Vrijdag 04/12/2020

Jongerenstemrecht

Jong geweld in stemhokje? Niet direct

Beeld Jonas Lampens

Nu ook CD&V zich heeft uitgesproken voor het stemrecht vanaf 16 jaar wordt het rijtje van politieke voorstanders wel erg lang. Toch is de kans klein dat het jongerenstemrecht er ook écht komt.

"Op die leeftijd was ik met andere zaken bezig", antwoordde vicepremier Kris Peeters (CD&V) een jaar geleden nog op de vraag wat hij van stemrecht voor jongeren vond. En zie, nu heeft zijn partij zich op het partijcongres afgelopen weekend toch uitgesproken voor dat stemrecht.

Het was de jongerenafdeling van CD&V die afgelopen zomer de kat de bel aanbond. Volgens voorzitter Wim Soons kan zo'n stemrecht de politiek dichter bij de jongeren brengen én de jongeren dichter bij de politiek. Open Vld, Groen en Ecolo dienden in mei vorig jaar al een wetsvoorstel in om 16- en 17-jarigen stemrecht te geven. Ook sp.a liet al weten voor te zijn en de MR kan zich - in bepaalde omstandigheden - wel vinden in stemrecht voor jongeren, zoals bij gemeenteraadsverkiezingen.

Ook Europa zet druk op de lidstaten. In november vorig jaar keurde het Europees Parlement een resolutie goed die stelt dat voor de Europese verkiezingen de leeftijd naar 16 jaar kan. De lidstaten moeten de resolutie wel nog goedkeuren. Momenteel mogen 16-jarigen al in Oostenrijk en in zeven van de zestien Duitse deelstaten stemmen.

De meeste experts zijn overigens voor het naar de stembus sturen van jongeren. Op voorwaarde dat ze goed begeleid worden, dat er voldoende aandacht is voor het politieke en maatschappelijke debat op school en dat het een recht blijft, geen plicht. Want dan dreig je jongeren die het echt nog geen bal kan schelen, voorgoed te verliezen. "Stemmen is een positief iets, dat gedrag mag wel gestimuleerd worden. Die stemleeftijd mag voor mij zeker naar omlaag", vindt politicoloog Dave Sinardet (UGent). "Net zoals het normaal is dat een overheid de leeftijd voor schadelijke zaken als alcohol en roken dan weer optrekt. Die twee dingen zijn niet per se tegenstrijdig."

Winst voor N-VA

Toch ziet het er niet naar uit dat we snel jongerenstemrecht krijgen in België. Daarvoor is een grondwetswijziging nodig, wat betekent dat er een tweederdemeerderheid moet zijn. PS en vooral N-VA blijven echter dwarsliggen. "Omdat je op je zestiende ook nog niet mag autorijden of een onderneming starten, om maar iets te zeggen. Waarom zou je dan vanaf je 16de wel mogen stemmen", stelt Joachim Pohlmann, woordvoerder van de partij. "Wij willen dat de grens voor alles op 18 jaar ligt. Dat is duidelijk."

Nochtans zou wellicht net N-VA voordeel kunnen halen uit zo'n jongerenstemrecht. Het Centrum voor Politicologie van de KU Leuven onderzocht drie jaar geleden op welke partij de toenmalige 16-jarigen zouden stemmen als ze dat mochten. Vooral op N-VA en in iets mindere mate CD&V, zo bleek. Sp.a en Open Vld scoorden dan weer slecht.

Al moeten de resultaten van het onderzoek wel worden gerelativeerd. Niets zegt dat de toekomstige 16-jarigen hetzelfde zullen stemmen als de jongeren uit het onderzoek. Want jongeren zijn van nature nogal wispelturig en het is ook vrij onduidelijk op basis waarvan zij hun beslissing nemen, stelt klinisch psycholoog Koen Lowet. "De vraag is vooral of pubers al een weloverwogen keuze kunnen maken. Hun hersenen zijn nog niet voldoende geëvolueerd en sommige functies zijn nog niet ontwikkeld. Zoals het vermogen tot plannen bijvoorbeeld, maar zeker ook het inschatten van de gevolgen van hun daden."

Het is dus moeilijk te voorspellen welke verschuivingen kunnen gebeuren als jongeren mogen stemmen. En een politieke partij weet graag waar ze aan toe is, stelt professor Sinardet. "Zoals bij elke herziening van het kiessysteem bekijken partijen als puntje bij paaltje komt altijd eerst goed of ze hier wel electoraal voordeel bij kunnen halen. Een partij zal nooit iets helpen invoeren dat haar schade kan berokkenen. Alleen Groen heeft dat ooit gedaan. Met de invoering van de kiesdrempel, die ze bij de volgende verkiezingen niet bleken te halen. Maar tussen zeggen dat je voor jongerenstemrecht bent en het ook daadwerkelijk invoeren, ligt nog een lange weg."

Dave Sinardet.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234