Zaterdag 21/09/2019

Jos Joskens en de toekomst van het nieuws

Het persagentschap Belga stuurde deze week ten onrechte het nieuws de wereld in dat koningin Fabiola overleden was. ‘Wat ons eensklaps bij de vraag brengt wat de meerwaarde kan zijn van gebruikers- gegenereerd nieuws in het digitale medialandschap’, schrijft Caroline Pauwels.

Ditmaal was het een zekere Jos Joskens die aan de oorsprong lag van het bericht over het overlijden van koningin Fabiola. Via Belga’s nieuwsmeldingsdienst ihavenews.be stuurde hij dit be- richt de wereld in. Wellicht als grap bedoeld. Het verscheen in de nieuwsfeed van Belga waarop redacties geabonneerd zijn en die kadert in een recent Belga-initiatief om ook de burgers bij nieuwsproductie te betrekken. Maar het be- richt bleek niet te kloppen. Dat het toch door de redactionele filter - die er gewoon niet blijkt te zijn bij ihavenieuws.be - geraakt, is pijnlijk voor een persbureau als Belga. Het is een voorbeeld van hoe de samenwerking tussen gebruikers en nieuwsmedia, mogelijk gemaakt door de interactiviteit van het internet, fout kan gaan. Zo komen we eens te meer bij de vraag wat de meerwaarde kan zijn van gebruikersgegenereerd nieuws in het digitale medialandschap. Dit hoort thuis in een breder debat dat nu al bijna een decennium gevoerd wordt onder uitgevers, journalisten, marketeers en media professionals: wat is de toekomst van de journalistiek en de nieuwsvoorziening na de digitale revolutie?

Afrekenen op accuratesse

Er is wel degelijk iets aan de gang in de mediasector. Voor de enen wijzen de economische recessie, de dalende advertentieinkomsten en de structurele impact van informatie- en communicatieontwikkelingen (ICT) op de mediasector in de richting van een Apocalypse Now-scenario. Sommigen betreuren het verval van een journalistiek ethos en de uitverkoop van de kerntaken van verslaggeving aan burgerjournalisten waarbij het publiek veroordeeld wordt tot snelle, niet verifieerbare info-snacks. Aan de andere kant van het spectrum verkondigt een steeds kleinere groep een ‘much ado about nothing’-scenario. Nadat evenwichten hersteld zijn, is het weer business as usual. Conser- vatisme is hun handelsmerk, het vertrouwen in het eigen sterke merk groot, alsook het (blinde) geloof dat het publiek de weg naar hun medium zal blijven vinden. Onderzoek toont evenwel aan dat de nieuwsmedia wel degelijk een ‘Revolutionary Road zijn ingeslagen. Precies omdat ook de randvoorwaarden voor hun functioneren grondig door elkaar geschud worden: het businessmodel, de opkomst van nieuwe, participatieve mediagebruiken, een laatmoderne samenleving die van oude zekerheden brandhout maakt en de druk op vroeger aanvaarde kennis- en autoritasinstellingen opvoert, enzovoort. Nu al is duidelijk dat sommige titels of groepen deze ontwikkelingen niet zullen overleven. Maar hoe revolutionair ook, een aantal basisprincipes blijft overeind, en worden zelfs belangrijker dan ooit. Hierdoor houdt de ‘revolutionary road’, eigenaardig genoeg, ook een back to basics-scenario in. Het voorval bij Belga illustreert dat dat nieuwsmedia het net op hun kerntaken niet mogen laten afweten. Een persagentschap kan wel investeren in burgerjournalistiek, uiteindelijk wordt het afgerekend op de accuraatheid van haar berichtgeving. Recent onderzoek (van het Pew-center en Fleet) toont aan dat het merendeel van de nieuwsgebruikers traditionalisten blijft. Old habits die hard: dat is meteen het goede nieuws voor de traditionele mediagroepen. Toch beschikken deze nieuwsgebruikers in stijgende mate over kanalen om dan wel niet actief aan nieuwsproductie te doen - slechts een heel kleine minderheid is hiertoe bereid - maar wel om nieuwsproductie te beïnvloeden. En net zo goed als die kleine minderheid van burgerjournlisten soms zelf fout kan zitten, getuige het Belgabericht, kan ze, omgekeerd, net zo goed zelf aan nieuwskwaliteitscontrole doen. Net zoals andere merken houden de media dus maar beter rekening met een snel te mobiliseren internetgemeenschap die fouten opspoort, en zelfs het sterkste merk kan maken of kraken. Betrouwbaarheid van de informatie garanderen, maar ook het vertrouwen in het sérieux waarmee de media hun werk doen opkrikken, is dus meer dan ooit een aandachtspunt voor de media. Goed werk gaat niet vaak samen met snel, versta overhaast, werk. Druk, druk, druk leidt tot snel, snel, snel, en verhoogt jammer genoeg het risico op fout, fout, fout… En voor deze fouten zal er ofwel een economische prijs - het afhaken van het publiek - ofwel een maatschappelijke prijs betaald worden.

Opportuniteit

Qua snelheid zullen de traditionele media niet op kunnen tegen an- dere sociale media, zoals Facebook of Twitter. Hooguit, en noodzakelijk, kunnen ze deze bij hun werk inschakelen. De meerwaarde van de traditionele nieuwsmedia moet el- ders liggen. Want de nieuwe media komen voor de nieuwsgebruiker met een keerzijde, die uitgerekend voor de traditionele media een opportuniteit inhoudt. Het aanbod aan nieuws groeit, en het managen van de aandacht wordt zelfs voor een mediagebruiker die zich mediawijs wil noemen, problematisch. Ofwel gaan we, bij wijze van boutade, met zijn allen collectief aan de rilatine om deze attention deficit disorder de baas te kunnen. Ofwel zetten de media in op wat ze in de eerste plaats verondersteld worden te doen: vanuit een onophoudelijke kritische bronnenstudie (ken uw pappenheimers…), en gestoeld op expertise die ze zowel binnen als buiten de redactie opbouwen, filteren en gidsen, om van daaruit zo snel mogelijk achtergrond en duiding te geven bij feiten die anderen sneller dan zijzelf aan het licht zullen brengen.Maar lees ons niet verkeerd. Het punt is niet dat nieuwsmedia moeten terugplooien tot de rigide, top down-instellingen die ze ooit waren. Initiatieven als dat van Belga verdienen ook lof voor hun exploratie van de nieuwe nieuwsmediawereld. Het is in een dergelijk woelig klimaat vaak slechts al doende dat men leert. Dat we een ‘revolutio- nary road’ ingeslagen zijn, staat buiten kijf, maar het is belangrijk om ‘the best of both worlds’ na te streven. Back to basics betekent geen business as usual, maar vakmanschap. Enkel een degelijke journalistiek kan de weg effenen voor sterke gebruikersparticipatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234