Zondag 17/11/2019

Jodendom

Joods restaurant Hoffy’s komt met kookboek: ‘Dit is voor jullie, wij kennen onze tradities’

Benjamin Hoffman geeft uitleg aan Belgische gasten over de tradities van de joodse keuken. Beeld Aurélie Geurts

Met een boek vol joodse keukengeheimen laat het Antwerpse restaurant Hoffy’s opnieuw in de potten kijken, na een gesmaakte passage bij Jeroen Meus enkele jaren geleden. Vindt de erg gesloten chassidische gemeenschap dat wel koosjer?

“Bent u ergens naar op zoek?” Terwijl ik op de voorgevel van Hoffy’s aflees waarom het joodse restaurant een tiental dagen gesloten is – het Loofhuttenfeest, ook wel Soekot – word ik een tikkeltje onverwachts aangesproken door een man met een sjtreimel, een bonthoed. De chassidische gemeenschap in Antwerpen blijft erg gesloten, maar in de Lange Kievitstraat zijn ze de curieuze blikken intussen gewend. Sinds Jeroen Meus in de potten van Hoffy’s kwam neuzen voor zijn programma Goed volk in 2017 zijn de groepjes die met een gids komen rondneuzen niet meer te bij te houden, zegt een buurtbewoner.

De man die de vraag stelt, is Benjamin ‘Jumi’ Hoffman, een van de vijf bekende broers en zakenpartner van het restaurant. “Vroeger bleven we in deze periode open, nu gebruiken we de feestdagen om toch even op adem te komen”, zegt hij vriendelijk. De koosjere keuken is sowieso al intensief door de 613 geboden die nageleefd moeten worden – de volledige mise-en-place gebeurt de dag zelf en het eten wordt dagelijks gecontroleerd door een rabbijn. “Dit geeft ons ook wat tijd om de boeken in orde te brengen.”

Visballetjes en honingcake

Hij heeft het over de financiën, maar nu brengt de familie effectief een boek uit. Hoffy’s: de joodse keuken is zo’n beetje de Vlaamse bestseller Dagelijkse kost maar dan in een Jiddisch jasje, met restaurantuitbater Moshi Hoffman als posterboy. Elke pagina is gedrenkt in traditie en geloof: van de gefilte fisj of visballetjes die het best verorberd worden tijdens de wekelijkse sjabbat tot de matseballen die bij Pesach (Pasen) horen, van de honingcake voor Rosj Hasjana (Nieuwjaar) tot de groentecakejes met Chanoeka (Lichtfeest).

“Zo strikt selecteren we onze maaltijden nu ook weer niet, maar dat presenteert natuurlijk mooi”, zegt Jacob Hoffman, toevallig ‘neef van’. Terwijl we met hem praten op het hoekje aan de Heimische Bakkerij worden we door steeds meer jonge, joodse mannen omringd die komen aandraven met deelfietsen en elektrische steps. Allemaal zijn ze op de hoogte van het nieuwe boek, al is dat misschien niet zo verrassend. “Hier in de straat heb je 80 procent kans dat iemand bij de familie Hoffman hoort”, zegt Eli.

In blijde verwachting zijn de mannen niet meteen. “Het boek is niet voor ons, wij kennen onze tradities. Het is voor jullie”, zegt Jacob Hoffman, die geregeld in het restaurant eet of afhaalt. “Het is niet alsof we veel keus hebben”, lacht hij, al is de opmerking niet slecht bedoeld. “Het is het enige restaurant in de stad waar je traditioneel joods kunt eten. Gelukkig heel erg lekker. Voor de rest zijn er wel genoeg koosjere zaken die chinees of kebab aanbieden, maar dat is niet onze cultuur.”

Wat definieert dan precies die joodse culinaire cultuur? Alles en niets, zo lijkt het wel wanneer we Benjamin Hoffman uithoren. “De Jiddische keuken is een samenlevingskeuken, er zijn invloeden van Rusland tot Turkije.” De omzwervingen van het Joodse volk, de diaspora, zitten verweven in elke plat préféré die bij Hoffy’s in de toonbank ligt te blinken. “Maar de grootste invloed is die van onze moeder.” Een hemelsbrede glimlach volgt. Familie is bij uitstek het hoogste goed binnen de joodse gemeenschap.

De joodse eetcultuur in een toonbank. Beeld Aurélie Geurts

Portretfoto’s

In die zin lijkt het een beetje een tegenstelling: een joodse familie die van haar open vizier op de buitenwereld een handelsmerk heeft gemaakt. Op vrijdag is de zaak eerder een soort ‘afhaaljood’ met het oog op de sjabbat, op andere dagen zijn het toch vooral de toeristen die er aanschuiven, vertelt Esther, die net buiten de Diamantwijk woont. “Voor ons is het eerder een plek waar we de oude tradities nog eens kunnen beleven.”

Margot Vanderstraeten, auteur van de bestseller Mazzel tov, neemt journalisten of vertalers van haar boek altijd mee naar Hoffy’s. “Allemaal, zonder enige uitzondering, zijn ze diep onder de indruk van de plek die zo joods en tegelijkertijd zo kosmopolitisch is.” Ze is erg blij met het nieuwe boek dat bij ‘ons erfgoed’ hoort; het Verenigd Koninkrijk heeft Claudia Roden of Yotam Ottolenghi, België heeft Moshi Hoffman. En net zoals Jamie Oliver en Jeroen Meus een andere kijk hebben op mac and cheese, kun je het jodendom op minstens evenveel manieren beleven als de tsjolent, de stoofpot, gekookt wordt, aldus Vanderstraeten.

Gefilte fisj is een gerecht dat standaard elke vrijdag avond wordt gegeten bij de sjabbat. Beeld Aurélie Geurts

Schrik dus niet wanneer u op een volgend diner bij vrienden getrakteerd wordt op latkes (aardappelpannenkoekjes) of kreplach (gevulde noedels). 

Wat vindt de gemeenschap zelf daar eigenlijk van? De Hoffmans waren dankzij Mazzel tov of Goed volk al zo’n beetje uitgegroeid tot woordvoerders van de Antwerpse chassidische joden – als er een voxpop in de joodse buurt moet gebeuren, blijken ze voor heel wat journalisten het ideale aanspreekpunt. Nu treden ze dus ook actief naar buiten met hun traditieverhaal.

“Dat de familie met portretfoto’s in dit boek staat, zal sommigen tegen de borst stuiten. Er zijn mensen die vinden dat je niets over het jodendom naar buiten moet brengen, dat je best onder de radar kunt leven”, zegt Vanderstraeten. De redenering daarachter: wie echt vroom ofte chassied is, houdt zich niet bezig met aardse zaken zoals portretten. “De Hoffmanns behoren tot de meest open chassieden van Antwerpen. Dat heeft veel met hun keuken te maken. Koken is delen, en vertrouwen winnen.”

Citrusvrucht

Een gebrek aan vertrouwen is niet te merken bij de joodse buurtbewoners die we spreken. “Het is meer dan een restaurant. Elke avond geven ze iets mee aan de mensen die te weinig geld hebben om voedsel te kopen”, vertelt Eli, die zegt dat de familie een centrale rol speelt in het kostbare weefsel waar burgemeester Bart De Wever zo graag over spreekt. De familie heeft status, dat hoor je in elke lettergreep. Dat heeft zo zijn voordelen: een vraag over Hoffy’s en hun nieuwe boek opent deuren.

Zo komen Jacob Hoffman en Eli een vijftal minuten na ons gesprek plots nog enthousiast aangelopen met een etrog, een citrusvrucht die bij het ritueel van het Loofhuttenfeest hoort. “Hoe mooier de citrusvrucht, hoe meer je betaalt. Deze heeft geen zwarte stipjes. Daar betaal je toch al snel 100 euro voor, de allermooiste vruchten kosten zelfs meer dan 500 euro”, zegt Eli. De vrucht is echter geen voer voor het kookboek, lacht Jacob. “Je kunt er misschien compote van maken, maar die zal nergens naar smaken.”

Hoffy’s: de joodse keuken, Hannibal Publishing, 192 pagina’s, € 35,50

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234