Zondag 08/12/2019

jeugdzorg

Jongeren uit instelling smeken rechters in brief om meer begrip

Enkele jongeren met de brief die ze naar de jeugdrechters schreven. Beeld Senne Van der Ven

'Praat efkes met ons.' 'Doe geen toga aan.' 'Bezoek ons.' In een open brief proberen zeven jongeren die in instellingen verblijven jeugdrechters duidelijk te maken dat het anders kan. Een terechte kreet? Volgens sommige magistraten wel. "Vaak zitten we in een keurslijf."

"Ik hoop dat ze straks een beetje meer met ons inzitten", zegt Luisa Maria (18). Ze heeft het over de jeugdrechters in Vlaanderen, en over de brief die ze aan hen richt. Die moet duidelijk maken dat ze zich door hen vaak écht niet gehoord of begrepen voelde. "Op het laatst luisterde die van mij alleen nog naar mijn instelling en mijn consulent. Wat ik te zeggen had, dat maakte niet meer uit." Dat vindt ze niet kunnen. "Zo'n rechter moet veel meer met mij bezig zijn. Want hij is nu toch een beetje mijn ouder?"

Het verhaal van Luisa Maria klinkt zes andere jongeren bekend in de oren. De jongeren heten Maddy, Melissa, Khava, Jari, Yan en Hajar. Alle zeven zitten ze in een open instelling omdat het thuis spaak liep. Alle zeven hebben ze de brief aan de jeugdrechters mee geschreven en ondertekend. Dat deden ze tijdens een projectweek, waarvoor ze door Jeugdzorg Emmaüs Antwerpen werden uitgenodigd. Het was de bedoeling om hen tijdens die week hun ervaringen te laten delen, en hen vervolgens samen te brengen met de Emmaüs-begeleiders, opdat die zouden weten wat beter kan.

Lees ook

'Praat efkes met ons', de open brief die de jongeren aan de jeugdrechters schreven.

Met eigen ogen

Maar tijdens de projectweek bleef het niet bij ervaringen delen. De jongeren wilden ze ook het koste wat het kost op papier zetten. Niet alleen voor de begeleiders, maar ook en vooral, voor de jeugdrechters. Die moeten volgens hen dringend eens de hand in eigen boezem durven te steken. Om hen daarbij te helpen, hebben ze voor de rechters negen leerpunten opgelijst.

"We willen dat u voor de zitting begint eerst efkes met ons praat", schreven ze. En ook: "We krijgen te vaak met een andere jeugdrechter te maken. Dat is frustrerend, omdat we altijd opnieuw ons verhaal moeten vertellen." Of: "We willen dat u ons minstens een aantal keer komt bezoeken in de instelling. Want u kunt wel denken dat het goed is, maar als u hier bent, dan kunt u dat met eigen ogen zien."

Inspiratie voor de open brief deden de jongeren op na een ontmoeting met de Mechelse jeugdrechter Bie Van Bauwel, die in september met pensioen ging. Nadat ze het interview met haar hadden gelezen in deze krant (DM 14/10) wilden ze haar tot elke prijs uitnodigen tijdens de projectweek. Hajar (16): "Ze heeft ons de ogen geopend. Enerzijds omdat we niet wisten dat sommige rechters zoveel moeite doen. Die ervaring hebben velen van ons niet gehad. Anderzijds ook omdat ze zo voor haar eigen mening opkwam. Zo vertelde ze ons dat ze nooit een toga droeg. Zalig toch."

Dus schreven de jongeren aan de jeugdrechters: "We willen dat u zonder toga met ons praat. Wij zitten daar ook in gewone kleren." Luisa Maria kan het weten. De toga's vond ze als kind verschrikkelijk. De omgeving van de jeugdrechtbank ook. "Je voelt je er zo klein. Alsof je een misdadiger bent. Terwijl ik niets heb misdaan. Het zijn mijn ouders die in de fout gingen."

Bie Van Bauwel, ex-jeugdrechter die met de jongeren sprak: 'Het is goed om jeugdrechters te laten stilstaan bij wat ze doen, of net niet doen.' Beeld Karoly Effenberger

Boeten voor problemen van ouders

Dat delen alle zeven jongeren, het gevoel dat zij moeten boeten voor de problemen van hun mama en papa. In hun brief maakten ze duidelijk dat niet zij geplaatst moeten worden, maar degenen die hen hebben opgevoed. Hajar: "Dat het omgekeerd is, begrijp ik nog altijd niet. Mijn moeder mishandelde ons, maar zit zelf nog altijd gewoon thuis. Zij moet niet naar een instelling en zij moet niet worden behandeld."

Jeugdrechter Bie Van Bauwel noemt de brief van de jongeren ontwapenend. Een sterk signaal ook. "Het is goed om jeugdrechters te laten stilstaan bij wat ze doen, of net niet doen. Je werk in vraag stellen, kan geen kwaad."

Ze herkent alvast de pijnpunten die de jongeren aanhalen. "Veel van die frustraties leven volgens mij ook bij de rechters zelf. Ik heb het zelf althans vaak gedacht: ik moet nog meer in gesprek gaan, nog meer op bezoek gaan. Tegelijkertijd is het allemaal zo tijdrovend. Je mag ook niet vergeten dat wij zelf in een keurslijf zitten. Het is roeien met de riemen die we hebben."

Van Bauwel zegt te hopen dat aan de laatste twee vragen van de jongeren wordt tegemoetgekomen. Zo willen ze zelf met nog meer jeugdrechters samenzitten. ("Wij nemen koekjes mee") en zouden ze graag als ervaringsdeskundigen bij opleidingen optreden ("Wat uw leerkrachten u niet kunnen leren, kunnen wij misschien wel").

Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V) laat weten dat zijn kabinet de aanbevelingen van de jongeren op een volgend overleg met federaal minister van Justitie Koen Geens (CD&V) zal bespreken. Hij benadrukt ook dat andere ervaringsdeskundigen vandaag al een stem hebben in het debat over het nieuwe Vlaamse jeugdrecht.

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234