Zondag 24/01/2021

jonge vrouwelijke elite heeft geen equal pay day meer nodig

'Bij jonge, geschoolde fulltime professionals zet vrouw-zijn niet langer rem op loon of carri�re', zegt Wolf in 'Prospect'

Angry young women beuken door loonplafond

Samen op de barricades voor een faire kans op de arbeidsmarkt, voor een gelijk loon en gelijke rechten. Volgens de Engelse professor Alison Wolf behoren die taferelen tot het verleden. Het feminisme is op sterven na dood en het clangevoel tussen vrouwen totaal passé. Succesvolle, jonge, hoogopgeleide vrouwen negeren tegenwoordig het bestaan van een glazen plafond of loonkloof. Een theorie die niet graag gehoord wordt vandaag op 'Equal pay day'.

Brussel

Eigen berichtgeving

Tine Peeters

'Ik ben ambitieus en gehaast om mezelf te bewijzen", zegt Lore Mattelaer. Ze is 26, heeft een universitair diploma op zak en werkt als Export Manager voor een grote firma in Nederland. Verantwoordelijk voor de contacten met Zuid- en Oost-Europa is ze minstens twee weken per maand op zakenreis. "Ik wil zo hoog mogelijk klimmen en mijn carrière consolideren voor ik aan kinderen begin. Het loon dat je krijgt en de positie die je hebt op het moment dat je kinderen krijgt, is volgens mij bepalend. Toen ik voor mijn job als Export Manager solliciteerde, werd mij duidelijk gemaakt dat ik de eerste tien jaar niet aan kinderen moest denken. Mijn baas zei het al lachend, maar de boodschap was wel duidelijk. Op elke sollicitatie wordt er gevraagd of je een vriend hebt en wat je doet in je vrije tijd. Dan benadruk ik dat ik veel uitga en nog niet gesetteld ben."

Lore Mattelaer is een schoolvoorbeeld van een nieuw type vrouwen. Ze is jong, hoogopgeleid, heeft een zware job en she wants to have it all: een carrière én een relatie én kinderen als de tijd daar is. Ze wil niet weten van een glazen plafond en is ervan overtuigd dat ze minstens even hoog op de maatschappelijke ladder kan klimmen als haar mannelijke concurrenten. "Ik hoop dat ik geen keuze moet maken tussen een carrière en een gezin. Je opvoeding is er ook op gericht om te scoren, om de beste te zijn", zegt ze.

Alison Wolf, professor aan het King's College in Londen, meent dat deze nieuwe elite van vrouwen de definitieve dood van het feminisme inluiden. "Bij jonge, geschoolde fulltime professionals zet hun 'vrouwzijn' niet langer een rem op hun loon of carrière.", schrijft Wolf in het artikel 'Working Girls' in het toonaangevende opinieblad Prospect. "Vrouwen maakten deel uit van de elite als dochters, moeders en echtgenotes. Nu geraken ze er op eigen houtje." Volgens haar kunnen vrouwen voor het eerst in de geschiedenis eender welke job uitoefenen.

De gevolgen voor de vrouwenbeweging en voor de samenleving zijn enorm. Het zusterlijke solidariteitsgevoel bij vrouwen dreigt totaal te verdwijnen. "De millennia waarin vrouwen van alle klassen dezelfde levenservaringen deelden, zijn voorbij", besluit Wolf. Vrouwen vinden hun 'zorgende rol' in hun job of het huishouden niet meer evident. Vroeger voedden zij automatisch de kinderen op. Als ze een job deden, dan vaak als leerkracht of als verpleegster. Wolf: "Welkom bij het einde van het vrouwelijke altruïsme." Haar laatste stelling blijkt de meest controversiële. Volgens de Londense prof hebben hoogopgeleide vrouwen te weinig tijd om kinderen te krijgen. "De rijken worden rijker en de armen krijgen kinderen. Dit gezegde geldt nog altijd, en jammer genoeg gaat het vooral op voor vrouwen."

In Groot-Brittannië` had een bom de vrouwenbeweging niet meer uit elkaar kunnen slaan dan Wolfs' theorie. In België galmt het debat uit Groot-Britannië na, al is de eensgezindheid - en vooral de algehele afwijzing - groot. Vera Claes, van de socialistische vrouwenbeweging Zij-kant: "De vrouwen die Wolf portretteert, zijn uitzonderingen. Ze vinden het beledigend als ze te horen krijgen dat ze het gemaakt hebben dankzij hun vrouwzijn. Maar de meeste vrouwen vinden zich niet terug in dit type. Daarom moeten we in alle beroepen en sectoren blijven sensibiliseren om de ongelijkheid weg te werken."

Dat hoogopgeleide vrouwen het moeilijker hebben om een gezin uit te bouwen, wil Claes niet aanvaarden. "In mijn omgeving zie ik dat hoogopgeleide vrouwen met een hoogopgeleide partner die een goede omkadering kunnen betalen, veel kinderen krijgen. Laag opgeleide vrouwen die twee deeltijdse jobs combineren, krijgen juist minder kinderen." In België, zo klinkt het van alle kanten, geldt eerder het motto: 'Wie het zich kan permitteren, koopt kinderen.' Francy Van der Wildt, voorzitster van de vrouwenraad is ongemeen hard voor professor Wolf: "Ze heeft te veel Dickens gelezen. Net alsof ze in Groot-Brittannië nog in de vorige eeuw leven."

Niet alleen de vrouwenbeweging steigert, ook onderzoekers ondergraven Wolfs' stellingen. "In theorie hebben vrouwen inderdaad meer toegang tot de arbeidsmarkt. Het glazen plafond is echter geen mythe, al zijn er meer vrouwen die het doorbreken", zegt Petra Meier, onderzoekster aan de VUB. Mieke Van Haegendoren, vicerector aan de universiteit van Hasselt en arbeidssociologe, gaat akkoord met de 'wel succesvol, geen kinderen'-theorie. "Vrouwen studeren vaak beter dan mannen en krijgen dus meer kansen als ze een job zoeken. Zolang ze zich voor 100 procent kunnen inzetten voor hun job is er waarschijnlijk geen verschil tussen mannen en vrouwen. De instroom is goed, de doorstroom is moeilijk. Vrouwen stellen vanaf een bepaald moment gewoon andere prioriteiten."

Uit statistieken die Haegendooren aanhaalt, blijkt ook dat het einde van het vrouwelijk altruïsme nog niet nabij is. Er is geen toename van vrouwen in technische beroepen, of het nu om hoog- of laaggeschoolden gaat. "In de witte sector en onderwijswereld zet de vervrouwelijking nog altijd door. In leidende functies kom je hen echter minder tegen", zegt Van Haegendoren. Vrouwen kiezen ook steeds meer voor een baan bij de overheid. Misschien niet echt een zorgende baan, wel een dienstverlenende.

De 'angry young women' die nu de jobmarkt bestormen, willen het misschien niet zien, maar onderzoeken bewijzen dat het glazen plafond wel degelijk nog altijd bestaat. Al ziet professor Van Haegendoren een nuance. Het verschil in het loonzakje tussen mannen en vrouwen valt vooral te verklaren door de anciënniteit, het soort beroep, hun leeftijd. Tijdskredieten en loopbaanonderbrekingen zorgen ervoor dat ze minder anciënniteit kunnen voorleggen. Vrouwen blijven ook kiezen voor jobs in de 'zachte sectoren', waar de lonen lager liggen. De loonkloof is vooral een loopbaankloof. "Het is moeilijk om een oplossing te vinden voor dit loonverschil. Toch denk ik dat een dag zoals Equal Pay Day zijn waarde heeft", zegt Van Haegendoren. "Je moet erop blijven wijzen welke gevolgen bepaalde studie- en beroepskeuzes hebben."

Naast al die meetbare gegevens blijft er een onmeetbare, maar niet te verwaarlozen factor die het loonverschil bepaalt. "De zogenaamde bias of het vooroordeel tegenover vrouwen valt zeer moeilijk te meten", zegt Van Haegendoren. Het gaat erom dat vrouwen minder hoge eisen stellen wanneer ze over hun lonen onderhandelen. Vrouwen leggen meer de nadruk op tijd, op flexibiliteit. Mannen streven naar een hoog loon. Dat verklaart ook waarom de loonkloof tussen hoogopgeleide vrouwen en mannen groter is dan die tussen laagopgeleide mannen en vrouwen. Bij hooggeschoolden wordt er meer onderhandeld over het loon, waarbij vrouwen het grote geld links laten liggen. Bij laaggeschoolden liggen de lonen vaster.

Een stelling die ook 'ervaringsdeskundige' Lore Mattelaer bevestigt: "Vrouwen zijn al blij als ze een hoge functie krijgen. Ze zeggen uitvoerig 'dank u' en onderhandelen niet meer over hun loon. Dan komt het ouderwetse rollenpatroon weer boven."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234