Zondag 20/10/2019

Vrouwen in politiek

Jonge vrouwen verdwijnen snelst van politieke toneel

Affiches van de lokale verkiezingen vorig jaar. Maar 1.312 van de 4.452 vrouwen die twee legislaturen geleden meededen, stonden dan nog op een lijst. Beeld Eric De Mildt

Jonge vrouwen staan te springen om aan politiek te doen, toch verdwijnen ze veel sneller weer van het toneel dan hun mannelijke collega’s. En dat ondanks de quota.

Jonge vrouwen in de politiek krijgen blijkt geen probleem. Ze daar houden, dat is een ander paar mouwen. 4.452 jonge vrouwen tussen 18 en 35 jaar stonden er in 2006 op de lokale kieslijsten. Slechts 1.312 van hen stelden zich in 2012 opnieuw kandidaat. Nog eens zes jaar later, bij de lokale verkiezingen van oktober 2018, waren dat er amper 542. 

Nauwelijks 12 procent van de jonge vrouwen overleven dus twee legislaturen politiek engagement, ongeacht of ze nu verkozen werden of niet. Dat blijkt uit het thesisonderzoek van studente Alana Verpaelst onder begeleiding van haar promotor politicoloog Bram Wauters (UGent). Zij legde alle kieslijsten van de lokale stembusgangen van 2006, 2012 en 2018 naast elkaar en zocht naar de overeenkomsten.

Die cijfers zijn laag, maar hoe laag wordt pas duidelijk wanneer Verpaelst ze afzet tegenover andere groepen. Van de 3.679 jonge mannen tussen 18 en 35 die in 2006 kandideerden, bleven er twaalf jaar later nog 799 ofwel 21,7 procent over. Van het initiële overtal aan jonge vrouwelijke kandidaten in 2006 is in 2018 bovendien helemaal niets meer te merken. Ook vrouwen boven de 35 jaar scoren significant beter dan hun jongere seksegenoten: 16,2 procent deed na twaalf jaar nog steeds aan politiek. 

Vergelijk de resultaten van de jonge vrouwen met die van de volledige kieslijst, inclusief oudere mannen dus, en het resultaat is nog straffer: 29,5 procent van de kandidaten deden drie verkiezingen op rij mee. Met andere woorden: het gemiddelde wordt fors omlaag getrokken door de vrouwen. 

Strengere quota

Dat is vooral opmerkelijk wanneer je weet dat de strengere quota lokaal voor het eerst golden in 2006. Sindsdien moeten alle kieslijsten evenveel vrouwen als mannen tellen en moeten de eerste twee plaatsen ingenomen worden door een man en een vrouw. 

Eerder onderzoek van Bram Wauters naar het effect van de quota uit 2014 toonde al aan dat er sindsdien dan wel meer vrouwen in de politiek zitten, maar dat er van gelijkheid nog lang geen sprake is. De quota worden minimaal nageleefd, was Wauters’ conclusie: vrouwen werden, zeker in de eerste jaren na de nieuwe regelgeving, vooral gezien als lijstvulsel en het lijsttrekkerschap bleef zo goed als altijd naar een man gaan. De lijstvorming bleef dus vooral een weerspiegeling van het old boys-netwerk.

De terughoudendheid om vrouwelijk potentieel te ondersteunen, speelt ook nu een rol, meent Verpaelst. Het succes van de jonge vrouwelijke kandidaten bij de stembusuitslag blijkt, weinig verrassend, een belangrijke factor. De kans dat ze zich zes jaar later opnieuw kandidaat stellen, is veel groter wanneer ze al verkozen waren. Maar veel hangt ook af van de plaats die de vrouwen krijgen op de lijst. De verkiesbare plaatsen, zo stelt de onderzoekster vast, gaan ook nu nog al te vaak naar mannen.

Bovenste helft

“Je kunt je dus wel vragen stellen bij de manier waarop quota vandaag worden ingevuld”, zegt Verpaelst. “Ze bevorderen ontegensprekelijk de aanwezigheid van vrouwen op de lijst. Maar wanneer we aan de hand van geslacht en leeftijd zo duidelijk kunnen voorspellen of de kandidaat bij de volgende verkiezingen nog wel politiek actief zal zijn, dan hebben we misschien andere soorten quota nodig.”

Strengere quota, suggereert Verpaelst in haar thesis, zoals een verplicht evenwicht voor de bovenste 30 of 40 procent van de lijst. Want hoewel de helft van de lijst verplicht vrouwelijk moet kleuren, is dat in de praktijk toch vooral de onderste helft. En het behoeft geen tekeningetje dat het van op die plekken veel moeilijker is om verkozen te worden. 

Maar nog beter zou zijn dat de overheid wat beter haar best zou doen en andere manieren zou onderzoeken om de vrouwelijke vertegenwoordiging in de politiek effectief te bevorderen, meent de studente. “Wettelijke quota geven enkel toegang tot het laaghangend fruit.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234