Zondag 04/12/2022

Jongeren met een kloofgevoel

Worldshake: speelse en geëngageerde lessen wereldeconomie

De resultaten van acht maanden 'Worldshaken' zijn moeilijk meetbaar. Irrealistisch geformuleerde doelstellingen - zoals het aanpakken van de kloof tussen arm en rijk - zijn uiteraard niet gehaald. Wel werd geprobeerd jonge en andere mensen te overtuigen dat die kloof geen natuurfenomeen is, maar dat er iets aan te doen is. Als dat echt lukt, verandert de wereld wel een beetje.

Vandaag zouden in Mechelen op zijn minst 15.000 jongeren moeten bijeenkomen om te protesteren tegen de ongelijkheid in de wereld. Dat wordt de slotmanifestatie van de Worldshake-campagne die een groot aantal ontwikkelingsorganisaties en jongerenorganisaties samen hebben opgezet. Met Worldshake wilde de noord-zuidbeweging expliciet een stap naar de Vlaamse jongeren zetten. Daarom spitste de campagne zich ook toe op het probleem dat de jongeren het meest verontwaardigt - de kloof tussen arm en rijk in de wereld - en op de machteloosheid die jongeren voelen tegenover dat probleem. "Dat bleek immers de meest opvallende conclusie uit een enquête bij jongeren", zegt Frans Teuchies, campagneleider bij 11.11.11, een van de betrokken ngo's: "Het was geen wetenschappelijke enquête maar het ging wel om 5.500 jongeren die op scholen en in de jeugdbeweging werden bevraagd. Even later kwamen onderzoekers van de Vrije Universiteit Brussel tot vrijwel dezelfde bevindingen. Wij waren feitelijk verrast dat het thema waar wij al jaren rond werken, ook door de jongeren als grootste probleem werd ervaren."

Wel kan je je afvragen of de ambities die de campagne zich daarop stelde, niet onrealistisch hoog lagen: zowel de kloof tussen rijk en arm als het gevoel van machteloosheid aanpakken. Is de kloof kleiner omdat 2,4 miljoen Vlamingen tijdens een weekend geconfronteerd worden met de kloof, of 250.000 Vlamingen kennismaken met eerlijke handel door een Wereldwinkel-fruitsap te drinken of 65.000 Vlamingen bellen tegen financiële speculatie? Teuchies: "De kloof wordt daardoor niet kleiner. Dat klopt. Ethiopië bewijst dat we er zelfs nog niet in slagen hongersnoden te voorkomen, ook al weten we perfect op voorhand dat er een ramp aankomt." Dat er juist een hongersnood bezig is in Ethiopië is al evenmin goed tegen het gevoel van machteloosheid? Teuchies: "Toch overheerst het gevoel van samenhorigheid in zo'n campagne. Je voelt dat je niet alleen bent in je actie en dat is belangrijk. Wij willen aangeven dat de kloof kan worden verkleind met de juiste maatregelen: eerlijke lonen en schone kleren, eerlijke handel, een Tobintaks, beheersing van de wapenhandel... Het blijft echter hoe dan ook een zaak van lange adem om de mentaliteit van mensen te veranderen." Sommigen storen zich overigens aan het spelaspect dat aan de uitdagingen vastzat: alsof het meer om het eigen welbehagen gaat dan om resultaten op het terrein.

Nu hoeft het een het ander natuurlijk niet altijd uit te sluiten. Wellicht is het belangrijkste 'resultaat op het terrein' van een campagne als Worldshake dat een aantal jongeren zich bewuster wordt van de wereld waarin we leven. De Worldshake-campagne kan je opvatten als een geëngageerde en speelse lessenreeks in wereldeconomie. Sommigen vragen zich af of er veel blijft van hangen. Frans Teuchies: "Mijn gevoel is dat de betrokkenheid snel weg is. Men doet mee aan de eerste uitdaging, niet aan de tweede, maar wel weer aan de derde uitdaging. Het is geen diepgaand engagement. Als jongeren meedoen, zijn ze wel razend enthousiast. Wat in elk geval niet klopt, zijn doemverhalen over een lost generation." Ann Verheyen, verbondssecretaris van het Vlaams Verbond van Katholieke Scouts en Meisjesgidsen (VVKSM) dat 70.000 leden telt, maakt echter een onderscheid tussen een langdurig engagement en bewustwording: "Ik ben ervan overtuigd dat dit soort campagnes, die hele manier van leren die berust op ervaring, heel wat jongeren zal bijblijven; door op die manier in aanraking te komen met die internationale problematiek zullen ze er blijven voor openstaan. Tussen dat en een blijvend engagement bij een of andere derdewereldorganisatie is er echter nog een groot verschil. Feitelijk is scouts-zijn al een groot engagement dat niet zoveel ruimte laat voor iets anders."

Verheyen was verrast door het enthousiasme van de basis voor Worldshake: "Het was zeker niet zo dat het de kaders waren die aan de kar zijn gaan trekken. De vraag kwam vooral van beneden, van de plaatselijke leiding en leden. Er zijn toch zeventig kernen opgestart van onze scouts."

Resultaten op vlak van bewustwording zijn hoe dan ook moeilijk meetbaar en dus is ook het moeilijk om af te wegen of het geld dat naar de campagne ging nu al of niet goed besteed is. Voor de derdewereldbeweging wordt zaterdag een belangrijk moment om te zien of ze de verjonging kan realiseren, vindt een insider: "Als we ondanks de grote investeringen van de voorbije zes maanden maar 10.000 jongeren naar Mechelen krijgen, moeten we toch eens grondig nadenken."

Opmerkelijk is het mondiale jongerenstatement dat dertig jongeren tussen de 17 en 27 jaar uit vijftien verschillende landen halfweg april in een week tijd bij elkaar hebben gediscussieerd. Het werkstuk (dat in verkorte versie als opinie werd gepubliceerd in De Morgen van donderdag jl.) wordt vandaag in Mechelen voorgelegd ter goedkeuring van de vermoedelijk duizenden bezoekers. Het statement is een verbazend gebalanceerd en gedetailleerd werkstuk. Bovendien komen er zoveel 'dada's' van onze ontwikkelings-ngo's in voor dat automatisch de vraag opkomt of de jongeren niets ingelepeld hebben gekregen. Chris Truyens van Globelink, die de groei van het statement helemaal meemaakte: "Dit is niet het werk van jongeren die we in China, de Verenigde Staten, Letland of Kameroen zomaar van de straat hebben geplukt. Voorwaarde om naar hier te kunnen komen, was dat de jongeren in hun land al gepraat en nagedacht hadden over de kadertekst die de Vlaamse jongeren hadden opgesteld. De meeste van hen zijn dus wel actief in sociale organisaties in hun vaderland." Zelfs dan blijft het verbazend dat jonge mensen uit zoveel verschillende landen tot zo'n eensgezindheid kunnen komen. Milieu bleek nog de hardste noot om kraken. Truyens: "Iedereen was het erover eens dat milieuzorg belangrijk is, maar andere maatregelen dringen zich op in noord en zuid. In arme staten kan je bijvoorbeeld energie niet loodzwaar gaan belasten."

'Deze campagne laat je voelen dat je niet alleen bent in je actie en dat is belangrijk'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234