Maandag 30/01/2023

Gezondheid

"Jongeren beginnen net steeds later te roken"

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Leeftijdsgrens voor tabak naar 18 jaar? "Geen prioriteit", zegt het kabinet van Maggie De Block (Open Vld). Onbegrijpelijk vinden experts. "Net bij de groep 17- tot 18-jarigen is het cruciaal dat we ze van de sigaret weghouden."

Katrien Stragier en Martijn Vanhinsberg

Experts zijn teleurgesteld dat minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) niet meteen op de kar springt van het voorstel van haar coalitiepartners N-VA en CD&V. "De laatste jaren zien we dat jongeren steeds vaker op latere leeftijd beginnen te roken", zegt tabaksexpert Stefaan Hendrickx van het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie (Vigez). "Net daarom is het een goed idee om de leeftijdsgrens op te trekken."

Uit de recentste cijfers van de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen (VAD) blijkt dat 58,5 procent van de 17- à 18-jarigen ooit gerookt heeft. In 2011-'12 was dat nog maar 53,3 procent. Dat is een stijging van bijna 10 procent.

Toch vindt het kabinet van De Block de leeftijdsverhoging "niet prioritair". "Onze administratie is de Europese richtlijn aan het omzetten", zegt de woordvoerster van De Block. Die richtlijn bepaalt onder meer dat de foto's van de schadelijke gevolgen groter op het pakje moeten. "Daar hebben we momenteel de handen mee vol", klinkt het. "We kunnen niet alles doen. Maar we zullen de voorstellen van CD&V en N-VA bekijken en daarna een beslissing nemen."

"Bij alles wat wordt voorgesteld in de strijd tegen het roken, zien we dat minister De Block op de rem staat", zegt Stefaan Hendrickx van het Vigez. "Ze doet niets meer dan het hoogst noodzakelijke."

Ontmoedigingsbeleid

De leeftijd waarop jongeren starten met roken, is vandaag 14,7 jaar. Toch is een derde 16 jaar of ouder bij zijn of haar eerste sigaret. En de meerderheid van de 15- tot 24-jarige rokers steekt meer dan 10 sigaretten per dag op, toont onderzoek van de Stichting tegen Kanker. Acht procent rookt zelfs meer dan een pakje van 20 per dag.

"Er moet zeker nog gewerkt worden op het rookgedrag van jonge meisjes", waarschuwt Suzanne Gabriels van Stichting tegen Kanker. "Meisjes proberen soms via de sigaret hun gewicht lager te houden."

De Gezondheidsenquête van het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid (WIV) ziet bij hen een stijging van 21 procent rokers in 2008 naar 22,5 procent rokers in 2013. Dat terwijl er bij de jongens een fikse daling is van 29 naar 21 procent bij de 15- tot 24-jarigen. Het percentage jonge rokers is voor het eerst dan ook groter bij meisjes dan bij jongens.

Zulke jonge rokers spelen met hun gezondheid, werpt tabacoloog Hedwig Boudrez van het UZ Gent op. "Hoe vroeger je start, hoe nadeliger de gevolgen. Wie op zijn 15de begint, riskeert op zijn 35ste al met negatieve gevolgen zoals chronische bronchitis te zitten. Vijf jaar later kunnen ernstiger aandoeningen opduiken, zoals een herseninfarct met verlamming of longkanker", vertelt professor Boudrez. "We moeten dus naar een totaal ontmoedigingsbeleid gaan, waarbij een hogere leeftijdsgrens voor tabak een belangrijk signaal kan zijn."

Dat vindt ook Luk Joossens, tabaksexpert van de Stichting tegen Kanker: "De meeste landen passen nu al een leeftijdsgrens van 18 jaar toe." In 23 van de 28 EU-landen is dat het geval. Al werpt Joossens op dat de leeftijdsverhoging met een pak andere antirookmaatregelen gepaard moeten gaan, die in het voorstel van CD&V terug te vinden zijn. "Het gaat dan om een totaalverbod op reclame voor tabak en het optrekken van de prijs", vult Joossens aan.

Neutraal pakje

Verschillende experts hameren ook op de invoer van het zogenaamde 'neutrale pakje'. Daarop mogen geen felle kleuren meer prijken om jongeren naar de sigaret te lokken. "Frankrijk gaat dat invoeren", zegt Stefaan Hendrickx. "De tabaksindustrie is daar echt bang voor. Daarom dat ze liever een leeftijdsverhoging steunt. Er zijn immers strikte controles nodig om te garanderen dat die in de praktijk wordt nageleefd." Wat belet een 16-jarige ook om een oudere vriend om sigaretten te sturen?

Hendrickx: "Maar ervaring uit Australië, dat het eerst met het neutrale pakje begonnen is, toont aan dat die maatregel zijn doel niet mist. Tijd om daar werk van te maken."

Ook professor Filip Lardon, diensthoofd van Centrum voor Oncologisch Onderzoek aan de Universiteit Antwerpen, is teleurgesteld in De Block. "Als arts had ik gedacht dat zij sneller in een strenger antirookbeleid zou meestappen. Maar zij lijkt niet geïnteresseerd in een tabakspreventieverhaal. Maar ondertussen overlijden er wel elk jaar 15.000 mensen aan roken. Het is jammer dat zo'n maatregel met een hogere leeftijdsgrens op verzet stuit. Alle beetjes die tegen roken kunnen helpen, zijn goed."

undefined

"Open Vld hanteert principe 'vrijheid, blijheid'"

Het verbaast oppositiepartij sp.a niet dat minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) zich niet meteen aansluit bij de voorstellen van N-VA en CD&V om tabak onder de 18 jaar te verbieden.

"Open Vld huivert ervan om vrijheid al te veel te beknotten. Het is dan ook geen toeval dat die partij het alcoholplan van Laurette Onkelinx (PS-boegbeeld en de voorgangster van De Block op Volksgezondsheid, red.) heeft afgeschoten", zegt sp.a-Kamerlid Karin Jiroflée. Dat omvatte onder meer een verbod om nog alcohol via automaten te verkopen om zo misbruik tegen te gaan.

"Laat de mensen maar doen, vindt Open Vld. Maar dat is onverantwoord, en De Block is dan nog een arts", werpt Jiroflée op. CD&V en N-VA zijn volgens haar dan weer "niet consequent". "Die partijen ijveren nu voor het neutrale pakje, maar stemden tien maanden terug een voorstel in die richting nog weg."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234