zoomen steeds in op de VRT, maar zij krijgen ook steun via de postsubsidies, steun waar geen enkele voorwaarde tegenover staat. Daarover is niet eens een publiek debat geweest."

De federale regering betaalt jaarlijks 170 miljoen aan Bpost om kranten en tijdschriften goedkoop te bussen, iets waarvan de uitgevers profiteren omdat ze zo de abonnementen goedkoper kunnen houden. Daarbovenop komen nog andere steunmaatregelen zoals Kranten in de Klas, waar websites als Newsmonkey buiten worden gehouden, en een btw-tarief voor kranten, wat de overheid volgens Verschelden jaarlijks 75 miljoen euro kost.

"Het beleid zit nog in de vorige eeuw", vond hij. "We besteden grote sommen op een heel inefficiënte manier. Waarom zet de overheid bijvoorbeeld geen fonds op van 50 miljoen euro om onderzoeksjournalistiek te financieren? Je zou een heel ander medialandschap krijgen." Een goed idee, vond ook Hoflack. "Je moet kwaliteitsvolle projecten subsidiëren."

Bracke en Yüksel gaven Verschelden ook deels gelijk. Er is zwaar gediscussieerd over de postsubsidies, maar een meerderheid vond het maatschappelijk relevant daar nu nog geld voor uit te trekken. "Je kunt niet ontkennen dat veel mensen nog de papieren krant lezen", wierp Bracke op. "Het gaat ook om een paar duizend jobs bij Bpost", vulde Yüksel aan. "Maar we zullen die steun evalueren en in een volgende fase willen we ook de onlinemedia erbij betrekken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234