Vrijdag 14/08/2020

Israël

Joodse activisten verhuizen uit Israël: ‘Dat land heeft de strijd tegen het antisemitisme gekaapt’

De activisten Eleonore Merza en Eitan Bronstein verhuisden met hun zoon van Israël naar Brussel.Beeld Tim Dirven

Jarenlang ruilden steeds meer Joden ons land in voor Israël, maar zes jaar na de aanslag op het Joods Museum in Brussel is het tij gekeerd. Meer nog, er is sprake van een omgekeerde beweging. Activisten en academici verlaten het land van premier Netanyahu.

Eitan Bronstein (60) en zijn partner Eléonore Merza (40) zijn in Israël bekende activisten. In 2018 schreven ze het boek Nakba, over de 750.000 Palestijnen die in 1948 hun hebben en houden moesten achterlaten om plaats te maken voor de Israëlische staat. Bronstein stond in 2002 aan de wieg van de organisatie Zochrot, die ijvert om de Nakba in Joods Israël uit de taboesfeer en de vergetelheid te halen. In december vorig jaar liet het koppel hun leven in Israël achter. Sindsdien wonen ze met hun vierjarige zoon in Brussel, op een zucht van de vijvers van Elsene.

Zoals meestal bij migratie kent hun vertrek meerdere redenen, maar is het sterk verbonden aan de rechtse wind onder premier Benjamin Netanyahu, die zondag voor de rechter verscheen voor drie corruptiezaken en meteen uithaalde naar politie en justitie.

“In de elf jaar dat Benjamin Netanyahu premier is, is iedereen gemarginaliseerd die niet gelooft in de idee van Israël als een puur Joodse staat ”, zegt Eitan Bronstein aan de telefoon.

Hun vertrek komt vooral op aansturen van zijn partner Eléonore Merza, die geboren en getogen is in Frankrijk, maar de afgelopen 15 jaar in Israël woonde en zo Bronstein leerde kennen. Ze zag Israël niet als het beloofde land om haar zoon groot te brengen.

Toen een van de opvoeders in de crèche van met de kinderen vier tanks had geknutseld met wc-rolletjes, was voor Eléonore Merza de maat vol, ze moest verhuizen uit Israël. Beeld rv

“Het probleem is dat de Israëlische samenleving zo militaristisch en nationalistisch is”, zegt Merza. “Het promoot militaire educatie vanaf de geboorte. Ik ben een trotse Joodse, maar ik wou mijn zoon niet laten opgroeien in een land dat voor bepaalde privileges een onderscheid maakt tussen Joden en niet-Joden. Tegelijk, als je ouders politiek zo gemarginaliseerd zijn, zou hij opgroeien als het kind ‘van die verraders’. Dat wilde ik niet.”

De druppel voor Merza was een specifieke gebeurtenis toen ze haar zoon een jaar geleden ging ophalen aan de crèche rond de Israëlische onafhankelijkheidsdag. Een van de opvoeders had met de kinderen vier tanks geknutseld met wc-rolletjes.

“Ik kwam thuis en zei dat ik er alles aan zou doen om uit Israël weg te geraken. Een half jaar later waren we in Brussel en intussen ben ik verliefd op de stad.”

Antisemitisme

De afgelopen jaren verschenen in de Belgische pers net berichten van Joden die zich niet meer goed voelden in ons land. Onder andere het toenemende antisemitisme deed hen vertrekken. Volgens de Israëlische wet op de terugkeer hebben Joden wereldwijd het recht om te immigreren en Israëlisch staatsburger te worden. Het Joods Agentschap voor Israël helpt hen bij die zogenaamde alia en rapporteerde jarenlang een toename van het aantal vertrekkers uit België en Frankrijk. 

Uit cijfers die De Morgen bij het agentschap opvroeg, blijkt een piek in het jaar 2015, net na enkele gewelddadige aanslagen op Joden. Op 24 mei 2014 vielen vier doden bij de aanslag op het Joods Museum in Brussel, en in januari 2015 bracht de jihadist Amedy Coulibaly vier Joodse gegijzelden om het leven in een koosjere supermarkt in Parijs. Toen enkele weken later weer een schietpartij volgde aan een synagoge in Kopenhagen, riep Netanyahu Joden op om naar Israël te verhuizen.

Na 2015 daalt het aantal Joden dat ons land verruilt voor Israël echter elk jaar. Van 306 in 2015, tot 101 vorig jaar. Het aantal meldingen van antisemitisme is sindsdien in België niet echt gedaald. Vanuit de Joodse gemeenschap kwamen bijvoorbeeld geschokte reacties op de carnavalswagens in Aalst, beelden die ook het koppel Bronstein kent.

“Over de hele wereld neemt antisemitisme toe en dat wil ik niet minimaliseren”, zegt Eléonore Merza. “Maar de strijd tegen antisemitisme is gekaapt door de staat Israël, die beweert dat ze de Joden in bescherming neemt, maar daar al 70 jaar in faalt. En ondertussen gaat Netanyahu ook nog eens vriendschappelijk om met uiterst-rechtse regeringen in Europa, zoals Polen en Hongarije.”

Academici lastig gevallen

In een recent artikel linkt de Israëlische krant Haaretz het vertrek van Bronstein en Merza aan dat van andere progressieve krachten die voor een beter Israël vochten, maar uiteindelijk het land verlieten. Academici voelen zich lastiggevallen en het zwijgen opgelegd. Dat Benny Gantz nu een coalitie vormt met zijn aartsrivaal Netanyahu ontneemt bovendien elke hoop op verandering.

Volgens Itamar Shachar, socioloog aan UGent, is er een zionistische consensus in Israël, waarvan ook de leiding aan de universiteiten doordrongen is.

“Er is een militarisering van de universiteiten, met speciale programma’s voor soldaten zodat ze gemakkelijker een diploma krijgen”, zegt Shachar. “Zelfs liberale universiteiten steunen toch het Israëlisch leger en de bezettingspolitiek. Ik ben ervan overtuigd dat academici onder toenemende politieke druk staan in Israël. De organisatie Israel Academia Monitor bijvoorbeeld nagelt zogezegde anti-Israëlische academici aan de schandpaal.”

Shachar is actief in een tegenbeweging, Academia for Equality, die Joodse en Palestijnse onderzoekers steunt die problemen krijgen door hun mening. En met Een Andere Joodse Stem probeert hij ook in ons land kritische stemmen bij de Joodse gemeenschap aan het woord te laten. Ook Bronstein en Merza zijn niet moegestreden. Ze richten in ons land een vzw op om van hieruit, onder de naam De-Colonizer, hun werk voort te zetten.

Albert Guigui, opperrabbijn van Brussel, bij de herdenking van de zesde verjaardag van de aanslag in het Joods Museum op 24 mei Beeld BELGAONTHESPOT
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234