Vrijdag 18/06/2021

'Jongere helpen met uit de kast komen? Officieel verboden'

Onguur als de sfeer in Rusland is, geldt Anastasia Smirnova (27) er als staatsvijand. Had ze het maar niet voor de rechten van holebi's moeten opnemen. 'Ik ben bang voor mijn veiligheid.'

Als Anastasia Smirnova alleen door de straten van Sint-Petersburg stapt, valt het nog wel mee. Maar als haar vriendin haar begeleidt, voelt ze giftige blikken. Meer dan ooit zelfs, want Ruslands omstreden wet tegen 'homopropaganda' is een feit.

"Ik houd een pepperspray binnen handbereik en laatst werden mijn partner en ik uit een restaurant gezet." Smirnova, van de koepel van Russische holebigroepen, schetst op zijn zachtst gezegd een grimmig beeld van haar land.

"Op alle mogelijke manieren boetseert onze overheid de mening van de burger. President Poetin en de orthodoxe kerk doen er alles aan opdat de Russen ons als staatsvijanden zien, lui die het traditionele gezin bedreigen, het vaderland, de nationale veiligheid ook."

De recent goedgekeurde antihomowet verbiedt elke openlijke sympathie met lgbt-issues (lesbian, gay, bisexual & transgender) en voorziet boetes van omgerekend 11.000 euro voor 'propaganda'-initiatieven. Pride-optochten zijn dan ook verboden, de regenboogvlag evenzeer, voorlichtingscampagnes al helemaal.

"Ons enige venster op de wereld zijn de Winterspelen van Sotchi (februari 2014, LD)", verzekert Smirnova. "We vrezen dat het na de Spelen voor lange tijd weer dichtgaat. Tot dusver is geen enkele persoon of groep voor de rechter gedaagd, het hek zal pas goed van de dam zijn eens alle internationale media- aandacht is weggeëbd."

Smirnova is in Brussel op uitnodiging van Amnesty International en de holebifederatie ILGA Europe.

Vlaams Parlementslid Jan Roegiers (sp.a), die eerder minister van Sport Philippe Muyters (N-VA) al interpelleerde en gisteren federaal minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) op de problematiek attendeerde, maakt zich zorgen dat "westerse regeringen de Russische holebi's mondeling wel steunen, maar te weinig kracht aan de dag leggen om de Russische autoriteiten en het IOC (Internationaal Olympisch Comité) hier ten gronde op aan te spreken. Sowieso past dit gegeven in het bredere probleem met de mensenrechten in Rusland."

Anastasia Smirnova, die onder meer taalkunde en sociologie studeerde, knikt. "Er was best veel tijd nodig voor de mensenrechtenbeweging snapte dat lgbt-rechten ook essentiële mensenrechten waren. Maar hun steun hebben we nu, het probleem is de samenleving zelf."

Hoe beleven, in dat klimaat, Russische jongeren hun coming-out?

Smirnova: "Zeker op het platteland is een coming-out bijna onmogelijk. In Moskou en Sint-Petersburg ligt het iets makkelijker, maar dan nog. Leraren die het voor deze minderjarigen opnemen, lopen risico's. Jongeren die op school gepest worden hebben wettelijk geen voet om op te staan, wie het thuis moeilijk heeft kan amper bij een begrijpende psycholoog terecht. Ook wij mogen geen hulp bieden, tenzij we ondergronds gaan."

Is er buiten de actiegroepen om niemand in Rusland die jullie steunt?

''Zolang Rusland geen democratisch pluralisme kent en het middenveld niet in de samenleving verankerd raakt, blijft het moeilijk. Kijk naar de media, naar drukbekeken televisieuitzendingen als Speciale correspondent. Daar verkondigden psychiaters, experten en parlementsleden onlangs doodleuk hoe erg homoseksualiteit voor de samenleving wel was. Het programma was rabiaat homofoob en riep zelfs op tot geweld."

"Intussen worden holebi's complexloos over één kam geschoren met pedofielen, vindt de Russische ombudsman voor kinderrechten het nodig holebi's gevaarlijk te noemen en wordt neonazi's die de perversies uit de samenleving zeggen te willen bannen, geen strobreed in de weg gelegd. Tegen deze lieden onderneemt het gerecht niets, terwijl er het jongste jaar niet één holebi-initiatief geweldloos is verlopen."

Aan welk soort discriminaties staan Russische holebi's bloot? Hoe zit het pakweg op de werkvloer?

"Dit jaar zijn twee journalisten, onder wie politiek verslaggever Anton Krasovsky, door hun medium aan de deur gezet nadat ze zich geout hadden. We kregen getuigenissen van leraren die de laan uitgestuurd werden omdat ze holebi's in een positief daglicht hadden gesteld. Bijna 90 procent van de Russische homo's durft daar niet voor uit te komen uit vrees voor zijn baan."

Hoe zit het met uw eigen veiligheid?

"Daarover ben ik erg bezorgd. Meer en meer mensen menen dat ze het recht hebben om ons verbaal of fysiek aan te vallen, een welbepaalde homofobe groep post op het internet foto's van holebi-activisten en telkens als ik naar het buitenland ga, zoals nu, maak ik me zorgen voor wat er bij mijn terugkeer kan gebeuren. Ik denk dat ook mijn gsm wordt afgeluisterd en dat mijn e-mails worden meegelezen. Bovendien werd ik al opgepakt zonder dat de autoriteiten dat in een officieel document wilden toegeven. Louter om me te intimideren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234